×

‘मजदुर मार्ग’ले देखाएको रामबहादुरहरूको नियति

कास्की | बैशाख २१, २०८१

‘जब टेक्छु 
यो लमतन्न राजमार्ग 
टेकेँ जस्तो लाग्छ – आपाको आङ

चालिस बसन्तअघि लक्का जवान हुँदा 
गिट्टि सपनाको अलकत्रा घोलेर 
बनाएका थिए रे आपाले यो मार्ग’


Advertisment

बीस बसन्तअघि मजदुर हुन पाएको खुशीमा ‘ठुले’का आपा रामबहादुर घरबाट हिँडेका हुन्छन् । मजदुरी उसको बाध्यता हुन्छ । ‘बाध्यता’ गर्न पाएको खुशीमा ऊ सपना बुनेर हिँड्छ । ‘राजा’ले राजमार्ग बनाउन खोजेका हुन्छन् । छोरालाई पढाउने र मास्टर बनाउने सपना बोकेर रामबहादुर घरमा सुत्केरी श्रीमती र भर्खरै जन्मिएकी छोरी छोडेर हिँड्छ । 


Advertisment

रामबहादुर राजमार्ग बनाउन पूर्वदेखि पश्चिमसम्म पुग्छ । चर्को गर्मीमा तातो अलकत्राको राप सहेर जब उसको पसिनाले मूल्य पाउँदैन । तब उसले तुहिएका आफ्ना सपना सुनाउन घरमा चिठी लेख्छ । मास्टर बन्ने ठुलेको सपना थाती रहे पनि उसले आपाको चिठीमा अक्षर फुटाएको हुन्छ । 

null

चिठीमा उल्लेख भएको ठेगानमा खोज्दै हिँड्छ ठुले आपालाई । निजगढ, चन्द्रनिगाहपुर उसले देख्छ आपाले बनाएको महेन्द्र राजमार्ग । राजमार्गमा आपा खोज्दै हिँड्दा ठुलेले थाहा पाउँछ आपा आफैँले बनाएको राजमार्गमा लास बनेर लडे । 

आपा खोज्न हिँडेको ठुलेलाई गाउँमा पर्खिएकी हुन्छे बहिनी । उसले पनि थाहा पाउँछे आपा आफैँले बनाएको राजमार्गमा ट्याक्टरले किचेर मरेछन् । 

रामबहादुरको नियति भोग्नुपर्छ ठुलेले । तर, समयसँगै पीडा परिष्कृत बनेर । रामबहादुरले आफ्नै देशमा मजदुरीको नियति भोग्छन् ठुलेले परदेशमा । यी सबै दृश्य हुन् पोखरा थिएटरमा चलिरहेको नाटक ‘मजदुर मार्ग’को । जहाँ आपा खोज्न हिँडेको ठुले आफैँ हराउँछ विरानो शहरमा ।

‘राज्यको सूचीबाट 
हराएकै थियौँ हामी 
यो विपत्मा तिमी झन हरायौँ 

मेरो दाइ !
तिमी कहाँ छौ ?’

ठुले पर्खिएर बसेकी उसकी बहिनी खोज्छे । उसलाई मृतक र घाइतेको सूचीमा । उसले बागमती र विष्णुमतिको किनारमा भेटिएको लासदेखि मन्दिर र गुम्बामा देखिने ख्याउटे माग्ने अनुहारमा खोज्छे दाइको चित्र । तर भेट्दिन उसले ठुलेको अनुहार कहिँकतै । हराएको ठुले एकदिन घर फर्खिएर आउँछ । 

null

‘आमा 
म आइपुगेँ.........’ 

तर, कसरी त्यो कविताको अर्थात् नाटकको अन्तिममा थाहा हुन्छ । राज स्याङ्तानको कवितासङ्ग्रह ‘ओ पेङ्दोर्जे !’मा आधारित रहेर निर्माण भएको नाटकले रामबहादुरहरूको नियति देखाएको छ । मजदुरको कथा बोलेको छ । नारायण न्यौपानेले निर्देशन गरेको नाटकमा धनकाजी श्रेष्ठ, सुसन पौडेल, सनिता थापा, कुमार तामाङ, रोशनी रामदाम, रमेश तिमिल्सना, राजकुमारी गहतराज, रोहित पौडेल, परिवर्तन, आकाश परियार, समीक्षा पौडेल र नारायण न्यौपानेले अभिनय गरेका छन् । पोखरा थ्रिएटरमा मन्चन भएको नाटक वैशाख २९ गतेसम्म चल्नेछ ।
 

जेठ ९, २०८१

बहुप्रतिभाका धनी कीर्तिमानी गीतकार, कृतिकार डा. डीआर उपाध्याय/खनालको सिर्जनाले विश्वको कुना–कुनासम्म स्थान बनाएको छ । गिनिज बुक्स अफ रेकर्ड, बुक अफ अमेरिका, अष्ट्रेलिया, युकेलगायत विश्वका विभिन्न वल्र्ड रेक...

