भारतका केन्द्रीय इलेक्ट्रोनिक्स तथा सूचना प्रविधि मन्त्री अश्विनी वैष्णवले सन् २०२६ देखि भारतमा सेमिकन्डक्टर चिपको व्यावसायिक उत्पादन  शुरू हुने बताएका छन्। उनले यो प्रगति सन् २०२२ को जनवरीमा  शुरू गरिएको 'इन्डिया सेमिकन्डक्टर मिसन' (ISM) ले तय गरेको समयसीमा अनुरुप नै भइरहेको दाबी गरेका छन्।

एएनआईसँग कुरा गर्दै मन्त्री वैष्णवले मिसन  शुरू गर्दा सरकारले पाँच वर्षभित्र व्यावसायिक उत्पादन थाल्ने लक्ष्य राखेको स्मरण गराए।

मन्त्री वैष्णवले भने, 'पहिलो व्यावसायिक उत्पादन सन् २०२६ मा  शुरू हुनेछ, र यस वर्ष चारवटा प्लान्ट सञ्चालनमा आउने अपेक्षा गरिएको छ। सन् २०२५ मा तीनवटा प्लान्टमा परीक्षण उत्पादन (Pilot Production)  शुरू भइसकेको छ।'

उनका अनुसार भारतको सेमिकन्डक्टर इकोसिस्टम तीव्र गतिमा आकार लिइरहेको छ। विश्वका प्रमुख उपकरण निर्माताहरूले भारतमा आफ्नो सञ्चालन स्थापना गरिरहेका छन् भने सामग्री उत्पादनको इकोसिस्टम पनि बलियो बन्दै गएको छ।

सेमिकन्डक्टर मिसनको पहिलो चरणका धेरै लक्ष्यहरू समयभन्दा अगाडि नै पूरा भइरहेको मन्त्रीले बताए। १० वर्षमा ८५,००० दक्ष पेशेवर तयार गर्ने लक्ष्य राखिएकोमा, भारतले चार वर्षमै ६५,००० जनालाई तालिम दिइसकेको छ।

लगानीको विषयमा बोल्दै मन्त्री वैष्णवले हालसम्म कुल लगानी करिब ९० अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको जानकारी दिए। आगामी फेब्रुअरी १६-२० मा नयाँ दिल्लीमा हुने 'एआई इम्प्याक्ट समिट' (AI Impact Summit) सम्ममा प्रतिबद्ध लगानी बढेर १५० अर्ब डलर पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

हालै नेदरल्याण्ड्सको भ्रमण गरेका मन्त्री वैष्णवले त्यहाँस्थित विश्वप्रसिद्ध सेमिकन्डक्टर उपकरण निर्माता कम्पनी ASML को मुख्यालयको भ्रमण गरेका थिए। उनले गुजरातको धोलेरामा बन्न लागेको सेमिकन्डक्टर फ्याब्रिकेसन युनिटमा ASML को उपकरण प्रयोग हुने बताए।

'सेमिकन्डक्टर उद्योगमा 'लिथोग्राफी' (वेफरमा सर्किट प्रिन्ट गर्ने प्रक्रिया) सबैभन्दा जटिल र सूक्ष्म काम हो। ASML यसमा विश्वकै अग्रणी कम्पनी हो, र उनीहरूको उपकरण हाम्रो धोलेरा प्लान्टमा प्रयोग हुनेछ,' उनले भने। प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नीति र भारतको डिजाइन क्षमताका कारण विश्वका धेरै उपकरण निर्माताहरू भारतमा आधार खडा गर्न इच्छुक रहेको उनले बताए।