×

Dabur
Nic Asia
Marvel

यसरी बन्यो न्याउली चरी विरहको बिम्ब..

काठमाडाैं | जेठ ९, २०७९

TVS INSIDE

कर्णालीलगायत हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा विरही बिम्बका रूपमा न्याउली चरी परिचित छ । चैत, वैशाख र जेठ महिनामा उराठलाग्दा वनपाखामा न्याउली चरीको विरही धुन सुनिन्छ । मनको विरह पोख्ने खालको नेपाली लोक गीत र संगीतमा न्याउली चरीको प्रसंग जोडिएर आएको पाइन्छ । स्थानीय हस्तना न्यौपाने न्याउलीसँग जोड्दै आफ्नो मनको विरह जुम्ली ठाडीभाकामा यसरी पोख्छिन् :

morang Auto yamaha

हुकुम दारी ब्याउलो, रतेडी खेल्दिएई भुन्नो
चरी दुःखी न्यालो, मान्छे दुःखी म जन्म्या छु


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
Saurya island

न्याउली चरीको प्रसंग जोडेर कर्णालीमा ठाडीभाकामार्फत विरह पोख्ने गरिन्छ । न्याउलीको आवाजलाई भावुकता र दुःखसँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ । गहिरो दुःख, टाढिएका आफन्त, छुटेको प्रेम, विवाह गरेर गएका छोरी–चेली तथा परदेसिएका छोराहरूसँगको विषयलाई न्याउलीको विरहसँग जोड्ने गरिएको छ । न्याउली चरीको विरही धुनपछाडि एउटा रोचक कथा पनि लुकेको छ । न्याउलीको खास कथा आमा र छोराबीच गाँसिएर आउने गर्छ । चैत, वैशाख र जेठ महिनाबाहेक अन्य मौसममा न्याउलीको आवाज सुनिँदैन ।

उजाड र टन्टलापुर घाममा वनपाखा डुल्दा सुनिने न्याउलीको विरही पोख्ने धुनले सबैलाई भावुक बनाउँछ । अचम्म लाग्दो यो छ कि न्याउली चरीको जोडी एउटै रूखमा कहिल्यै देखिँदैनन् । फरक रूखमा बस्ने दुवै न्याउली चरीले भिन्नभिन्न आवाज निकाल्छन् ।

Vianet communication
Maruti inside

न्याउलीको धुन’bout पाका पुस्तासँग रोचक कथा झुन्डिएको छ । स्थानीय भीम अधिकारी न्याउलीको लोककथा यसरी सुनाउँछन्, ‘सत्य युगमा एक परिवारमा कडा स्वभावकी सासु थिइन् । उनले बुहारीलाई मेलामा काम नसकी घर नआउन उर्दी दिएकी थिइन् । घरमा दुधेछोरा छोडेर काममा निस्किएकी बुहारी काम नसकिँदासम्म घर फर्कन सकिनन् । भोकले छोरा रुन थाल्यो, उसको रुवाइको गर्जन आमाको कानसम्म पुग्यो, सासुको डरले घर फर्कन नसकेकी बुहारीले पख ! पख ! भनेर बच्चालाई सान्त्वना दिइन् । धैर्यताको बाँध टुटेपछि छोराको शरीरमा पखेटा पलायो । ऊ रुँदै आमा खोज्दै रूखरूखमा बस्न थाल्यो । तर, आमा पख ! पख ! भन्दै काममा जोतिरहिन् । आमा पनि शरीरमा पखेटा हालेर छोरा खोज्न थालिन् तर उनीहरूको कहिल्यै भेट नभएको जनविश्वास छ । त्यसैले एउटै रूखमा न्याउली चरीको जोडी कहिल्यै देखिँदैन । यसरी आमा छोरा न्याउली चरी बन्न पुगे ।’

न्याउली चरीसँगको लोक कथा सुनेरै पनि आफ्नो सन्तान भोकाएको बेला दूध खुवाउन विलम्ब हुँदा एउटी आमाको मन कस्तो हुन्छ होला ? हामी कल्पनासमेत गर्न सक्दैनौं । पछिल्लो समय न्याउली चरी देख्ने र यसको ’boutमा थाहा पाउने कम छन् ।

जलवायु परिवर्तनको असरसँगै देशभर न्याउली चरीको संख्या घट्दै गएको चरा विज्ञ बासु बिडारी बताउँछन् । ‘प्रायः चराहरू जलवायु परिवर्तनको असरले लोप हुँदै छन्, न्याउली चरी पनि यसबाट अछुतो छैन,’ उनले भने ।

