×

X
Nic Asia
Dabur
Marvel

के हो बञ्चरे र सिसडोलको विवाद ? किन आन्दोलित छन् स्थानीय ?

काठमाडाैं | जेठ २६, २०७९

Premier Steels
TVS INSIDE
British college
  • साकार कोइराला
IME BANK INNEWS

झण्डै डेढ महिनादेखि काठमाडौं उपत्यकाको फोहोर व्यवस्थापन हुन सकेको छैन ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

नुवाकोटको सिसडोल र बञ्चरे डाँडा आसपासका स्थानीयको विरोधका कारण फोहोर बिसर्जन हुन नसकेको हो ।

यसबीचमा शहरी विकास मन्त्रालय, काठमाडौं महानगरपालिका र प्रभावित क्षेत्रका जनप्रतिनिधिबीच सहमति भएपनि स्थानीयले अवरोध जारी राखेका छन् ।


Advertisment
mahindra Box
Saurya island

किन आन्दोलित भए त्यहाँका स्थानीय ? यो प्रश्नको जवाफ जान्न सबैभन्दा पहिले बञ्चरे डाँडा र सिसडोलबारे जान्नुपर्ने हुन्छ ।

के हो बञ्चरेडाँडा ? कसरी पुग्यो डम्पिङ साइट ?

Vianet communication
Sanima Bank

साकार कोइरालाबञ्चरेडाँडा डाँडाको खोँचमा रहको गहिरो ठाउँ हो । यसको पासैबाट कोल्पुखोला बग्छ । २०५२ सालमा काठमाडौंको मूलपानीस्थित डम्पिङ साइट भरियो । त्यसपछि फोहोर फाल्ने ठाउँको खोजी भयो ।

विभिन्न प्रस्तावहरू आए । त्यही प्रस्तावहरू मध्येको एक प्रस्ताव नुवाकोटको बञ्चरेडाँडा हो ।

यस ठाउँको पहिचान भएपश्चात काठमाडौंका तत्कालीन मेयर पीएल सिंह र तत्कालीन स्थानीय विकासमन्त्री रामचन्द्र पौडेलले बञ्चरेडाँडाको अवलोकन गरे र  स्थानीय बासिन्दासँग समन्वय पनि भयो ।

पीएल सिंहको कार्यकाल सकिएपछि केशव स्थापित मेयर बने । स्थापितले पनि बञ्चरेडाँडामा डम्पिङ साइट बनाउन पूर्वाधार निर्माणको काम अघि बढाउन सकेनन्  ।

त्यसबीचमा जाइकासँगको सहकार्यमा दीर्घकालीन रूपमा काठमाडौंको फोहोर व्यवस्थापन गर्न बञ्चरेडाँडामा साइट निर्माण गर्ने सहमति  भएको थियो ।

अनि सिसडोलचाहिँ के हो ?

सिसडोल बञ्चरेडाँडाबाट करीब दुई किलोमिटर दुरीमा पर्ने ठाउँ हो । बञ्चरेडाँडाको डम्पिङ साइट तयार नहुँदासम्म अस्थायी रूपले त्यहाँ फोहोर फाल्न त्यहाँका स्थानीयवासी र सरोकारवाला निकाय (फोहोरमैला व्यवस्थापन केन्द्र, काठमाडौं महानगर, तत्कालीन ललितपुर उपमहानगर र ओखरपौवा ल्यान्डफिल साइट समन्वय समितिबीच  सम्झौता भएको थियो ।

सम्झौतामा तीन वर्षसम्म मात्र फोहोर सिसडोलमा फाल्ने र त्यो पनि दैनिक ३ सय टन मात्र फाल्ने भनिएको थियो । त्यही सम्झौताअनुसार सिसडोलमा फोहोर फाल्न शुरू भयो । सरकार फेरियो । विभिन्न पार्टीका सरकार आए । विभिन्न व्यक्तिहरू मन्त्री भए तर  सम्झौताअनुसार बञ्चरेडाँडा साइट निर्माणको काम भएन । सिसडोलमा थुप्रिएको फोहोरको पहाड नै ठडिसक्दा पनि बञ्चरेडाँडा साइट निर्माण पूरा गर्न सरकारले पटक्कै ध्यान दिएन।

