×
Bajaj Top
Khukuri
FONEPAY

सम्झनामा बाल्यकालको दशैं

त्यो दशैं, अनि यो दशैं !

काठमाडाैं | असोज २९, २०७८

NTC
TVS INSIDE

दशैंं बाल्यकालमै रमाइलो । दशैं मात्र कहाँ हो र, सबै चाडबाडहरू बाल्यकालमै रमाइला । 

Sanima Bank
morang Auto yamaha

बाल्यकालमा दशैं रमाइलो हुनुका धेरै करण थिए । सधैँभरि काममा खट्नुपर्ने आमा दशैंमा हामीलाई वरिपरि राखेर मीठामीठा खाना बनाउनुहुन्थ्यो । सधैँभरि बाहिर जाने अनि डुल्ने बुवा फूलपातिदेखि घरमै बस्नुहुन्थ्यो । भाउजूहरू आँपका हाँगामा बाबियोले पोयो बुनेको पिङ्ग हालिदिनुहुन्थ्यो । गाउँभरिका साथीहरू पिङ्गमा झुमिन्थे । हामीहरू पालो पर्खेर पिङ्गमा मच्चिन्थ्यौं । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
shivam island

स्कूल जान नपर्ने भएपछि दशैंंमा अर्को रमाइलो थपिन्थ्यो । स्कूल बिदा भएपछि गुरुले दिएको पाठ बुझाउनु पर्दैनथ्यो । गृहकार्य बुझाउन नसक्दा, गणित नमिल्दा सिर्कनो खान पर्दैनथ्यो । रोशी खोलामा डुबुल्किएर, चौरमा दौडिएर, मन्दिरका सत्तल र रुखहरूमा खेलेर समय बिताउन पाइन्थ्यो ।  

बिदामा भाइ–बैनीसँग खेल्ने, झगडा गर्ने, आमासँग दुःख पोख्ने, बिलौना गर्ने समय दशैंले ल्याउँथ्यो । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS
LAxmi BAnk

दशैंसँगै जागिरमा भएका दाजुहरू घर आउनुहुन्थ्यो । दाजुहरू आएपछि दशैं झनै आउँथ्यो । दाजुहरू भेट्न पनि दशैं नै आउनुपथ्र्यो । उहाँहरूले बास्ना आउने नयाँ लुगा ल्याएपछि दशैंको महक नै छुट्टै । 

रेडियोले झलकमान गन्धर्बको ‘आमाले सोध्लिन् नि...’ गीत बजाइरहन्थ्यो । मुग्लान गएका सन्तान सम्झेर होला, मानिसहरू भक्कानिन्थे । गीतको दुःखीभावका कारणले होला, आमा पनि रुनुहुन्थ्यो । ‘उकाली ज्यानको .. ज्यानको कान्छी मट्याङ् ट्याङ्’ बज्दा दशैं मजेरीभरि पोखिन्थ्यो । ठूलो दाजु ‘काली पारे दाइ कति राम्रो’ मन पराउनुहुन्थ्यो । सबैका आ–आफ्नै फर्माइस न भए । म भने गीतभन्दा पनि जमघट र मीठामीठा कुरा कान ठाडो पारेर सुन्थें । 

फुल्नफुल्न खोजेका, अलिअलि फुलेका फूलहरू, रुखमा निख्रन लागेका अम्बा, बाला लागेर बास्ना आउन थालेका धान, वर्षाभरिको धमिल्याइपछि संग्लिएको रोशी खोला, अर्थुङ्गे फुलेका धारे र अम्बटेका पाखा सबै नै दशैंका रमाइला थिए । न गर्मी न जाडो, न पूरै हरियो न पूरै पाकेको प्रकृति । 