न्याउली चरीको लोककथा अलिखित रूपमा पुस्ता हस्तान्तरण भइरहनु निकै सोचनीय छ । राजधानी दैनिकमा मानबहादुर कुँवरले खबर लेखेका छन् ।

Mega
TATA Below
NLIC
जेठ १३, २०७९

काठमाडौं ३० वैशाखमा भएको स्थानीय तह निर्वाचनको मतपरिणाम सार्वजनिक भइरहँदा सत्तारूढ नेपाली कांग्रेसबाहेकका सबै दलले अपेक्षा गरेअनुसार मतपरिणाम नआएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेका छन् । कांग्रेसले स्थानीय तहको ...

जेठ १३, २०७९

३० वैशाखमा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा देशभरमा १३ पालिकाको प्रमुखसहित ३ सय ८५ जना स्वतन्त्र उम्मेदवार निर्वाचित भएका छन् । स्थानीय तह निर्वाचनमा राजनीतिक दलबाट टिकट नपाएर बागी उठेका देखि समाजमा आन्दोलनको नेत...

जेठ १०, २०७९

आउँदो  मनसुनमा   नेपालमा   प्राकृतिक   विपतबाट १७ लाखभन्दा बढी मानिस प्रभावित हुने अनुमान  गरिएको  छ    । सरकारले  तयार   पारेको   मनसुन प्रतिक...

जेठ १०, २०७९

काठमाडौँ महानगरपालिकाका उपप्रमुख पदका उम्मेदवार रामेश्वर श्रेष्ठले मतगणना निर्देशिकामा संशोधन हुनुपर्ने माग गर्दै निवेदन दर्ता गराएका छन् । नेकपा (एकीकृत समाजवादी)बाट उम्मेदवार भएका उनी स्थानीय तह निर्वाचनमा...

जेठ १२, २०७९

‘मर्निङ सोज द डे’ भन्ने भनाइलाई धरानका नवनिर्वाचित मेयर हर्कराज राई (साम्पाङ)ले चरितार्थ गर्न थालेका छन् । सडक अभियानबाट एकाएक मेयर बन्न पुगेका हर्कले पदबहाली गरेलगत्तै पहिलो दिन बुधबार धरानी जनता...

जेठ १३, २०७९

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि सहकारीको सञ्चालक हुन नपाउने भएका छन्। हालै सम्पन्न निर्वाचनमा सहकारी सञ्चालक उल्लेख्य मात्रामा निर्वाचित भएका छन्। अब उनीहरूले तत्काल राजीनामा दिनुपर्ने भएको छ। सहकारी विभागले बिहीबार एक...

नेपालमा कम्युनिस्ट ध्रुवीकरणको प्रश्न : ‘युनिटी’भन्दा ‘अलाइन्स’ टिक्छ कि !

नेपालमा कम्युनिस्ट ध्रुवीकरणको प्रश्न : ‘युनिटी’भन्दा ‘अलाइन्स’ टिक्छ कि !

असार १६, २०७९

विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनमा कम्युनिस्ट पार्टीहरूको टुटफुट र विभाजनले ठूलो धक्का पुगेको इतिहास हामीसँग छ । नेपालको सन्दर्भमा हेर्ने हो भने ७३ वर्ष पुरानो इतिहास बोकेको नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी टुट, फुट, गुट र एकताक...

नेपालमा एमसीसी र एसपीपी : अमेरिकी युद्ध आकांक्षा र मानवीय त्रासदीको खतरा

नेपालमा एमसीसी र एसपीपी : अमेरिकी युद्ध आकांक्षा र मानवीय त्रासदीको खतरा

असार १६, २०७९

चिनियाँ इतिहासमा हान शासनकालको पतन भएपछि ‘चिन राजवंशका’ सम्राट चिन स ह्वाङले एकीकरण गरेको एकीकृत चिनियाँ राज्य दक्षिणमा “ऊ” अधिराज्य, उत्तरमा ‘उई’ अधिराज्य र बीचमा (सिच...

भात खाए मोटाइन्छ ?

भात खाए मोटाइन्छ ?

असार १५, २०७९

धान दिवसका बेला तत्कालीन मन्त्रीहरूले कसैले गमलामा धान रोप्ने, कसैले उपद्रव तथा उच्छृंखल गरी धान दिवस मनाउँदै गर्दा मन्त्री पद समेत गुमाए । असार १५ गते सरकारले धान दिवस मनाएर औपचारिकता निभाउँछ । तथापि सरकार...

ad
x