×

NMB BANK
NIC ASIA

हार्दिक श्रद्धाञ्जली : अनायासै कतिलाई दिने ?

जेठ २८, २०७५

NTC
Premier Steels

यो हल्लै–हल्लाको देश हो .. । कवि भूपि शेरचनको कवितामा भनिएजस्तै शुक्रबार रातिदेखि शनिबार बिहानसम्म नेपालको सामाजिक सञ्जाल र केही सञ्चारमाध्यममा एउटा अप्रिय हल्ला फैलियो । जुन हल्लाले डा. उपेन्द्र देवकोटा र उनका शुभचिन्तक निकै मर्माहित हुन पुगे । मर्माहित हुनु स्वभाविक विषय पनि थियो । किनकि, बाँसबारीस्थित न्यूरो अस्पतालमा उपचार गराइरहेका डा. देवकोटाप्रति सामाजिक सञ्जालमा सामान्य नागरिकदेखि उच्च तहका व्यक्तिले समेत श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिरहेका थिए । जुन विषय भ्रामक थियो ।

Muktinath Bank

भ्रामक विषय गलत हो भन्न न्यूरो अस्पतालले विज्ञप्ति नै जारी गर्नुपर्यो । त्यति मात्र होइन, उपचार गराइरहेका डा. देवकोटालाई अस्पताल परिसरमा निकालेर ह्विलचियरमा राखेर हिँडाउनुपर्यो । तब मात्र डा. देवकोटाको वास्तविक स्वास्थ्य अवस्थाबारे सर्वसाधारणले जानकारी पाए । डा. देवकोटाको स्वास्थ्य अवस्थामा अपेक्षा गरे अनुरुप सुधार नभएपनि उनका शुभचिन्तकले सन्तोषको श्वास फेरे ।


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

सवाल डा. उपेन्द्र देवकोटाको मात्र होइन, केही समय अगाडि तत्कालीन समयमा स्वास्थ्यमा कुनै समस्या नदेखिएका राष्ट्रकवि माधव घिमिरेको विषयमा समेत सामाजिक सञ्जालमा यस्तै अप्रिय समाचार भाइरल बनेको थियो । जुन समाचारलाई वास्तविकता ठानी तत्कालीन गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिले समेत राष्ट्रकवि घिमिरेप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरे । जुन समाचार भोलिपल्ट घिमिरेका परिवारले घिमिरेलाई सुनाएपछि घिमिरेले यसलाई सुःखद घटनाका रुपमा लिँदै आफू मरेको आफैंले थाहा पाएको बताए ।


Advertisment
Nabil box
Kumari

त्यति मात्र होइन, विरलै मात्रामा हुुने यस किसिमको घटनालाई आधारित बनाएर राष्ट्रकवि घिमिरेले तत्कालै एउटा कविता समेत रचना गरे । जुन कविता यसप्रकार थियो :

Vianet communication

अचम्म भो ! अचम्म भो ! अचम्भ भो !
यही जुनीमा अर्को जुनी पाए ।।
लाख–लाख नेपालीको माया पाए ।।।

यी त भए भाइरल बनेर भ्रामक बनेका देवकोटा र घिमिरेका मृत्युसँग सम्बन्धित समाचारहरू । अब एकैछिन भाइरल बनेर सत्य भएका समाचारको प्रसङ्ग पनि जोडौ ।

तत्कालीन माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष (हाल नेपाल कम्यूनिस्ट पार्टी) पुष्पकमल दाहालका पुत्र प्रकाश दाहालको मृत्यु हुँदा पनि सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममा यस्तै किसिमको समाचार भाइरल बनेको थियो । यसरी समाचार भाइरल बन्ने क्रममा मृत्युको विषयमा आधिकारिक जानकारी नहुँदै सामाजिक सञ्जालमा हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्नेदेखि सञ्चारमाध्यममा मृत्यु भएको समाचार प्रेषित गर्ने विषयमा होडबाजी नै चलेको थियो ।

