के तपाईंले यो वर्ष नेपाली आँपको स्वाद चाख्नुभयो? यदि छैन भने, यो नै सबैभन्दा सही समय हो।

फलफूलको राजा मानिने आँपको सिजन चलिरहँदा तपाईंहरूको मनमा एउटा जिज्ञासा अवश्य उठिरहेको हुनुपर्छ– बजारमा अहिले आँप आयो कि आएन? मूल्य कति छ? नेपाली आँप हो कि भारतीय ?

जेठको अन्तिम सातामा आइपुग्दा काठमाडौंको कुलेश्वर फलफूल बजार आँपले भरिएको छ । जातजातका स्वादिला आँपले तपाईंको प्रतिक्षा गरिरहेका छन् । कुलेश्वर आइपुगेका आँप जति मीठा छन्, किसान र व्यापारीका लागि यो क्षण त्यति मीठो अनुभव हुन सकिरहेको छैन ।

किनकि, भारतीय आँपलाई विस्थापित गरेर बजार कब्जा गरेको स्वदेशी आँपले उचित मूल्य पाउन नसकेको उनीहरूको गुनासो छ । अर्कातिर, असार लाग्नै बाँकी रहेकाले हुनसक्छ, पर्याप्त ग्राहक कुलेश्वर पुगेका छैनन् ।

केही वर्षअघिसम्म बजारमा पूर्ण रूपले प्रभुत्व जमाइरहेको भारतीय आँपलाई यसपटक नेपाली आँपले विस्थापित गरिदिएको छ । विगत करिब १५ दिनयता तराईका विभिन्न भूगोल, विशेषगरी लहानलगायत क्षेत्रबाट नेपाली आँप धमाधम काठमाडौं भित्रिइरहेका छन् ।

बजारमा ग्राहकको उपस्थिति त छ, तर जति उत्साह हुनुपर्ने हो, त्यो भने पटक्कै छैन ।

कारण हो— 'ओभर सप्लाई' अर्थात् अत्यधिक आपूर्ति । समयमै उत्पादन बजारमा आइपुग्यो, तर एकैपटक धेरै आँप भित्रिँदा मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ ।

हाल कुलेश्वर बजारमा आँपको आकार, गुणस्तर र जातअनुसार मूल्य निर्धारण भइरहेको छ:

बम्बई आँप: २२ किलोको एक क्रेटको मूल्य मात्र १५ सयदेखि १७ सय रुपैयाँ ।

माल्दा आँप: २२ किलोको क्रेट १४ सयदेखि १६ सय रुपैयाँ ।

दसहरी आँप: २१ किलोको क्रेट १५ सयदेखि १६ सय रुपैयाँ ।

नेपाली आँप स्वाद, सुगन्ध र गुणस्तरका हिसाबले अहिले उत्कृष्ट अवस्थामा छ । कुलेश्वर बजारस्थित मण्डली फ्रुट सेन्टरका सञ्चालक सन्तोष घिमिरेका अनुसार, अहिले होलसेल बजारमा नेपाली आँप प्रतिकिलो जम्मा ४० देखि ८० रुपैयाँसम्ममा कारोबार भइरहेको छ ।

उत्पादन एकैपटक धेरै आउँदा मूल्य घटे पनि, आगामी दिनमा आपूर्ति व्यवस्थापन हुँदै जाँदा मूल्य केही बढ्ने उनको कथन छ ।

तर, सबै व्यापारी घिमिरेजति आशावादी छैनन् । विडम्बना कस्तो छ भने, भारतीय र नेपाली आँपको मूल्यमा आकाश-पातालको फरक छ । कुलेश्वर बजारकै अर्का व्यापारी रामजी यादवको गुनासो सुन्ने हो भने नेपाली किसानको पीडा छर्लङ्ग हुन्छ । उनका अनुसार, बजारमा भारतीय आँपको एक क्रेट ३५ सयदेखि ४ हजार रुपैयाँसम्ममा सजिलै बिक्छ । तर, त्यही स्तरको नेपाली आँप १ हजारदेखि १२ सय रुपैयाँ प्रतिक्रेटमा बेच्न खोज्दा पनि ग्राहक भेटिन मुस्किल छ ।

व्यापारी यादवले भनेजस्तै, भारतीय आँपको आयात रोक्नु मात्र पर्याप्त समाधान होइन । स्वदेशी उत्पादनको बजार व्यवस्थापन र किसानलाई उचित मूल्यको ग्यारेन्टी गर्न सरकार चुकिरहेको छ ।

स्वाद र ताजापनमा विदेशी आँपलाई कडा चुनौती दिइरहेको नेपाली आँपले आफ्नै देशमा भाउ नपाउनु गम्भीर चिन्ताको विषय हो । अब प्रश्न उठ्छ— किसानलाई उचित मूल्य दिलाउने र स्वदेशी उत्पादनको संरक्षण गर्ने जिम्मा कसको?

सम्बन्धित निकायले त आफ्नो काम गर्ला, तर एक सचेत उपभोक्ताका रूपमा हामीले नेपाली उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने हो भने किसानको मनोबल मात्र बढ्दैन, देशको कृषि अर्थतन्त्रले पनि सास फेर्नेछ ।

बजारमा नेपाली आँपको भरपुर सिजन चलिरहेको छ । यदि तपाईंले अझै नेपाली आँपको स्वाद लिनुभएको छैन भने, यो नै सही समय हो ।