बैशाख २९, २०८१

केही सयमअघिको कुरा हो । तिनताका गोपाल एक प्रतिष्ठित छापामा सम्पादकीय नेतृत्वमा थियो । प्रातःकालीन भ्रमण उसको दैनिकीमा पथ्र्यो । प्रत्येक दिन बिहान एकाध घण्टा घुम्थ्यो र खाना खाएर अफिस जाने गर्थ्यो । यसो गर्नुका दु...

चैत ३०, २०८०

लेखक एवं पत्रकार अखण्ड भण्डारीको उपन्यास ‘बोरा’ विमोचन भएको छ ।  अन्नपूर्ण पोस्ट दैनिकका प्रधान सम्पादक भण्डारीको ‘बोरा’ उपन्यास शुक्रवार काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा विमोचन गरिए...

असोज १०, २०८०

गुणराज ढकाल सामाजिक सञ्जालमा अभ्यस्त हुन थालेपछि अध्ययन गर्ने बानी निकै घटेको छ । सामाजिक सञ्जालमा आउने टिप्पणीबाटै हामीले आफ्नो दृष्टिकोण बनाउने गर्दछौं । विषयको गहिराइसम्म पुगेर अध्ययन तथा विश्लेषण गर...

जेठ १९, २०८१

नेपालको कानून तथा न्याय क्षेत्रमा उनले आफ्नो पृथक पहिचान बनाइसकेका छन्, एक निर्भीक न्यायमूर्तिको रूपमा । सर्वोच्च अदालतको प्रधानन्यायाधीश भइसकेका कल्याण श्रेष्ठले पछिल्लो समय आफ्नो परिचयको दायरालाई अझ फराकिलो बनाएक...

बैशाख ७, २०८१

दिवंगत साहित्यकार प्रकट पङ्गेनी (शिव) का प्रकाशन हुन बाँकी कृति गण्डकी प्रज्ञा–प्रतिष्ठानले प्रकाशन गरिदिने भएको छ ।  प्रतिष्ठानका कुलपति सूर्य खड्का विखर्चीको अध्यक्षतामा बिहीबार बसेको बैठकले गजलकार ...

भगवान् भेटिने सूत्र

भगवान् भेटिने सूत्र

असार २९, २०८१

भगवान्‌का कुरा गर्ने धेरै छन् तर भगवान् कस्ता हुन्छन् त्यो भने कसैलाई पनि थाहा छैन । भगवान् कस्ता हुन्छन् भनेर सोध्ने हो भने शायद सबै निरुत्तर नै रहने छन् । हदैभए भगवान् भगवान्जस्तै हुन्छन् भन्नेसम्म फेला पर्ला...

देश पहिले, अनि मात्र सत्ता

देश पहिले, अनि मात्र सत्ता

असार २७, २०८१

बेलायतमा भर्खरै सम्पन्न संसदीय निर्वाचनमा १४ वर्षपछि लेबर पार्टीले तल्लो सदन अर्थात्  'हाउस अफ कमन्स्'मा प्रचण्ड बहुमत हासिल गर्‍यो । ६५० सदस्यीय तल्लो सदनमा लेबर पार्टीले करिब ६३ प्रतिशत अर्थात् ४१२ ...

प्रतिपक्षमा हुत्तिने भएपछि माओवादीमा देखिएको छटपटी र आत्मरति

प्रतिपक्षमा हुत्तिने भएपछि माओवादीमा देखिएको छटपटी र आत्मरति

असार २६, २०८१

प्रमुख सत्ता साझेदार नेकपा (एमाले)ले साथ छोडेपछि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले दुई दिनपछि (असार २८) प्रतिनिधि सभामा विश्वासको मतको सामना गर्दैछन् । ‘विश्वासको मत नपाउने जान्दाजा...

x