नेसनल पानासोनिक रेडियोले लगातार मालसिरी गाइरहन्थ्यो । फूलपाति पर्सेपछि दैनिक गर्नुपर्ने बलिपूजा, नैबेद्य, फूल अक्षता, पूजापाठ । हजूरबुबा दुर्गा शप्तसती कण्ठ पाठ गर्नुहुन्थ्यो । ती संस्कृतका श्लोक नबुझेर के भो र ? ध्वनिले नै मन ओजिलो बनाउँथ्यो । लाग्थ्यो, ती श्लोकहरू ज्ञानका सूत्र थिए । 

गाउँभरिका मानिसहरू गफ गर्न पनि हाम्रै घरमा जम्मा हुन्थे । पढाइका कुरा, जागिरका कुरा, राजनीतिका कुरा, शहरका कुरा सुन्न पाइने भएर पनि होला ।

रेडियोले समाचारमा अमेरिकाका रिचर्ड नेक्सन, हेनरी किसिन्जर अनि शोभियत सङ्घका लियोनिद ब्रेज्नेभ र आन्द्र्रा ग्रोमिकोको नाम पटक–पटक बारम्बार भट्ट्याइरहन्थ्यो । ती नामहरूले स्कूलको हाजिरी जवाफ जित्न सहयोग गर्थ्यो । कताकति त्यो शीतयुद्ध दशैंंमा रेडियोले भन्ने रक्तबीज र चण्डमुण्डसँग देवीदेवताको युद्धसँग जोडेर हेर्थें । बाल मन त हो नि ! कहिले के कहिले के कल्पना गर्ने । 

रेडियोले झलकमान गन्धर्बको ‘आमाले सोध्लिन् नि...’ गीत बजाइरहन्थ्यो । मुग्लान गएका सन्तान सम्झेर होला, मानिसहरू भक्कानिन्थे । गीतको दुःखीभावका कारणले होला, आमा पनि रुनुहुन्थ्यो । ‘उकाली ज्यानको .. ज्यानको कान्छी मट्याङ् ट्याङ्’ बज्दा दशैं मजेरीभरि पोखिन्थ्यो । ठूलो दाजु ‘काली पारे दाइ कति राम्रो’ मन पराउनुहुन्थ्यो । सबैका आ–आफ्नै फर्माइस न भए । म भने गीतभन्दा पनि जमघट र मीठामीठा कुरा कान ठाडो पारेर सुन्थें । 

बाटुले, घलान टोल र थिङ्टोलबाट मालपुवा र मार्चमाने कुरा आउँथ्यो । देख्दै मुख रसाउने अम्बा ल्याउँथे । गाउँघरमा वल्लोघर पल्लोघर मीठामसीना कुराहरू बाँडेर खाने संस्कृति । आउनेलाई नखुवाई पठाउनुहुन्न भन्ने आमाको सोच थियो । आउनेहरू सेल र मासु चिउरा खाएर मात्र जान्थे । 

जमाना बदलियो । जमाना बदलियो भनौं कि आफैँ बदलिएको हो । मानिस बदलिएपछि न जमाना बदलिने हो । अब दशैंमा आफू रमाउने होइन, बच्चाहरूलाई रमाइलो बनाइदिनपर्ने जिम्मेवारी आयो । शहरीया भै टोपलियो । शहर भनेको त सबै कुरा किन्ने ठाउँ पो रहेछ । गाउँमा जस्तो अम्बा, दही, केरा कसले सित्तैमा दिन्छ र ? आउनेजतिलाई कसले ख्वाओस् । स्वागतको काम कतिञ्जेल हो चियाले गर्दैछ । 

घटस्थापनादेखि स्कूल बिदा, बच्चाहरू घरै छन् । तर कार्यालयको जिम्मेवारीले दशैं र बच्चाको फर्माइस भन्दा कार्यालयको कामलाई नै महत्त्व दिनुपर्ने । एक दिन त सुव्रतले सोधिहाल्यो, पापाको अफिस बिदा कहिलेबाट हुन्छ ? जिम्मेवारीले पनि चाडबाडलाई बेग्लै बनाउने । एकतिर कार्यालयको जिम्मेवारी, अर्कोतिर परिवारको जिम्मेवारी । धन्न बच्चाको कपडा रेडिमेड नै पाइन्छ । रोशीको जस्तो थानको कपडा किनेर सिलाउन परेको भए बच्चाको दशैं कहाँ आउँथ्यो ? 

