×

X
Nic Asia
Marvel
Khukuri

सन्दर्भः विश्व आदिवासी दिवस

ठूला भाषणले मात्र आदिवासीको अधिकार प्राप्त हुन्छ ?

काठमाडाैं | साउन २४, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
British college
TVS INSIDE

‘विश्व आदिवासी दिवस’ आइरहँदा सधैं झै एउटा कुराको स्मरण आइरहन्छ ।  विभिन्न जातजातिको भेषभुषामा सजिएर टुँडिखेलको मैदान वा कुनै गैरसरकारी संस्थाले आयोजना गरेको कार्यक्रममा सहभागी भएका केही पात्रहरू । जो एकदिन आदिवासीहरूको हकहितका निम्ति ठूला–ठूला स्वरले भाषण गर्ने अनि अर्को दिनबाट गैरआदिवासीहरूको हनुमान भइदिने । यि र यस्तै पात्रहरूले गर्दा आदिवासीका अधिकारहरू संविधानमा मात्रै सीमित छन् । कतिपय गैर आदिवासीहरूको खिसिट्युरीको पात्र भइरहेका छन् । के आदिवासीहरूको अधिकार गैर आदिवासीहरूको मनोरञ्जनको साधन मात्रै हौ त ? यही प्रश्नले मन खटपट हुने गर्दछ । 

DHARA
LAxmi BAnk

संयुक्त राष्ट्र संघको १९९४ डिसेम्बर २३ मा बसेको महासभाले पहिलोपटक अगस्ट ९ लाई ‘विश्व आदिवासी दिवस’को रूपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो । विश्व आदिवासी दिवस मनाउन थालेको आज २८औँ वर्ष पूरा भएको छ । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

‘आदिवासी’ शब्दले ‘ऐतिहासिकता’लाई बुझाउँदछ । कुनै पनि ठाउँमा धेरै लामो समयदेखि बसोबास गरिरहेका, त्यस भूमिलाई खनी–खोस्री गरेर भूमिसँग परिचित रहँदै आफ्नो कला कौशल, हस्तकला र पहिचान भएका जातिहरूलाई आदिवासी भनिन्छ । हिजो–आज सबैजसो ठाउँमा मानव सभ्यताको विकास भएसँगै क्रमिक रूपमा बसाइँसराइँ भई आप्रवासीहरूको बाक्लो उपस्थिति भइसकेको छ । आप्रवासीहरूको उपस्थितिले गर्दा विस्तारै आदिवासीहरूको पहिचान, रितिरिवाज, संस्कार, संस्कृतिहरू लोप हुँदै गइरहेका छन् । अर्को अर्थमा भन्दा आदिवासीका पहिचान, रितिरिवाज, संस्कार, संस्कृतिहरू क्रमश अतिक्रमणमा पर्दै गइरहेका छन् । 

विश्वको कूल जनसंख्याको करिब ५ प्रतिशत आदिवासीहरू रहेको बताइन्छ । त्यस्तै विश्वभरका गरिब जनसंख्याको १५% आदिवासीहरू रहेको तथ्यांक छ । पृथ्वीको ध्रुवीय क्षेत्रबाट दक्षिण प्रशान्त किनारसम्म रहेको यो समुदायको पहिचान लोप हुँदै गइरहेको छ । आप्रवासीहरूको जनघनत्व सँगसँगै उनीहरूको पेशा, पहिचान, रहन–सहनमा परिवर्तन भएको पाइन्छ । संयुक्त राष्ट्र संघको घोषणापत्रका आर्टिकल नम्बर १४ मा यो समुदायले आफ्नो  भाषा, रितिरिवाज,  पहिचान संस्कृति सुहाउँदो शिक्षा प्रणाली र संगठन खोल्न पाउने अधिकार रहने उल्लेख छ । तर, विश्वभरकै आदिवासीहरूमा आफ्नो भाषा, रितिरिवाज, पहिचान जोगाउने कुरामा जुझारुपन देखिँदैन । 


Advertisment
Bizbazar
Saurya island

यता नेपालमा पनि मुलुक संघीयतामा गएपछि धर्मनिरपेक्षतालगायतका विषय संविधानमा उल्लेख गरिएको छ । संविधानमा आदिवासीलाई पठनपाठन, संस्कार र पहिचानको अधिकार प्राप्त छ । तर, त्यसको कार्यान्वयन पक्ष फितलो छ । संघीयतापछि गठन भएको स्थानीय तहमा नेतृत्व लिन धेरै आदिवासीहरूले प्रयत्न गरिरहेका छन् । 

त्यसो त परापूर्वकालमा आदिवासीहरूले नेपालमा राज्य सञ्चालन गरेकै थिए । लिच्छवी र किराँतकालमा नेपालको शासन व्यवस्था आदिवासीहरूको अधिनमा थियो । तर, क्रमिक रूपमा बढ्दो जनसंख्याको कारण ती अधिकारहरू गुमाउँदै गए । भरखरै छिमेकी  राष्ट्र  भारतमा आदिवासी समुदायको प्रतिनिधित्व गर्दै द्रौपदी मुर्मु राष्ट्रपति बनेकी छन् । तर, उनको कार्यकाल आदिवासीहरूको अधिकार रक्षाका लागि कति अर्थपूर्ण हुन्छ भन्ने भने हेर्न बाँकी छ । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS

