१६ असार २०८३, मंगलबार
साउदी अरेबियाले चुपचाप आफ्नो एक मात्र मदिरा बिक्री केन्द्रमा पहुँच विस्तार गरेको छ । यस निर्णयसँगै अब धनी गैर–मुस्लिम विदेशी बासिन्दाले पनि मदिरा किन्न पाउने भएका छन् । यो कदमलाई एक समय अत्यन्त रूढीवादी मानिएको राज्यले अघि बढाइरहेको उदारीकरण नीतिको पछिल्लो चरणका रूपमा हेरिएको छ ।
यस विषयमा कुनै औपचारिक घोषणा गरिएको छैन । तर जानकारी बाहिरिएसँगै राजधानी रियादको डिप्लोमेटिक क्वार्टरमा रहेको विवेकपूर्ण र अचिह्नित स्टोर बाहिर कार र मानिसको लामो लाइन देखिन थालेको छ । उक्त स्टोर सन् २०२४ जनवरीमा गैर–मुस्लिम कूटनीतिज्ञका लागि मात्र खोलिएको थियो । हाल नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रिमियम रेसिडेन्सी अनुमति प्राप्त गैर–मुस्लिम विदेशीलाई पनि मदिरा खरिद गर्न अनुमति दिइएको छ । यस्तो रेसिडेन्सी विशेष सीप भएका विज्ञ, लगानीकर्ता तथा उद्यमीलाई प्रदान गरिन्छ ।
इस्लामका सबैभन्दा पवित्र स्थल रहेको साउदी अरेबियामा सन् १९५० को दशकदेखि मदिरा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित छ । विश्लेषकहरूका अनुसार उक्त स्टोरलाई राज्यले मदिराको सीमित र नियन्त्रित बिक्री सम्भव हुन्छ कि हुँदैन भन्ने परीक्षणका रूपमा लिएको छ ।
क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान र राजा सलमानको नेतृत्वमा साउदी अरबले पर्यटन प्रवर्द्धन, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विस्तार र तेलमा निर्भर अर्थतन्त्र घटाउने उद्देश्यले व्यापक सामाजिक–आर्थिक सुधार अघि बढाइरहेको छ । यसअन्तर्गत चलचित्र हल सञ्चालनमा आएका छन्, महिलालाई गाडी चलाउन अनुमति दिइएको छ र ठूला सङ्गीत महोत्सव आयोजना हुन थालेका छन् । यद्यपि राजनीतिक अभिव्यक्ति र असहमतिको विषयमा राज्य अझै कडा रहेको छ, जहाँ कडा सजायको व्यवस्था कायम छ ।
सामान्य नागरिकका लागि भने मदिरा अझै प्रतिबन्धित नै छ । उक्त अचिह्नित पसल शुल्क–मुक्त स्टोरजस्तै देखिन्छ र यसको स्वामित्व आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन । सुरक्षाको व्यवस्था कडा छ । आगन्तुकले प्रवेशअघि योग्यता जाँच र सुरक्षा परीक्षण पार गर्नुपर्छ । भित्र मोबाइल फोन र क्यामेरा प्रतिबन्धित छन् भने स्मार्ट चश्मासमेत जाँच गरिन्छ ।
एसोसिएटेड प्रेसले पसलबाट निस्किएका केही ग्राहकसँग कुराकानी गरेको छ । मदिरासँग जोडिएको सामाजिक संवेदनशीलताका कारण उनीहरूले नाम नखुलाउने सर्तमा प्रतिक्रिया दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार मूल्य निकै महँगो छ । कूटनीतिज्ञलाई कर छुट दिइए पनि प्रिमियम रेसिडेन्सी धारकलाई त्यो सुविधा छैन । पसलमा मदिराको सङ्ग्रह तुलनात्मक रूपमा राम्रो भए पनि बियर र वाइनको छनोट भने सीमित रहेको उनीहरूको भनाइ छ ।
प्रिमियम रेसिडेन्सी योजना विश्वव्यापी प्रतिभा र लगानी आकर्षित गर्ने साउदी रणनीतिअन्तर्गत सुरु गरिएको हो । यसका लागि साउदी प्रायोजक आवश्यक पर्दैन । योजनाले सम्पत्ति किन्न, व्यवसाय सुरु गर्न र परिवारलाई प्रायोजन गर्न पाउने अधिकार दिन्छ । तर यसका लागि उच्च आय वा ठूलो लगानी अनिवार्य गरिएको छ ।
मदिरा उपभोग गर्न चाहने धेरै साउदी नागरिक र बासिन्दा छिमेकी बहराइन जाने गर्छन् । त्यहाँ मदिरा कानुनी रूपमा उपलब्ध छ । सप्ताहन्त र सार्वजनिक बिदामा बहराइन साउदीसहित खाडी क्षेत्रका आगन्तुकले भरिने गर्छ । दुबई जानु अझ महँगो विकल्प मानिन्छ । कतिपयले तस्करी गरिएको महँगो वा जोखिमपूर्ण घरेलु मदिराको सहारा पनि लिने गरेका छन् । यसका विकल्पका रूपमा कतिपय साउदीले मदिरा–रहित पेय पदार्थ रोज्ने गरेका छन् । विशेषगरी ठूला कार्यक्रम र उत्सवमा मदिरा–रहित बियर स्ट्यान्डमा लामो लाइन देखिनु असामान्य छैन ।
इतिहासतर्फ फर्किँदा, साउदी अरबका संस्थापक राजा अब्दुलअजिजले सन् १९५१ मा उनका छोरा राजकुमार मिशारीले नशाको अवस्थामा जेद्दामा बेलायती उप–वाणिज्यदूत सिरिल ओसमानको गोली हानी हत्या गरेपछि मदिरा बिक्रीमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएका थिए ।
