×
Bajaj Top
Khukuri
Dataz
FONEPAY

त्यो बेलाको दशैं

८४ वर्षीया पदमाको भोगाइ : ‘अहिले त दशैंजस्तै लाग्दैन’

विराटनगर | असोज २९, २०७८

NTC
TVS INSIDE

मोरङको विराटनगर महानगरपालिका–६ बस्ने पदमादेवी कोइराला ८४ वर्षकी भइन् । उनी ४ पुस्तिका धनी हुन् ।

Sanima Bank
morang Auto yamaha

उनका ६ छोरा, ४ छोरी छन् । २७ नातिनातिनी र २१ पनाति पनातिनी छन् । १६ छोराछोरीमध्ये अहिले उनका १० जना सन्तान जीवितै छन् ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
shivam island

विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न समस्या भोगेकी उनले ८४ वटा दशैं मनाइसकेकी छन् । १५ वर्षको उमेरमा ओखलढुंगामा विवाह गरेकी उनले विवाहपछिका दशैंमा भोगेका समस्या र खुशीयाली यसरी साटिन् –

सानै उमेरमा मेरी आमाको निधन भयो । निधन भएपछि घरमा १ जना छोरी मान्छे चाहिन्छ भनेर बुवाले मेरो विवाह नगरी राख्नुभयो । त्यो समयमा ६–७ वर्षको उमेरमै विवाह हुन्थ्यो ।

Vianet communication
IME BANK INNEWS
LAxmi BAnk

माइतमा हुँदा गाउँका लोग्ने (छोरा) मानिसहरू भेला भएर पिङ लगाइदिने अनि गाउँभरका केटाकेटीलाई बोलाएर खेल भनेर भन्ने गरेको यतिबेला पनि झल्झली सम्झन्छु ।

विवाह भएपछिका दशैंमा पिङ खेल्न नपाइए पनि दुःख र संघर्षले रमाइलो हुने गर्थ्यो । 

१ महिना अघिदेखि दशैंको तयारी भनेर लागिन्थ्यो । घरमै तोरी हुन्थ्यो । त्यतिबेला मिलहरू थिएनन् । काठबाट बनाइएको कोल हुन्थ्यो । कोलमा लगेर तोरी पेल्नुपर्थ्यो । गाउँमा एउटा मात्रै कोल हुन्थ्यो, पालो गरेर पेल्नुपर्थ्यो । आफ्नो पालो आउने अघिल्लो दिन तोरी भुटेर ढिकीमा कुट्नुपर्थ्यो । कुटेको तोरीलाई भोलिपल्ट लगेर पिसिन्थ्यो ।

दशैंका लागि १० पाथीसम्म तोरी पेल्नुपर्थ्यो । पछि त्यही तेलमा मासु पकाइन्थ्यो । पहिला तेल, घ्यू, मरमसला नपुगेको मासु खाइँदैन्थ्यो । आफूले नै घरमा पालेका ठूला–ठूला खसी हुन्थे । बोसो थोरै भएका मासुलाई राम्रो भनिँदैन्थ्यो । बोसो बनाएर खाइन्थ्यो, मिठो हुन्थ्यो तर अहिले के–के जाति रोग छ भन्दै बोसो धेरै भएको मासु खाँदैनन्, काम पनि गर्न सक्दैनन् ।

मासुलाई चुलोको माथि सिल उनेर राखेर खाने गरिन्थ्यो । मासु ठूलो भाडामा पकाउनुपर्थ्यो, अहिले कुकरमै पकाएकाले हुन्छ । 

पदमा

अहिले त ‘खाउँ खाउँ लाउँ लाउँ’ भन्ने उमेरमा नै रोगी हुन्छन् । बोसो मिसाएको मासु खानु हुँदैन भन्छन् । अहिले जहिल्यै दशैं जस्तो लाग्छ लाग्न त । दशैंमा पनि त्यही १–२ किलो ल्याएर खाने हो अरु बेला पनि त्यही हो । अहिलेको दशैं परिवारका सबैसँग भेट हुन्छ, त्यति मात्रै रमाइलो हो । पहिला सबैसँग भेट हुँदैन्थ्यो ।
 
आलोपालो गरेर रातभर गीत, श्लोक गाउँदै चिउरा कुट्थ्यौं । १ घरमा १ मुरी धानको चिउरा ढिकीमा कुट्थ्यौं, रमाइलो हुन्थ्यो । काम गर्दा पनि गलेको अनुभव हुँदैन्थ्यो । अहिले बजारमा जतिसुकै बेला पाइहालिन्छ तर आफैंले घरमा बनाए जस्तो पाइँदैन । त्यही भएर पनि केटाकेटी बिरामी हुन्छन् । बाह्यको खानामा बल गर्छन् । 

हामी सानो छँदा बेलुकाको भात बिहान उठेर जेसँग भेट्यो त्यहीसँग खान्थ्यौं । अहिलेकाले बिस्कुट, चाउचाउ जस्ता खान्छन् । दशैंमा पनि त्यही पहिला खाएकै खानुकराहरू खाने गरेकाले पनि त्यसको महत्त्व घटेको उनले सुनाइन् । 

