२८ जेठ २०८३, बिहीबार
चार वर्षअघि संखुवासभाको मादी गाउँपालिका– १ उम्लुङमा भएको ‘हत्याकान्ड’कै झल्को दिने गरी शनिबार राति भोजपुरको रामप्रसाद राई गाउँपालिका– २ स्थित धोदलेखानीमा अर्को वीभत्स घटना भएको छ ।
२०७८ भदौ २० गते उम्लुङमा भतिजा नाता पर्ने लोकबहादुर कार्कीले एकै परिवारका ६ जनाको हत्या गरेका थिए । फरक यति हो, लोकबहादुरले तत्कालै हत्या स्वीकार गरेका थिएनन् ।
प्रहरी पुग्दा उनी घटनास्थलमै केही थाहा नपाएको जसरी बसिरहेका थिए ।
हिजो शनिबार (२०८२ असार २१ गते) भोजपुरको धोदलेखानीमा भएको घटनाका आरोपी राजेन्द्र राईले भने मध्यरातमा प्रहरीलाई फोन गरेर हत्या स्वीकार्दै आफूलाई पक्राउ गर्न बोलाए ।
संखुवासभा हत्याकाण्डमा पक्राउ परेका लोकबहादुरले तत्कालीन समयमा प्रहरीलाई दिएको बयानमा भनेका थिए, ‘मलाई काका तेजबहादुरले देख्नेबित्तिकै गाली गर्न थाल्नुभयो, मैले सहन सकिनँ र चिर्पट प्रहार गरें । काकी दौडिएर आउनुभयो, उहाँलाई पनि हानेँ । मलाई त्यतिबेला देखेका सबैलाई एक–एक गरी चिर्पट प्रहार गरें ।’
लोकबहादुरको बयान र प्रहरीको सूक्ष्म अनुसन्धानले पनि उक्त हत्याकान्डका पछाडि अन्य कुनै ठूलो कारण नभएको पुष्टि भयो । सामान्य भनाभनमै घटनाले सामूहिक हत्याको रूप लिएको थियो ।
राजेन्द्रले प्रहरीमा बयान दिएअनुसार शनिबार भोजपुरको घटनामा पनि उनकी श्रीमती मनिषा विगत एक महिनादेखि माइतीमै थिइन् । माइत बसेकी श्रीमतीलाई लिन राजेन्द्र ५ दिनदेखि ससुरालीमै थिए । राति खाना खाएर सबै सुते । सुतेकै ठाउँमा सासू मञ्जु गिरीले धारिलो हतियारले आफूलाई प्रहार गरेपछि त्यही हतियारले सासूसहित श्रीमती, ससुरा बलबहादुर गिरी र सालो सपन गिरीलाई प्रहार गरेको राजेन्द्रको बयान छ ।
प्रहरीका अनुसार राजेन्द्रको पेटमा दुई ठाउँमा धारिलो हतियारको चोट देखिन्छ । उनी अहिले उपचारपछि डिस्चार्ज भइसकेका छन् । उनको बयानलाई समेत मध्यनजर गर्दै अनुसन्धान अघि बढाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय भोजपुरले जनाएको छ ।
००००
गत जेठ १४ गते बुधबार रुपन्देहीको बुटवलमा एकै व्यक्तिले परिवारका तीन जनाको हत्या गरिदिए । बुटवलको होराइजनचोकस्थित मिलिजुली पथमा सुजन कोइरालाले दीपा बस्याल (कोइरालाको पूर्वपति), ७ वर्षीया स्नेहा र ४ वर्षीया हिमानीको हत्या गरेका हुन् । कोइराला र बस्याल सम्बन्धविच्छेद गरेर बसेका थिए ।
प्रहरी अनुसन्धानमा बस्यालसँगको सम्बन्धविच्छेद कोइरालालाई मन परेको थिएन । त्यतिबेलैदेखि उनीहरूबीच दुरी बढेको थियो । कोइरालाले ‘तँलाई मार्छु’ भनेर पहिला पनि धम्क्याउँदै आएका थिए । त्यही बीचमा कोइरालाले घरमै बोलाएपछि बस्याल दुई छोरी लिएर पुगेकी थिइन् ।
त्यही मौकामा कोइरालाले धारिलो हतियार प्रयोग गरेर बस्याल र उनकी दुई छोरीको हत्या गरिदिएको प्रहरी अनुसन्धानबाट खुलेको थियो । कोइरालाको विगत पनि त्यति राम्रो थिएन । उनी आफ्नै दाजुको हत्या गरेर कर्तव्य ज्यान मुद्दामै जेल बसेर संविधान दिवसमा कैद माफी पाई छुटेका थिए ।