शुभम्, सुव्रत दुवै बाबुहरू चङ्गा उडाउन जान्दैनन्, तैपनि चङ्गाको हुटहुटी । लट्टाई र चङ्गा ल्याइदिनै पर्ने । पिङ्गलाई चङ्गाले, रमाइलो मेलाले, बास्ना आउने लुगालाई फेन्सी कपडाले विस्थापित गर्‍यो । 

बाबुहरू मालासिरी सुन्न होइन, नेशनल जियोग्राफी र कार्टून नेटवर्कमा आँखा टाँस्छन् । कमलालाई भ्याइनभ्याइ भान्साको काम छ । नहोस् पनि किन, उसलाई पनि दशैं आएको छ । हामी सबै घरै छौं । आमाले हामीहरूलाई मीठोमीठो ख्वाएजस्तै शुभम्, सुव्रत, अरु बच्चा र आउने पाहुनापातलाई मीठो मीठो बनाएर खुवाउने जिम्मेवारी । 

खुशी त सन्तुष्टि हो । काममा पनि सन्तुष्टि, व्यस्ततामा पनि सन्तुष्टि ! त्यसो नहुँदो हो त आमाहरू सँधै दुःखी हुने थिए । तर आमाहरू दुःखमा पनि खुशी हुन्छन् । सन्तानहरूलाई माया गर्न, मीठो खुवाउन पाउँदा आमाहरू खुशी हुन्छन् । कहाँकता छरिएका सन्तानहरूसँग रमाउन पाउँदा खुशी हुन्छन् । हो, दशैं आमाहरूका लागि खुशीको अवसर । आमा भनेकै खुशीको नाम हो, मानवको होस् कि अरु प्राणीको १  

बच्चाहरू पनि ठूला भए । हामी दाजु–भाइ, दिदी–बहिनी आ-आफ्नै कर्ममा विभाजित भयौं । अब खुशी पनि विभाजित छ । मनका सम्बन्धहरू भूगोलमा विभाजित छन् । दशैंका केही दिन संगै मन खोलेर रहन पनि के–केले छेक्छ, कहिले भूगोलले छेक्छ, कहिले कोभिडले छेक्छ ।  

शहरीया दशैंको रमाइलो औपचारिकतामा सीमित छ । किनमेल केन्द्रहरू बेस्सरी भीडभाडमा छन्, अन्यत्र सुनसान छ । रमाइलो होइन, सुनसान छ शहर । कोलाहलबीच पनि सुनसान छ । मन्दिरहरू जमघट जस्ता देखिए पनि पवित्रता छेकिएको छ । पूजाका थालीहरूभन्दा सेल्फी खिच्ने हातहरूको भीड छ । चङ्गा उड्ने आकाश खालि छ । घरका मजेरी, आँगन, कौशी र बार्दलीहरू पनि पर्वको रौनकमा छैनन् । सडकमा देखिनेहरू शुभकामना र खुशी साट्दैनन्, चटारोमा दौडिएका छन् ।  

अब त फुर्सद पनि छ, तर त्यो रोशीखोला र कानपुरको दशैं छैन । दाजु–भाइ, छिमेकी र साथीहरूसँग रमाएको दशैं छैन, लट्टे पिङ्ग र बास्ना आउने लुगाले ल्याएको दशैं छैन । शुभम–सुव्रतलाई खेलाउँदै चङ्गा उडाएको दशैं छैन ।

प्रविधिले पिङ्ग, मालसिरी, पूजापाठहरू लखेटिएका छन् । बच्चाहरू पनि ‘म्याथ’ मा बोल्न थाले । इष्टमित्रहरू पनि मोबाइलमा झुम्मिनै मस्त । बच्चाहरू पनि बाहिर गएपछि टीका पनि भाइबरमा सीमित छ । धन्न भूगोललाई सीमा र समयलाई प्रविधिले खुम्च्याएको छ । 