जति भाषणमा अधिकारको कुरा गरिएता पनि कार्यान्वयन अत्यन्तै फितलो छ । नेपालका आदिवासीहरूले आफ्नो भाषा, संस्कृति र पहिचान अगाडि बढाउने प्रयत्न गरिरहेकै छन् । आफ्नो पहिचानको लागि पुस्तौँदेखि एकै ठाउँमा खनी–खोस्री, प्रकृतिसँग पौठेजोरी खेल्दै आएको यो देशको मूलवासी आदिवासी विश्वकै सम्पत्ति हुन् । आदिवासीहरूको पहिचानको कायम राख्दै विकासको मूल प्रवाहमा प्रवेश गराउनु यो समुदायको प्रमुख चुनौती हो । यसकारण यस्तो महत्वपूर्ण विषयहरूमाथि वर्षमा एकदिन भाषण गरेर मात्र पुग्दैन । विश्व आदिवासी दिवसको दिन गरेको ठूला भाषणले मात्र किमार्थ आदिवासीहरू अधिकार प्राप्त गर्न सक्दैनन् । त्यसैले आफ्नो पहिचान, रितिरिवाजको संरक्षण, हक अधिकार प्राप्तिका लागि आवाजहरू बुलन्द गर्ने काम घर परिवारबाट शुरूवात गरौँ । नयाँ पुस्तसँगै बसेर विचार विमर्श गरौँ । तब मात्रै यो सम्भव छ । विश्वभरि रहनुभएका मूलवासी, आदिवासी दाजुभाइ तथा दिदिबहिनीहरूमा २८औँ ‘विश्व आदिवासी दिवस’को हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।
 

Maruti inside
TATA Below
NLIC
ncc inside
भदौ २५, २०७९

रबी भुषण साह   सरकारले मंसिर ४ गते प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मिति तोकिसकेको छ । राजनीतिक दलहरूले चुनावलक्षित गतिविधिलाई तीव्रता दिँदै दलीय संगठनभित्र भेला, प्रशिक्षण र उम्मेदवारी चयन ...

भदौ ४, २०७९

आयुर्वेदको पुरातन विज्ञानले हामीलाई सिकाउँछ कि समग्र कल्याण ध्यान, शारीरिक गतिविधि, हाम्रो वातावरण र खानाको सामंजस्यपूर्ण सन्तुलनमा आधारित छ । श्रीमान्को दीर्घायू होस् भनी हिन्दू महिलाहरूले तीजको व्रत बस्ने गरेका ...

असोज १, २०७९

चुकन्दर रसियनहरूका लागि अभिन्न सब्जी हो । परापूर्वकालदेखि नै रसियन परिकारमा चुकन्दर प्रयोग गरिँदै आएको हुन्छ । चाहे सुप होस् या सलाद, राइस होस् या जुस, उनीहरूका लागि यो सब्जी निकै मनपर्छ । चुकन्दरको फाइदा बुझ्द...

असोज ८, २०७९

समाजमा विभिन्न किसिमका मानिसहरू भेटिन्छन्, सबैले आफ्नै कुरालाई ध्यान दिइरहेका हुन्छन् । जहाँकहीँ होस्, चाहे पार्टी, पिकनिक, समारोह, गोष्ठी, भेटघाट सबैतिर आफ्नै बखान गर्छन् आफ्नै नाम, काम, धाम, पेशा र व्यवसायको । ...

साउन १४, २०७९

परापूर्वकालदेखि चल्दै आएको हाम्रो काठे खस परिकार दूधरोटी, दालरोटी र पानीरोटी अब लगभग लोप नै भए जत्तिकै छ । किनकि नयाँ पुस्तालाई यी परिकारका विषयमा सोध्ने हो भने पूर्ण रूपमा अनभिज्ञ नै छन् । सबैको भान्सामा...

भदौ २५, २०७९

रञ्जना पौडेल हिंसाका विषयमा कसैले सोध्यो भने सबैभन्दा पहिले तपाईंको दिमागमा केको चित्र आउँछ ? कुनै महिलाको ? पछिल्लो समय सञ्चारमाध्यम तथा सामाजिक सञ्जालमा चर्चित बनेका समाचारहरूको ? ब्लगहरूको ? लेखको...

कर्णालीको कष्टपूर्ण सडक सञ्जाल : दुर्गमका जनताले सुरक्षित यात्रा गर्न नपाउने ?

कर्णालीको कष्टपूर्ण सडक सञ्जाल : दुर्गमका जनताले सुरक्षित यात्रा गर्न नपाउने ?

असोज १४, २०७९

यो वर्ष दशैंको मौसम शुरू भैसक्यो तर घर (जुम्ला) जान न सडक मार्ग गतिलो छ, न त हवाइमार्गको टिकट सहजै पाइन्छ । सधैँ झैं हुन्छ कि भनेर ‘झुक्याउने’ एयरलाइन्स एजेन्सी एजेन्ट मोबाइल फोन अफ हुन थालिस...

रवीन्द्र मिश्रको हाँसो लाग्दो भाषण सुनेपछि...

रवीन्द्र मिश्रको हाँसो लाग्दो भाषण सुनेपछि...

असोज १३, २०७९

बीपी कोइरालाको आदर्श मैले बोकेको छु भन्दै चुनावको मुखैमा रवीन्द्र मिश्र राप्रपा नेपालको हलो तान्न आइपुगेका छन् । पशुपति शमशेर राणा जत्तिकै उमेरसम्म  बाँचेर भए पनि देशको रक्षा गर्ने अठोट लिएका मिश्रले देशमा...

सूचनाको हक : सुशासनका लागि अनिवार्य शर्त

सूचनाको हक : सुशासनका लागि अनिवार्य शर्त

असोज १२, २०७९

सूचना नै शक्ति हो । सूचनाले सही तथ्यको उजागर गर्दछ । सही सूचना व्यवस्थापनको प्रमुख स्रोत हो । सूचनाको स्रोतबाट शासनको प्रभावकारिता बढेको हुन्छ । शासनलाई बलियो बनाउन नागरिकले शासकीय क्रियाकलापको जानकारी लिन...

ad
x