आवेगमा आएर कोइरालाले हत्या गरेको प्रहरी अनुसन्धानको निष्कर्ष थियो ।
००००
२०८० फागुन ९ गते नागार्जुन नगरपालिका– ६ भैरव टोलमा काजी भनिने राजु विश्वकर्माले परिवारकै तीन जनाको हत्या गरेपछि आत्महत्या गरेका थिए । उनले आवेगमा आएर श्रीमती प्रेमकुमारी श्रेष्ठ, छोरी अनिषा श्रेष्ठ र नातिनी शिवानी श्रेष्ठको हत्या गरेका थिए । प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान गर्दा छोटो भिडियो क्लिप पनि फेला पारेको थियो । भिडियोमा सुन, गहना र पैसाको कुरा गरिएको थियो । कुनै आर्थिक विवादमा विश्वकर्माले परिवारको हत्या गरेको प्रहरीको अनुसन्धान निष्कर्ष थियो ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार पछिल्लो पाँच वर्षमा परिवारसँग जोडिएका हत्याका घटना बढ्दै गएको देखिन्छ । तथ्यांकअनुसार, २०७७/०७८ मा २६६, २०७८/०७९ मा २६९, २०७९/०८० मा ३०१, २०८०/०८१ मा ३१२ वटा र २०८१/०८२ को जेठसम्ममा ३१९ वटा घटना परिवारसँग जोडिएको छ ।
पूर्व डीआईजी हेमन्त मल्ल ठकुरीका अनुसार परिवारबीच बेमेल, कमजोर आर्थिक अवस्थाले निम्त्याएका परिघटना, सामाजिक परिवेश, साँघुरिएको पारिवारिक मेल, सामाजिक सञ्जाल, वैदेशिक रोजगारी लगायतका कारणले पारिवारिक हत्याका घटना बढ्दै गएको देखिन्छ ।
‘विगत तीन/चार वर्षको अभिलेख हेर्ने हो भने परिवार जोडिएको हत्या घटनामा ठूलो कारण देखिँदैन,’ ठकुरीले लोकान्तरसँग भने, ‘जहाँ घटना भएको छ, त्यो परिवार शिक्षित देखिँदैन । त्यो परिवार कुनै न कुनै आर्थिक समस्याबाट गुज्रिएको छ । त्यो परिवारमा मेलमिलाप देखिँदैन ।’
ठकुरीका अनुसार सामाजिक सञ्जालको बढ्दो दुरुपयोग र देखासिकीले पनि घटनाहरू निम्त्याउँदै आएको देखिन्छ । मनोविद् गोपाल ढकाल पारिवारिक विवादका कारण सम्बन्धमा आएको टकवारले नै यस्ता घटना निम्त्याउने गरेको बताउँछन् ।
‘अहिले हरेक परिवारमा कुनै न कुनै समस्या छ । चेतनशील परिवारले त्यस्ता चिन्तामा खासै रोष प्रकट गर्दैनन्, सकभर पीडा अरूलाई पोख्न चाहँदैनन्,’ ढकालले लोकान्तरसँग भने, ‘तर, जुन परिवारमा चेतना अभाव छ र त्यो परिवार आर्थिक, सामाजिक र अन्य पारिवारिक समस्याबाट लामो समय गुज्रिरहेको छ भने त्यो कुण्ठा व्यक्त गर्न आवेगमा हत्यासम्मका घटना निम्त्याउन सक्छन्, जुन पछिल्ला केही घटनाले पुष्टि समेत गरेका छन् ।’
यस्ता घटना हुन नदिन के गर्ने त ? भन्ने प्रश्नमा ढकाल भन्छन्, ‘अहिले स्थानीय तह बलियो छ, प्रत्येक स्थानीय तहले आवश्यक ठान्यो भने स्थानीयस्तरमै मनोपरामर्श सेवा उपलब्ध गराउन सक्छ । हामीकोमा परामर्श रोग लागिसकेको अवस्थामा मात्रै दिनुपर्छ भन्ने भाष्य छ, तर त्यो होइन ।’
समाज कुन अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ भन्ने कुरामा सम्बन्धित स्थानीय तह नै पहिलो जानकार हुने हुँदा उसैले बेलाबखत परामर्श सेवा उपलब्ध गराउनुपर्ने ढकालले बताए । उनका अनुसार तनाव व्यवस्थाप नै यस्ता घटना न्यूनीकरणको मुख्य जग हो ।
