१८ असार २०८३, बिहीबार
नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई प्रधानमन्त्री बनाउने गरी नेपाली कांग्रेस र एमालेबीच भएको सहमति कार्यान्वयन हुन नदिन शीतल निवास सक्रिय भएको स्रोतहरूले दाबी गरेका छन् ।
संवैधानिक मर्यादा भुलेर राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले अतिरिक्त सक्रियता देखाएको स्रोतहरूको दाबी छ ।
प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले राजीनामा नगरी संसद् ‘फेस’ गरेमा संविधानको धारा ७६ (३) मा लगेर कांग्रेसकै नेतृत्वमा सरकार बनाउन चलखेल भएको हो । धारा ७६ (२) को प्रधानमन्त्रीले प्रतिनिधि सभामा विश्वासको मत नपाए उपधारा ३ मा जाने संवैधानिक प्रावधान छ ।
प्रधानमन्त्रीले राजीनामा गरेमा उपधारा २ अनुसार नै सरकार गठन गर्न राष्ट्रपतिले आह्वान गर्न सक्छन् । प्रचण्डले विश्वासको मत नपाएको अवस्थामा पनि राष्ट्रपतिले उपधारा २ अनुसार नै सरकार गठनका लागि आह्वान गर्न सक्छन् ।
राष्ट्रपति पौडेलले कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्नेगरी धारा ७६ (३) मा लैजान खोजे पनि स्वयं कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा भने एमालेसँग भएको सहमतिअनुसार नै पहिलो कार्यकालको प्रधानमन्त्री ओलीलाई बनाउन प्रतिबद्ध छन् ।
देउवाले राष्ट्रपतिको मर्यादा बिर्सेर कुनै कदम नचाल्न पौडेललाई सचेत गराएको स्रोतको दाबी छ ।
देउवाले विवादमा आउने काम नगर्न पौडेललाई फोनमार्फत सचेत गराएको कांग्रेस स्रोतले बतायो ।
‘दायाँबायाँ केही पनि हुँदैन, सहमतिअनुसार ओली नै प्रधानमन्त्री हो, कांग्रेसले औपचारिक निर्णय गरिसकेको छ,’ नयाँ समीकरण बनाउन सक्रिय नेतासँग देउवाले भनेका छन् । प्रचण्डबाट पटक–पटक धोका खाएकाले उनको प्रलोभनमा कांग्रेस नफस्ने उनले बैठकमा ब्रिफिङ गरेका थिए ।
विगतमा डा. रामवरण यादव कांग्रेस महाधिवेशनमा हस्तक्षेप गरेर विवादमा आएका थिए ।
नेकपा कार्यकालमा राष्ट्रपति विद्या भण्डारी पनि विवादमा तानिएकी थिइन् ।
कांग्रेस नेतृत्वले विवादमा आउने गरी केही पनि काम नगर्न पौडेललाई सचेत गराएको छ ।
एमालेको नेतृत्वमा सरकार गठन गर्ने गरी असार १७ गते सहमति भएको थियो । सो सहमतिलाई कांग्रेस र एमालेले औपचारिकरूपमा अनुमोदन गर्दै मार्गप्रशस्त गर्न प्रधानमन्त्री प्रचण्डलाई आग्रह गरिसकेका छन् ।
कांग्रेस–एमाले सहमति भएको भोलिपल्ट असार १८ गते बसेको माओवादी पदाधिकारी बैठकमा प्रचण्डले राजीनामा नदिने, बरु संसद् 'फेस' गर्ने बताएका थिए ।
असार २० गते बिहीबार राजीनामा बुझाउन गएका रास्वपा मन्त्रीहरूलाई आफूले छिट्टै विश्वासको मत लिने भन्दै फर्काइदिएका थिए ।
रामचन्द्र–प्रचण्डको त्यो भेट