स्थानीयवासीका अनुसार शुरूका केही महिना व्यवस्थित ढंगले फोहोरमैला बिसर्जन हुने गरेको थियो र  फोहोर फाल्ने ठाउँको सरसफाइमा पनि ध्यान दिइएको थियो । तर केही महिनापछि जथाभावी फोहोरमैला फालिदिँदा डम्पिङ साइट(सिसडोल) नजिक मात्र होइन, वरपरका गाउँ हालको ककनी गाउँपालिका (नुवाकोट)को वडा न. १, २, ३ र धुनीबेशी नगरपालिका (धादिङ)को केही वडाको गाउँमा समेत दुर्गन्ध फैलिन थाल्यो ।

कुकुर र चिलहरूले फोहोरको डुंगुरबाट सिनो ल्याएर गाउँबस्ती दुर्गन्धित र प्रदूषित पार्न थाले। फोहोरबाट रसाउने दूषित पानी त्यहाँको खानेपानी स्रोतमा मिसियो र सिसडोल र छिमेकी गाउँमा झाडापखाला फैलिन थाल्यो। केहीको ज्यान पनि गयो । यसबीचमा १७ जनाको फोहोरका ट्रकले किचेर भएको मृत्यु भएको र  ३५ जनाको क्यान्सरलगायतका रोगबाट मृत्यु भएको स्थानीय बताउँछन् ।

सम्बन्धित निकायहरूको अपरिपक्वता

सरकारले परीक्षणका रूपमा तीन वर्ष मात्र फोहोर फाल्ने भनिएको सिसडोलमा फोहोरको पहाड बन्दै गयो र त्यहाँ दैनिक आठ सय मेट्रिक टनसम्म फोहोर खन्याउन थालियो । यो फोहोरको पहाड माटोले छोपछाप पार्ने र त्यसमाथि रुखबिरूवा रोपेर पार्क बनाउने भनिएको थियो, तर सम्झौताविपरीत नै सिसडोलको फोहोर व्यवस्थापन नगरी बञ्चरेमा फोहोर बिसर्जन गर्न थालियो र त्यहाँका जनताको मागलाई बेवास्ता गरियो ।

यही शृङ्खलाका बीच काठमाडौं महानगरपालिकामा फेरि केही हप्तादेखि फोहोर उठ्न छाडेको छ । फोहोर नउठ्नुको मूल कारण हो, विगत सत्र वर्षदेखिको अव्यवस्थित फोहोरको समस्या । यसले गर्दा स्थानीयबासीले वर्षौंदेखि पटकपटक आन्दोलन गरे । अव्यवस्थित फोहोरकै कारण स्थानीय वातावरण, स्वास्थ्य, त्यहाँको दैनिक जीवनयापनमा गम्भीर समस्या देखापरिरहेको छ ।

राज्यले पटक-पटक सम्झौता गरे पनि पूरा गरेको छैन । केही दिनअघि मात्र शहरी विकास मन्त्रालय, काठमाडौं महानगरपालिका र स्थानीय जनप्रतिनिधिबीच सम्झौता भयो तर, फेरि राज्यले स्थानीयको आवाज दबाएर जबरजस्ती गर्न खोजेको छ । नागरिकको स्वस्थ वातावरणमा बाँच्न पाउने हक पनि खोसिँदै छ ।

यस समस्याको समाधानभन्दा पनि हिंसातिर गइरहेको प्रस्टै देखिन्छ । विभिन्न मुद्दाहरूमा आवाज उठाउने वातावरण संरक्षणका अभियन्ताहरू पनि यस्ता कुरामा चुप छन् । अब केन्द्रीय सरकारबाटै यस समस्याको उपाय खोजे मात्रै काठमाडौं महानरपालिकाको फोहोर दीर्घकालीन रूपमा बञ्चरे डाँडामा व्यवस्थापन गर्न सकिएला ।

