कोरोना भाइरस प्रभावका कारण लामो समय बन्द रहेका पोखराका होटल रेष्टुराँ बिहीबारदेखि आंशिक रुपमा खुल्न थालेका छन् । कोभिड–१९ विरुद्ध आवश्यक मापदण्ड बनाएर यहाँका होटल रेष्टुराँ खुल्न थालेका हुन् ।

विश्वभर फैलिएको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) नियन्त्रणका लागि नेपाल सरकारले चैत ११ देखि देशभर लकडाउन गर्‍यो । १ सय २० दिनसम्म लामो लकडाउन बीचमा विभिन्न मोडालिटी अपनाएर लकडाउन खुकुलो पार्दै आएपनि अन्य ठूला व्यवसायसँगै होटल तथा रेष्टुरेन्ट पनि ठप्प थिए । लकडाउन गत साउन ७ देखि अन्त्य गरियो ।

होटल तथा रेष्टुराँले साउन १५ देखि आवश्यक मापदण्ड अनाएर सेवा दिन सकिने भनिएपछि शून्य बनेको पोखराको पर्यटन क्षेत्र होटल तथा रेष्टुराँ खुलेसँगै केही गति दिन सक्ने संकेत देखिन्छ । तर कोरोना भाइरस संक्रमण जोखिम नहटिसकेको, लामो दूरीका सवारीसाधन नचलेको, हवाई यातायात बन्द रहेको हुँदा पोखराको प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्र लेकसाइड भने अझै सुनसान प्रायः छ । यहाँका करिब १० प्रतिशत होटलमात्र बिहीबारदेखि संचालनमा आएको पश्चिमाञ्चल होटल संघले जनाएको छ । 

संघका अध्यक्ष विकल तुलाचनका अनुसार होटल व्यवसायहरु खुल्ला गर्ने भनेर सूचना आएपनि अहिले नै व्यवसाय खोल्ने अवस्था नरहेको बताउँछन् । उनले होटल चल्नेभन्दा पनि विस्तारै तयारीका लागि खुल्न थालेको बताए । लेकसाइडका ठूला होटलहरु खासै संचालनमा छैनन् । होटल ग्राण्ड, सांग्रिला, फिस्टेल, बाराही लगायत होटल अझै खुलेका छैनन् । उनीहरु पर्ख र हेरको अवस्थामा छन् । 

होटल बाराही संचालक विप्लव पौडेलले पर्यटकीय सिजन सुरु नभइञ्जेल बाराही होटल नखुल्ने बताए । उनले आफूहरु होटलमा रुमहरुको स्तरोन्नतिमा लागेको जानकारी दिँदै बाराही होटल सेप्टेम्बरतिरमात्र खोल्न सकिने जानकारी दिए । पोखराको पर्यटकीय स्तरको चर्चित होटल बाराहीमा ८० बेड क्षमताको हो । उनी संचालक रहेको सराङकोट माउण्टेन लज भने बिहीबारदेखि खुलेको छ । 

त्यस्तै, स्वीस इन्टरनेशनल होटल भने आंशिकरुपमा संचालनमा छ । विदेशबाट फर्केकाहरूलाई राख्न यहाँ क्वारेन्टाइनको रुपमा प्रयोग गरियो । अहिले क्वारेन्टाइन बस्नेहरु समेत घटेका छन् । मात्र १ कोठा प्रयोग भएको छ । यसरी आफूहरुले पहिलेदेखि नै एकतिहाइ कर्मचारी राखेर संचालनमा ल्याइएको संचालक भरत पहारीले बताए । उनका अनुसार कोरोना संक्रमण पूर्णरुपमा हट्यो भने पनि होटल साविक अवस्थामा पूर्णरुपमा संचालन गर्न अझै २ वर्ष कुर्नुपर्ने अनुमान छ । 

पोखरामा सबैभन्दा धेरै होटल रुम भएको होटल हो–होटल ल्याण्डमार्क । यहाँ १ सय बढी रुम छन् । तर सरकारको सूचना बमोजिम बिहीबारदेखि आफूहरुले आंशिकरुपमा कर्मचारी राखेर संचालनमा ल्याएको संचालक ओम पाण्डेले बताए । हाल यहाँ रेष्टुराँतिर सहित क्लीनर, हाउस किपिङ, सेक्युरिटी गरी २२ जना कर्मचारी बोलाइएको छ । हाल पहिले कुल १ सय ४ जना कर्मचारीले काम गर्थे । संचालक राजु पाण्डेले सबै कर्मचारीलाई मास्क र पञ्जा अनिवार्य गर्दै ग्राहकको पनि ज्वरो नाप्ने र सेनिटाइजर वा हात धुने व्यवस्था मिलाइएको बताए । 

अग्रज पर्यटन व्यवसायी गणेशबहादुर भट्टराईले अहिलेकै अवस्थामा होटल खोलेर संक्रमण निम्त्याउन नहुने बताउँछन् । बरु पर्यटकीय सिजन लक्षित गरी तयारी गर्नुपर्ने भन्दै उनले राज्यको नीतिबिनै होटल खोल भनेर खोल्ने र नखोल्ने भनेर नखोल्ने गर्नु नहुने बताए । पोखरा पर्यटन परिषद्को पूर्व अध्यक्ष समेत रहेका भट्टराईले सरकारले भने जसरी अहिले नै होटल व्यवसाय खोलेर बस्न अधिकांश होटल तथा रेष्टुरेन्टहरु तयारी नरहेको बताउँछन् ।

कोरोनाका कारण अहिले हरेक व्यवसायमा मन्दी नै लागेको छ । त्यसमा पनि यो अफ सिजनको समयमा व्यवसाय सञ्चालन गर्नु अर्काे ठूलो चुनौती रहेको व्यवसायहरूको गुनासो छ । लकडाउनको बेलामा धेरै कर्मचारीहरु गाउँघर गएको अवस्था छ । उनीहरुको टेष्ट स्वास्थ्य चेकजाँचको पनि कुराहरु आउँछन्, होटल सञ्चालन गरिसकेपछि सुरक्षाका पनि कुराहरु आउँछन्, त्यसलाई पहिलो प्राथमिकतामा राखेर तयारी गर्नु जरुरी रहेको होटल संघ अध्यक्ष विकल तुलाचनले बताए ।

अहिलेको अवस्थामा बाह्य पर्यटकभन्दा आन्तरिक पर्यटकलाई जोड दिदैँ अघि बढ्न सकिने होटल माउन्ट कैलाशका संचालक नरेश भट्टराईले बताए । पहिलो चरणमा आन्तरिक व्यवस्थापन, दोस्रो चरणमा मौद्रिक नीति कार्यान्वयन र तेस्रो चरणमा सरोकारवालासँग बसेर आन्तरिक र बाह्य पर्यटकलाई कसरी सुरक्षित तरिकाले भित्र्याउने र पर्यटन प्रवर्द्धनलगायतका विषयमा केन्द्रित रहनुपर्ने उनी बताउँछन् । 

पोखरामा करिब ७ सय पर्यटकीय होटल रहेका छन्, तीमध्ये संघमा आवद्ध ४ सय पश्चिमाञ्चल होटल संघसँग आबद्ध छन्  । यस्तै, पोखराका होटल तथा रेष्टुराँ व्यवसायमा व्यवसायीको लगानी ५० अर्ब र बैंकको लगानी ७५ अर्ब  रहेको पाइन्छ । यहाँ १२ हजार २ सय ९८ ले रोजगारी पाएका छन् ।