२५ जेठ २०८३, सोमबार
देशमा केही भएन भनेर फैलिएको चौतर्फी निराशाबीच असार पहिलो साता नेपालका लागि खुशी र उत्साहको खबर फैलियो– दैलेखमा मिथेन ग्यास भेटिएको ।
पेट्रोलियम अन्वेषणको चार दशक लामो यात्रामा नेपालले पहिलोपटक यस प्रकारको उपलब्धि हासिल गर्यो ।
दैलेखको भैरवी गाउँपालिकाको जलजलेमा गरिएको उत्खनन्मा पहिलोपटक ठूलो परिमाणमा प्राकृतिक ग्यासको भण्डार फेला परेको पुष्टि भएको छ ।
केपी शर्मा ओली २०७२ सालमा पहिलोपटक प्रधानमन्त्री बनेको समयमा दैलेखमा पेट्रोलियम पदार्थको उत्खनन् गर्नेसम्बन्धी सम्झौता चीनसँग भएको थियो ।
सोही सहमतिअनुसार चीनको ‘चाइना जियोलोजिकल सर्वे’ले दैलेखमा ड्रिल गरेर ग्यास रहेको पत्ता लगायो ।
त्यो सहमतिको झण्डै एक दशकपछि ड्रिल गरेर नमूना संकलन गरिएको थियो । चीनको प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा दैलेखमा ठूलो मात्रामा मिथेन ग्यास रहेको पुष्टि भएको हो ।
अहिले ड्रिल गरिएको ठाउँमा मात्र १ सय १२ अर्ब घनमिटर मिथेन ग्यास रहेको चिनियाँ कम्पनीको निचोड छ, यद्यपि त्यसको विस्तृत प्रतिवेदन आउन बाँकी छ । त्यस आसपासका अन्य क्षेत्रमा पनि यस्तै भण्डारण रहेको अनुमान जानकारहरूको छ ।
दैलेखमा मिथेन ग्यासको भण्डार रहेको खबरले उत्साही प्रधानमन्त्री ओलीले सम्बद्ध निकायका अधिकारीलाई बोलाएर यसको व्यावसायिक उत्पादनको योजना बनाउन निर्देशन दिइसकेका छन् ।
ओलीले मंगलबार संसद् बैठकमा मंसिरभित्रमा परीक्षण उत्पादन हुने र व्यावसायिक उत्पादन आगामी आर्थिक वर्षभित्र हुने जानकारी दिएका छन् ।
मिथेन ग्यासको व्यावसायिक उत्पादनले नेपालको अर्थतन्त्रको स्वरूप नै परिवर्तन गरिदिन सक्छ । मिथेन ग्यासको व्यावसायिक उत्पादनपछि नेपालमा खाना पकाउने ग्यासको आयात पूर्णरूपमा बन्द हुनेछ ।
खाना पकाउने ग्यासका अतिरिक्त केही प्राविधिक तयारीपछि गाडी गुडाउन र रासायनिक मल उत्पादनका लागि यो ग्यासको प्रयोग हुनेछ ।
दैलेखमा भेटिएको प्राकृतिक ग्यासको प्रशोधनका लागि प्राविधिक तयारी गर्नुपर्नेछ । यसका लागि ठूलो मात्रामा लगानी र प्राविधिकहरूको आवश्यक पर्छ ।
जमिनमुनिको भण्डारणबाट प्रशोधन गर्ने, त्यसलाई वितरणका लागि विशेष प्रकारको सिलिन्डर बनाउने लगायतका काम गर्न निश्चय पनि समय लाग्नेछ ।
नेपालमै रहेको मिथेन ग्यासको अधिकतम प्रयोग गर्नका लागि सरकारले एउटा नीति बनाउन जरुरी छ ।
देशको अर्थतन्त्र परनिर्भर बनेको र आयात धान्न धौ–धौ परिरहेको समयमा स्वदेशमा मिथेन ग्यास फेला पर्नु नेपालका लागि सुखद् विषय हो ।
आशा गरौं, दैलेखमा देखिएको आशाको दियो नेपालको अर्थतन्त्र ‘टेक अफ’ गर्ने एउटा आधार बनोस् । देशको मुहार फेर्ने गौरव बनोस् ।
