खोज/विशेष : टिप्पणी

चिनियाँ कूटनीतिका निर्णायक याङ् नै हुने हुन् त ?



चीनको कम्युनिष्ट पार्टीको हालै सम्पन्न १९ औं अधिवेशनपछि बढी शक्तिशाली नेताको रूपमा अघि आएका राष्ट्रपति सी जिन्पिङ्‌ अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा कसको सल्लाह/सुझाउलाई सर्वाधिक महत्व दिन्छन् ? अन्य देशमा झैं चीनमा पनि परराष्ट्रमन्त्री छन् वाङ् यी जसले स्वीकृत कूटनीतिलाई दैनिक कार्यान्वयनको तहमा लैजान्छन् ।

तर नीतिगत निर्णयका लागि उनलाई मार्गदर्शन गर्ने  तालुकवाला टोली अर्कै छ जसको नेतृत्व याङ् जीचीइले गर्दैछन् । ६७ वर्षीय याङ् २५-सदस्यीय पार्टी पोलिटब्यूरोका सदस्य हुन् । स्टेट काउन्सिलर पहिले नै थिए । उनी परराष्ट्रमन्त्री वाङ्‌भन्दा वरिष्ठ पनि हुन् ।

 सन् २००७-१३ को कालखण्डमा याङ् आफैं चीनका परराष्ट्रमन्त्री थिए । यस अवधिमा उनी नेपाल पनि आएका हुन् ।

सन् १९७५ मा परराष्ट्र मन्त्रालयको दोभाषे (अनुवादक) बाट सरकारी सेवामा पसेका याङ् सन् २००१ मा, युवावस्थामै, अमेरिकामा चीनका राजदूत हुन पुगे । उनले बेलायतमा उच्च अध्ययनको मौका पाएका हुन्; अङ्ग्रेजीमा दखल हुने नै भयो । बेलायती उच्चारणमा फर्रर संवाद गर्ने ल्याकत भैसकेको छ । 

हालै याङ्को  जिम्मेवारी र व्यस्तता एकाएक बढेको छ; उनी अर्को हप्ता हुने डोनाल्ड ट्रम्प चीनभ्रमणको तयारीमा संलग्न छन् किनभने ट्रम्पलाई राष्ट्रपतिको रूपमा भेट्ने पहिलो चिनियाँ कूटनीतिज्ञ नै याङ् हुन् । अनि, गएको अप्रिलमा फ्लोरिडा, अमेरिकामा सी र ट्रम्पको शीर्षस्थ वार्ताको चाँजो मिलाउनेमा पनि याङ्को भूमिका थियो ।

काउन्सिलर याङ्‌को चर्चा केही महीनाअघि चीन-भारत-भुटान मुछिएको ‘डोक्लाम घटना’को सन्दर्भमा पनि भएको सञ्चारमाध्यमहरूले उल्लेख गरेका छन् । चीन र भारतबीच ( पूर्वी नेपालपारिको हिमाली  इलाकामा ) लडाञी हुने खतराको विन्दुमा पुगिसकेको विवादलाई साम्य भारत र चीनबीच तीन चरणमा वार्ता भयो, र हरेक पटकको वार्तामा चिनीयाँ टोलीको नेतृत्व याङ्ले गरेका थिए । 

अनुमान छ, आउँदो फागुन (मार्च)तिर याङ्ले उप-प्रधानमन्त्रीको पद पाउने छन् र त्यस स्तरबाटै चीनका दीर्घकालीन परराष्ट्र नीतिहरू निर्माण हुँदै जानेछन् ।

कात्तिक १७, २०७४ मा प्रकाशित

प्रतिक्रिया दिनुहोस