त्यही क्रममा राजधानीस्थित एक अनलाइनले एक प्रहरी उच्च अधिकारीको हवाला दिँदै प्रकाश दाहालको मृत्यु भएको समाचार दिएको थियो । यद्यपि, उक्त समाचार प्रकाशित भएको केही घण्टापछि दाहालको निधन भएको पुष्टि भयो र समाचार सत्य सावित हुन पुग्यो ।

प्रकाश दाहालको मात्र होइन, नेपाली राजनीतिका शिखर पुरुष गिरिजाप्रसाद कोइरालाको निधन हुँदा समेत अन्यौलता छाएको थियो । आफूलाई ‘१ नम्बरको सञ्चारमाध्यम हुँ’ भन्ने सञ्चारमाध्यमले समेत हचुवाको भरमा ‘ब्रेकिङ न्यूज’ दिइरहेका थिए । तर, दुर्भाग्य कोइरालाको मृत्यु भएको हो कि होइन भन्ने विषयमा समेत उनीहरूलाई द्विविधामा नै थिए । तर, कोइरालाको निधन भएका कारण सञ्चारमाध्यम सही सावित हुन पुगे ।

राष्ट्रिय तथा विशिष्ट व्यक्तिहरू उपचार गराइरहेको अवस्थामा यस किसिमका भ्रामक समाचारहरू सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यम पटक–पटक किन दोहोरिरहेका छन् ? यो अत्यन्त दुःखद घटना हो । तसर्थ, आगामी दिनमा सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता र सञ्चारमाध्यमले यस्ता समाचार सम्प्रेषण गर्दा अस्पताल र सरकारको जिम्मेवार निकायको स्रोतलाई आधिकारिकता मान्नुपर्छ । विश्वका अन्य मुलुकमा हेर्ने हो भने यस्तै प्रचलन रहेको छ । तर, हामी कहाँ मात्रै किन हल्लै–हल्लामा जिउँदा मानिसप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्ने क्रम चलिरहेको छ । 

सामाजिक सञ्जाल विकासले मूलधारमा मिडियाभन्दा पहिला जनतालाई सू–सूचित गर्ने माध्यम बनेका छन् । पछिल्ला दिनमा सामाजिक सञ्जाल रचनात्मकभन्दा पनि अरुलाई गाली गर्ने, अरुको चरित्र हत्या गर्नेजस्ता क्रियाकलाप भइरहेका छन् । छद्म नाम राखेर अरुको बदख्वाइ गर्ने क्रियाकलाप रोकिनुपर्छ ।

सामाजिक सञ्जाललाई शुद्धिकरण गर्ने सम्बन्धमा पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले ट्वीटरमा लेखेको सन्देश मननीय छ । भट्टराइले केही समय पहिला लेखेका थिए, ‘भौतिक वातावरण स्वच्छ र स्वस्थ राख्न ‘खुला दिसामुक्त क्षेत्र’ घोषणा गरिएझैं मानसिक वातावरण स्वच्छ र स्वस्थ राख्न सोसल मिडियालाई ‘अश्लिलता र गालीगलौजमुक्त क्षेत्र’ घोषणा गरे कसो होला ?’

अन्तमा, सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यमबाट यस्ता भ्रामक समाचार सम्प्रेषण गर्नेमाथि सरकारले कडा कारवाही गर्नु जरुरी देखिन्छ । अन्यथा, सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यम उपेन्द्र देवकोटा र माधव घिमिरेप्रति मात्र होइन, अन्यले पनि श्रद्धाञ्जली पाउने निश्चित छ ।
 

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
चैत १, २०८०

सर्वोच्च अदालतको परमादेशले प्रधानमन्त्रीबाट पदमुक्त भएपछि नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली बालुवाटारबाट रित्तो हात फर्केका थिए, २०७८ असार ३० गते । संसद् विघटनको अवगाल छँदै थियो, लामो समय सँगै राजनीति गर...