पदमाको परिवार

घर लिपपोत गर्नका लागि कमेरो, रातो माटो महिना दिन अघिदेखि  तयारी राखिन्थ्यो । खरानीमा पकाएर १/१ वटा मुग्रासहित डोकामा कपडा बोकेर खोलामा छरछिमेकीहरू मिलेर धुन जान्थिन् । बाटो, घर सरसफाइ गर्ने गरेका थियौं । दशैंमा नयाँ कपडा किन्ने भन्ने चलन थियो । नयाँ कपडा लगाउन कुर्नुपर्थ्यो भन्थे, हाम्रोमा भने त्यस्तो हुँदैन्थ्यो । आवश्यक परेको बेला किनिहाल्ने चलन थियो । 

अहिलेको दशैं नै होइन जस्तो लाग्छ । दशैं मान्न भन्दै टाढा–टाढाबाट पाहुना आएर २–४ दिन बसेर जान्थे, छोरी, नन्द, आमाजूहरू हप्ता–दश दिन बस्ने गरी आउनुहुन्थ्यो । अहिले एकैछिनमा गइहाल्छन् । दशैं आउँदा जतासुकै पिङहरू हुन्थे । अहिलेका केटाकेटीहरू पिङभन्दा पनि मोबाइलमा व्यस्त हुन्छन् ।

हामी बसाइ सरेर विराटनगर आएको पनि धेरै वर्ष भयो । गाउँको जस्तो रमाइलो बजारमा नहुने रहेछ । गाउँमा वल्लो घर, पल्लो घर भेला हुने मिठो–मसिनो पकाएको कुरा बाँडेर खाने जस्ता संस्कारहरू  भए पनि त्यस्ता संस्कारको अन्त्य भएको छ ।

JYOTI
Kumari
TATA Below
NLIC
Mega Bottom
माघ ३, २०७८

नवदुर्गा देवगणको ङालाकेगु (माछा समाउने) जात्रा भक्तपुर नगरभित्र आइबारदेखि शुरू भएको छ । यहाँको प्रसिद्ध ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको सो जात्रा माघे सङ्क्रान्तिको राति नवदुर्गा द्योछेँबाट सूर्यमढी टोलमा...

माघ ३, २०७८

वैदिक सनातन परम्पराअनुसार आफ्नो वरिपरिका देवीदेवतालाई पुज्न एकमहिने अवधिलाई विशेषरुपमा छुट्याइएको छ ।  पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्मको एकमहिने अवधिमा मुलुकका विभिन्न शक्तिपीठको पूजाआरा...

माघ १, २०७८

पुसको अन्तिम दिनदेखि थारु बस्तीमा माघ तथा माघी पर्वको उल्लास छाएको छ । कोरोना महामारीका कारण प्रशासनले जारी गरेको लकडाउनबीच पर्वको रौनक बढेको हो । थारु बस्तीहरू माघी सम्बन्धी गीतहरूले गुञ्जयमान छन् । मा...

माघ १, २०७८

माघे संक्रान्तिको अवसरमा शनिवार भक्तपुरको विभिन्न ठाउँमा मेला लागेको छ । घ्यू चाकु, तिलको लड्डु, हरियो साग, तरुल खाएर मनाइने यस पर्वका दिन शनिवार भक्तपुरको तौमढीस्थित तिलमाधव नारायण र सूर्यमढीस्थित वाकुपति...

माघ ४, २०७८

२०७९ का लागि नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले १४ वटा पात्रो (पञ्चाङ्ग) लाई स्वीकृति दिने निर्णय गरेको छ ।  आगामी वर्षका लागि तोयनाथ पन्तको, बाबुराम, नरनाथ, हिमाल, अठोला,  तारकेश्वर, सूर्य, आकाश दर्श...

माघ २, २०७८

काठमाडौं — हाम्रो शरीरमा अनेकौं रहस्यहरू लुकेर बसेका छन् । हामीलाई त्यस्ता रहस्याका बारेमा पत्तै छैन ।  काँचो लसुन खानुभयो भने खुट्टामा तागत आउँछ । रक्सीको ह्यांगओभर हटाउन मह अत्यन्तै प्रभावकार...

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

माघ ३, २०७८

‘एसियन ड्रामा’ का लेखक गुनाल मिर्डालले न्यून आम्दानी, न्यून उत्पादकत्व, कमजोर स्वास्थ्य अवस्था र सुविधाहीन आवासले मानिसलाई गरीबीको दुष्चक्रमा पुर्‍याउने यथार्थ व्याख्या गरेका थिए । यसलाई उल्टो रूप...

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

माघ ३, २०७८

उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको तौल घटेपछि त्यहाँका जनताहरू चिन्ता प्रकट गर्दै सामूहिक रूपमा रोएका थिए ।  हुन त उत्तर कोरियामा हाँस्ने र ताली बजाउने काम पनि सामूहिक रूपमै हुन...