चीनलाई चेतावनी दिँदै भारतले म्यान्मारलाई बाँड्यो पनडुब्बी

भारतले म्यान्मारलाई आधिकारिक रूपमा एक पनडुब्बी दिएको छ तर त्यसको चर्चा निकै कम भएको छ । 

अक्टोबर १५ मा भारतको परराष्ट्र मन्त्रालयका सहसचिव अनुराग श्रीवास्तवलाई भारतद्वारा म्यान्मारलाई एक पनडुब्बी उपहार दिएको खबरका विषयमा स्पष्टीकरण सोधियो । 


Advertisement

उनले भने, ‘भारतले म्यान्मारको जलसेनालाई पनडुब्बी आईएनएस सिन्धुवीर लिन लागेको छ । म्यान्मार जलसेनाको यो पहिलो पनडुब्बी भएको जस्तो मलाई लाग्छ ।’

‘सेक्युरिटी यान्ड ग्रोथ फर अल इन द रिजन (सागर) का लागि पनडुब्बी दिइएको हो । हामी सबै छिमेकी मुलुकहरूको क्षमता र आत्मनिर्भरताका लागि प्रतिबद्ध छौं ।’ 


Advertisement

सरकारले यस विषयमा प्रेस विज्ञप्ति समेत जारी गरेको छैन । 

भारतले हेलिकप्टर र अन्य हतियार सहित जहाज र विमानहरू पनि निर्यात गर्ने गरेको छ । तर पनडुब्बी दिनु फरक कुरा भएको जानकारहरू बताउँछन् । 

अनि निर्यात आफूसँग बढी भएको कुराको गरिने हो । भारतीय जलसेनासँग यति धेरै पनडुब्बी छ त ? 
 

आईएनएस सिन्धुवीर पूर्व सोभियत संघले भारतलाई दिएको थियो । सन् १९८८ को जुन ११ मा यसलाई भारतीय जलसेनामा समावेश गरियो । 

रुसीहरू यसलाई इकेएम क्लास (किलो क्लास) भन्छन् । डीजेल र बिजुलीबाट चल्ने अनि आणविक क्षमता नभएको पनडुब्बी हो यो । 

यो पानीमुनि ३०० मिटरसम्म जान सक्छ र ४५ दिनसम्म बाहिरी सहायताविना काम गर्न सक्छ । यसलाई चलाउन ५३ सदस्यीय चालक दल आवश्यक पर्छ । 

भारतले रुससँग यस्ता १० वटा पनडुब्बी किनेको थियो । 

बीबीसी हिन्दीका जुगल आर पुरोहितले यस विषयमा जानकार दुई अधिकारीसँग कुरा गर्दा उनीहरूले आईएनएस सिन्धुवीर म्यान्मारलाई भारतले उपहार दिएको भन्नु गलत हुने बताए । यो विषय अत्यन्तै गोप्य भएको दुईमध्ये एकले बताए । 

उनले भने, ‘निश्चित अवधिका लागि भाडामा दिइएको भन्न सक्छु । राजस्व कमाउनका लागि यो दिइएको हैन ।’

भारतले बंगलादेशमा जे भयो त्यो नहोस् भनेर म्यान्मारलाई पनडुब्बी दिएको भारतीय अधिकारीहरू बताउँछन् । 

उनीहरूमध्ये एकले भने, ‘सन् २०१६–१७ मा बंगलादेशले चिनियाँ पनडुब्बीहरू लियो । चिनियाँ पनडुब्बीमार्फत चिनियाँ कर्मचारीहरू बंगालको खाडीमा प्रवेश गरे ।’

‘तर बंगलादेशले ती पनडुब्बीहरूको उपयोग खासै गर्न सकेन । म्यान्मारको जलसेनाले पानीमुनि आफ्नो क्षमता बढाउन खोजिरहेको थियो अनि भारतले त्यसमा सहायता गरेको हो ।’

यस विषयमा किन मौनता अपनाइएको हो भन्ने विषयमा एक अधिकारीले बताए, ‘दुई देशले नै यस विषयमा कसैको ध्यान नजाओस् भन्ने चाहेका थिए । यो आरम्भ मात्र हो । अनि म्यान्मारको चीनसँगको सम्बन्ध पनि गहिरो छ ।’

इन्डियन मेरिटाइम फाउन्डेसनका उपाध्यक्ष रिटायर्ड कोमोडोर अनिल जय सिंहले तीन दशकको अनुभवमा चार पनडुब्बीको कमान्ड सम्हालेका छन् । उनले भने, ‘कुनै पनि देशले अर्को देशलाई पनडुब्बी लीजमा दिने कुरा दुर्लभ हो । तर बंगालको खाडीमा चीनभन्दा हामी पछि पर्न हुँदैन । त्यसैले दुई देशका जलसेनाको मिलनको दिशामा यो एक प्रगतिशील कदम हो ।’

चिनियाँ पनडुब्बीहरू हिन्द महासागरमा प्रायः तैनाथ रहने दिन लगभग आइसकेको उनले बताए । 

उनले भने, ‘पाकिस्तानलाई चीनले आठवटा पनडुब्बी दिँदैछ र पश्चिमी तटमा त्यो हाम्रा लागि चिन्ताको विषय हो ।’

 

लोकान्तर संवाददाता
लोकान्तर संवाददाता

लेखकबाट थप...

कमेन्ट गर्नुहोस्