असार १८ गते पदाधिकारी बैठकमा ‘ब्रिफिङ’ गरेलगत्तै प्रचण्ड राष्ट्रपति पौडेललाई भेट्न शीतल निवास गएका थिए । त्यहाँ पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमबारे छलफल भएको थियो ।
एमालेसँगको गठबन्धन तोडेर आफूले राष्ट्रपति बनाउन भूमिका खेलेको भन्दै प्रचण्डले सत्ता जोगाइदिन पौडेलसँग अनुनय विनय गरेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । परिस्थितिले एमालेसँग जोडिनु परे पनि फेरि कांग्रेससँग नजिकिने पृष्ठभूमि बन्दै गएको भनेर प्रचण्डले पौडेलसँग कुरा राखेको कांग्रेस स्रोतले बतायो ।
एमालेले समर्थन फिर्ता लिएपछि संसदमा विश्वासको मत लिनुपर्ने अवस्थामा कांग्रेसको समर्थन जुटाइदिन प्रचण्डले पौडेलसँग आग्रह गरेका थिए । त्यो सम्भव नभए संविधानको धारा ७६ (३)मा लैजानका लागि प्रचण्डले जोडबल गरेको स्रोतहरूको भनाइ छ ।
सोहीअनुसार पौडेलले ओली नभएर कांग्रेसले नै सरकारको नेतृत्व लिनुपर्छ भन्ने गरी कांग्रेस सभापति देउवालाई सन्देश पठाएका छन् ।
राष्ट्रपति पौडेलका प्रेस सल्लाहकार किरण पोखरेलले कस्तो समीकरण बन्छ भन्ने कुरा राष्ट्रपतिको चासोको विषय नभएको बताए ।
‘यी कुनै पनि कुरामा सत्यता छैन, राष्ट्रपतिले कुनै हस्तक्षेप गर्नुभएको छैन,’ पोखरेलले लोकान्तरसँग भने ।
सहमतिप्रति ओली–देउवा कटिबद्ध
प्रचण्डले सत्ता हस्तान्तरणमा विलम्ब र संवैधानिक जटिलता सिर्जना गर्न सक्छन् भन्नेमा ओली र देउवा यसअघि नै सचेत थिए ।
असार १७ गते दुई दलबीच सहमतिमा हस्ताक्षर हुनुअघि राष्ट्रपति पौडेलसँग उनीहरूले परामर्श गर्न प्रयास गरेका थिए ।
तर, राजनीतिक समीकरण नबन्दै परामर्श गर्दा राष्ट्रपतिलाई विवादमा तानेको अर्थ लाग्ने भएकाले उनीहरू शीतल निवास गएनन् ।
सहमतिको ‘ड्राफ्ट’ गर्ने नेताहरू अनुभवी र परिपक्व रहेकाले उनीहरूले पर्याप्त छलफल गरेका थिए ।
नेकपा एमालेले बुधबार सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता गरेर मन्त्रीले राजीनामा गरेपछि प्रचण्ड सरकार अल्पमतमा परिसकेको छ ।
अल्पमतमा परेको सरकारले दीर्घकालीन महत्त्वका निर्णय नगर्न एमालेले प्रचण्डलाई खबरदारी गरिरहेको छ ।
कांग्रेस महामन्त्री गगन थापाले अल्पमतमा परिसकेपछि यताउता चलखेल नगर्न प्रचण्डलाई सुझाव दिएका छन् ।
‘प्रचण्ड अल्पमतमा परेपछि फेरि यताउता खेल्न सकिएला कि ? कांग्रेस–एमालेलाई अल्मल्याउन सकिएला कि भन्ने खालको कुरामा उहाँ नअल्मलिने कुरा उहाँको स्वास्थ्यका लागि पनि उपयुक्त छ र देशका लागि पनि त्यो ठीक छ,’ थापाले भने, ‘मलाई विश्वास छ, उहाँले भरे भोलिमा राजीनामा दिनुहुन्छ । दिनुभएन भने एउटा प्रक्रियाबाट दुई, चार, (वा) पाँच दिनभित्र नयाँ सरकार बन्छ ।'