मंसिर १०, २०८०

सरकारमा सहभागी मन्त्रीको कार्यक्षमतालाई लिएर प्रश्न उठेपछि अहिले सरकारमा रहेका मन्त्रीलाई फिर्ता बोलाएर मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्न सत्तारुढ दलहरूभित्र दबाब बढ्न थालेको छ । अपवादबाहेक सरकारमा सहभागी मन्त्रीले जनअपे...

माघ १८, २०८०

चरम आर्थिक संकटबाट गुज्रिएको श्रीलंकाले सन् २०२२ को अन्त्यतिर औषधि किन्ने क्षमता पनि गुमाएको थियो । ५० अर्ब डलरभन्दा बढीको विदेशी ऋण 'डिफल्ट' भएको थियो भने लाखौंले रोजगारी गुमाएका थिए । दशौं लाख मान्छे...

माघ १८, २०८०

सत्ता र शक्तिको आडमा गैरकानूनी ढंगले सरकारी जग्गा हडप्ने नेपालको शक्तिशाली व्यापारिक घराना चौधरी ग्रुपमाथि राज्यको निकायले पहिलोपटक छानबिन थालेको छ । काठमाडौंको बाँसबारीमा ठूलो परिमाणमा सरकारी जग्गा...

मंसिर २६, २०८०

दुई–दुईपटक मिर्गौला फेरेको शरीर । मध्यजाडो नजिकिँदै गरेका मंसिरका चिसा दिन । त्यसमाथि वृद्धावस्था । यस्तो बेला ७० नाघेकाहरूको अधिकांश समय ओछ्यानमै बित्छ । नभए पनि घरको चार दिबारभित्र आराम गरेर अनि तात...

बैशाख २४, २०८१

नेकपा एमालेसँग मिलेर नयाँ समीकरण बनाउने प्रयास भइरहेका बेला भित्रभित्रै वैकल्पिक गठबन्धनका लागि पनि प्रयास गरेपछि नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा फेरि एकपटक चिप्लिएका छन् ।  देउवाले एमालेसँ...

सत्ताबाट अवकाश पाएको कांग्रेसलाई आएको नयाँ अवसर

सत्ताबाट अवकाश पाएको कांग्रेसलाई आएको नयाँ अवसर

जेठ ७, २०८१

यतिबेला नेपालको राजनीति बहुचर्चित सहकारी प्रकरण र यसमा संलग्न व्यक्तिउपर छानबिन तथा कारबाहीका लागि संसदीय समिति गठन हुने कि नहुने भन्ने विषयमा केन्द्रित छ । यो विषय यति पेचिलो हुनुको कारण बहालवाला गृहमन्त्री...

प्रकृतिको गीत

प्रकृतिको गीत

जेठ ५, २०८१

सृष्टिमा हरेक चीजको एउटा अति हुन्छ, जसलाई हामी सीमा भन्ने गर्छौँ, जलाई उसले आउँदा सँगै लिएर आएको हुन्छ र जेजति गर्छ यसैभित्रै रहेर गर्छ । अति पार गर्नासाथ उसको अस्तित्व पनि समाप्त हुन पुग्छ । अति पार गरेपछि नदी...

दक्षिणपन्थ र अवसरवादको चाङबाट माधव नेपालको छटपटी !

दक्षिणपन्थ र अवसरवादको चाङबाट माधव नेपालको छटपटी !

जेठ २, २०८१

नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन कतिपटक विभाजन भयो ? पुनः एकता, मोर्चा गठन, विघटनलाई हेर्दा यसको जोडघटाउको लामै शृङ्खला बन्छ । र, त्यसमा मूलधारको राजनीतिबाट विभाजित कम्युनिस्ट पार्टी अर्थात् वामपन्थी पार्टीहरूको विसर्...

x