अब त फुर्सद पनि छ, तर त्यो रोशीखोला र कानपुरको दशैं छैन । दाजु–भाइ, छिमेकी र साथीहरूसँग रमाएको दशैं छैन, लट्टे पिङ्ग र बास्ना आउने लुगाले ल्याएको दशैं छैन । शुभम–सुव्रतलाई खेलाउँदै चङ्गा उडाएको दशैं छैन ।

समयसँगै स्वाद फेरिएको दशै,
औपचारिकतामा जबरजस्त रमाएको दशैं । 

 
 

Kumari
TATA Below
NLIC
Mega Bottom
पुस १४, २०७८

नेकपा माओवादी केन्द्रको आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनमा अध्यक्ष प्रचण्डको विकल्पबारे कसैले कल्पनासम्म गरेका छैनन् । उद्घाटन सत्रमा अतिथिका रूपमा उपस्थित समकक्षी तथा दोस्रो पुस्ताका विपक्षी पार्टी नेताहरूले नै प्रचण्डलाई प्रशं...

माघ ३, २०७८

उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको तौल घटेपछि त्यहाँका जनताहरू चिन्ता प्रकट गर्दै सामूहिक रूपमा रोएका थिए ।  हुन त उत्तर कोरियामा हाँस्ने र ताली बजाउने काम पनि सामूहिक रूपमै हुन...

माघ १२, २०७८

हालै मात्र निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) लगायतका राजनीतिक संगठनलाई उनीहरूको विधानमा रहेका केही विशुद्ध सैद्धान्तिक विषयमा असहमति जनाउँदै पत्राचार गरेको छ । निर्वाचन आयोगले राजनीतिक दलहरू...

माघ ३, २०७८

‘एसियन ड्रामा’ का लेखक गुनाल मिर्डालले न्यून आम्दानी, न्यून उत्पादकत्व, कमजोर स्वास्थ्य अवस्था र सुविधाहीन आवासले मानिसलाई गरीबीको दुष्चक्रमा पुर्‍याउने यथार्थ व्याख्या गरेका थिए । यसलाई उल्टो रूप...

पुस ३०, २०७८

कुनै खास विषयमा निरन्तर अनुसन्धानको माध्यमबाट विशेष ज्ञान र अनुभव प्राप्त गरी बौद्धिक निष्ठा, निष्पक्षता र इमानमा अनवरत अडिग रहने विज्ञहरू भेट्टाउनु र उनीहरूको सहयोग पाउनु निकै कठिन समय भनेको कुनै पनि मुलुकको ...

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...

कोभिडपछिको संकट र आर्थिक सुधारको खोजी

कोभिडपछिको संकट र आर्थिक सुधारको खोजी

माघ १३, २०७८

हामीले चाहेर वा नचाहेर विश्व अर्थ व्यवस्थामा मन्दीको चर्चा शुरू भइसकेको छ । केही मुलुकहरूले त्यसलाई हजार कोशिशका बावजूद लुकाउन सकेका छैनन् । अधिकांशले मन्दीलाई गुपचुप राखेर संकट टार्ने कोशिश जारी राखेका छन् ।...

नेपालमा चलिरहेको मिलिट्यान्ट डेमोक्रेसी अर्थात् उग्र लोकतन्त्र

नेपालमा चलिरहेको मिलिट्यान्ट डेमोक्रेसी अर्थात् उग्र लोकतन्त्र

माघ १२, २०७८

हालै मात्र निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) लगायतका राजनीतिक संगठनलाई उनीहरूको विधानमा रहेका केही विशुद्ध सैद्धान्तिक विषयमा असहमति जनाउँदै पत्राचार गरेको छ । निर्वाचन आयोगले राजनीतिक दलहरू...

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...