(लेखक धादिङका स्थायी बासिन्दा हुन् ।)

Maruti inside
NLIC
TATA Below
साउन १८, २०७९

लोकतन्त्र एउटा शासकीयस्वरूप, राज्य र समाजको एउटा व्यवस्था, राजनैतिक दर्शन हो भने व्यापक अर्थमा यो नागरिकको जीवन पद्दति हो । यसलाई जनतामाथि जनताका लागि जनताद्वारा गरिने शासन व्यवस्था शासकीय अर्थमा लोकतन्त्र भनिन्...

साउन २२, २०७९

थुक्क कुकुर्नी भनेर कडा स्वभावका आमाहरूले आफ्ना छोरीलाई गाली गर्दा 'त्यसो नभन्नु न यार' भनेर मैले धेरैपटक खिन्नता प्रकट गरेको छु । तर, मलाई पनि आमाले यदाकदा कुकुर भनेर सम्बोधन गर्नुभएको छ । धन्न पण्डित ...

साउन २६, २०७९

बेलायतको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा धेरै नेताहरू लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री वा पार्टीको नेता भएको देखिँदैन । सत्तापक्ष मात्रै होइन, कुनै पनि पार्टीको प्रमुखबाट एकपटक हटेपछि वा असफल भएपछि पुनः त्यहीँ पदका लागि उ...

साउन २९, २०७९

‘हामी फेरि पैतृक पूँजीवादको बाटोमा फर्किरहेका छौं । जहाँ अर्थव्यवस्थाको लगाम केवल सम्पत्तिवालाहरूको हातमा मात्र होइन, बरू विरासतमा प्राप्त सम्पत्तिका मालिकहरूको हातमा हुनेछ । जहाँ तपाईंको जन्म, तपाईंको म...

साउन २०, २०७९

नेपालको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक संविधान जारी भएपश्चात २०७४ मा भएको संघीय र प्रादेशिक निर्वाचनपश्चात आमनेपाली जनतामा देश कायापलट हुने सपना बाँडिएको थियो । ती सपना राजनीतिक दलहरूले घोषणापत्र छापेरै गा...

साउन २३, २०७९

नेपालको आर्थिक विकासमा सार्वजनिक, निजी र सहकारी ३ खम्बे नीतिलाई अवलम्बन गरिएको छ । संविधानमा समाजवादको परिकल्पनासहित सार्वजनिक, निजी र सहकारी क्षेत्रको प्रवर्द्धन गरी तीब्र दीगो आर्थिक विकासको मार्गनिर्देशन भएको ...

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

साउन ३०, २०७९

शिक्षा सामाजिक रूपान्तरण र आर्थिक समृद्धिको मेरुदण्ड हो । ज्ञान, सीप, संस्कार र स्वभाव निर्माण तथा परिस्कार शिक्षाका कार्य हुन् । नेपालको शिक्षा प्रणाली गुरुकूल हुँदै आधुनिक बहुविश्वविद्यालयको युगमा छ । तर उच्च शिक्ष...

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

साउन २९, २०७९

‘हामी फेरि पैतृक पूँजीवादको बाटोमा फर्किरहेका छौं । जहाँ अर्थव्यवस्थाको लगाम केवल सम्पत्तिवालाहरूको हातमा मात्र होइन, बरू विरासतमा प्राप्त सम्पत्तिका मालिकहरूको हातमा हुनेछ । जहाँ तपाईंको जन्म, तपाईंको म...

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

साउन २६, २०७९

बेलायतको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा धेरै नेताहरू लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री वा पार्टीको नेता भएको देखिँदैन । सत्तापक्ष मात्रै होइन, कुनै पनि पार्टीको प्रमुखबाट एकपटक हटेपछि वा असफल भएपछि पुनः त्यहीँ पदका लागि उ...

ad
x