अर्घाखाँचीको छत्रदेव गाउँपालिका–७ को सरस्वती माविले जोरबिजोर रोल नम्बरका आधारमा विद्यार्थीलाई स्कूलमै बोलाएर गत आइतवारदेखि पढाइ थालेको छ ।

विद्यार्थी लामो समय पढाइविहीन भएर बस्दा नराम्रो काममा लाग्न सक्ने भन्दै विद्यालयले पढाउन शुुरू गरेको हो । 

विद्यालयमा ४०० विद्यार्थी छन् । विद्यालयका प्रधानाध्यापक ठाकुर पाण्डेले स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर विद्यालय खोलिएको बताए ।

‘छत्रदेवमा ४७ वटै विद्यालयमा आइतवारबाट रोल नम्बर जोर भएकालाई एक दिन र बिजोर भएकालाई अर्कोदिन बोलाएर पढाउन थालेका छौं । विद्यार्थी र शिक्षकलाई अनिवार्य मास्क प्रयोग गराएका छौं । विद्यालयमा स्यानिटाइजरको व्यवस्था छ । एउटा बेच्नमा २ जना मात्र बस्छन् । विद्यार्थीहरू पनि विद्यालयमा आउन पाउँदा फुरुङ्ग भएका छन्’ पाण्डेले लोकान्तरसँग भने  ।

गुल्मीको तम्घासस्थित सिद्धबाबा माविले १२ वटा टोल बनाएर विद्यार्थीलाई टोल–टोलमा पुगेर पढाउन थालेको छ । विद्यालयले टोलमै १०–१२ जना विद्यार्थीको समूह बनाएर भौतिक दूरी कायम गर्दै विगत २ हप्ता अघिदेखि पढाइरहेको छ ।

विद्यालयका प्रधानाध्यापक डीबी श्रीषले लोकान्तरसँग भने, ‘अनलाइन कक्षा खासै प्रभावकारी नभएपछि विद्यार्थीलाई टोलटोलमा गएर पढाउन थालेका छौं । विद्यार्थी घर नजिकै शिक्षक आएर पढाउन दंग छन् । गुुल्मीमा अन्य जिल्लाहरूमा जस्तो कोरोना संक्रमणको दर पनि खासै छैन । स्कूल वरपरका विद्यार्थीलाई स्कूलमै समूह बनाएर पनि पढाएका छौं । हामीलाई स्थानीय तहले सानो–सानो समूहमा पढाउन अनुमति दिएपछि पढाउन थालेका हौं ।’ 

श्रीषले थपे, ‘हामीले अहिले पहिलो त्रैमासिक परीक्षा पनि चलाइराखेका छौं ।’ रेसुंगा नगरपालिका–८ मा रहेको विद्यालयमा १ हजार ५०० विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । सिद्धबाबाले शुरू गरेको टोलटोलमा पढाइ अभ्यास गुल्मीका अन्य विद्यालयले पनि सिको गर्दै पढाउन थालेका छन् ।

पाल्पाको तानसेनस्थित दमकडा माविले अहिले पढाउँदै पहिलो त्रैमासिक परीक्षा चलाइराखेको छ । विद्यालयका प्रधानाध्यापक मोहन सापकोटाले आफूहरूले वैशाख अन्तिम हप्तादेखि रेडियो शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गरेर विद्यार्थीलाई सिकाइ केन्द्रका रूपमा पढाइएको बताए । 

‘हामीले रेडियो, टेलिभिजन, अनलाइन पढाइ पनि चलायौं,’ सापकोटाले भने, ‘अहिले टोल शिक्षा चलाएका छौं । टोलमा शिक्षक जान्छन् । जसमा ९० प्रतिशतभन्दा बढी विद्यार्थी उपस्थित भएका छन् ।’ विद्यालयका हरेक कक्षा शिक्षक फेसबूकमा ग्रूप बनाएका छन् । त्यही ग्रूपमा शिक्षकले होमवर्क दिन्छन् । विद्यार्थीले होमवर्क गरी फोटो खिचेर त्यही ग्रूपमा हालिदिन्छन् । शिक्षकले हेरेर ठीक/बेठीक भनिदिनुहुन्छ । विद्यार्थीमा यसप्रति रुचि पनि बढेको छ ।’

असोज १ गतेदेखि सरकारले विद्यार्थी सिकाइ सहजीकरण २०७७ अनुसार विद्यालय तहको पठनपाठन गर्न निर्देशन दिएको छ । विद्यालयमा विद्यार्थी बोलाएर पढाउन शुरू गरिसकेका छन् । 

दाङ, रोल्पा र रुकुम पश्चिममा केही विद्यार्थी पनि पढाउन जुटेका छन् । १२ जिल्ला रहेको प्रदेशमा तराईका ६ जिल्लामा संक्रमण फैलिँदो भए पनि पहाडी जिल्लामा भने संक्रमण त्यति तीव्र छैन । जसले गर्दा विद्यार्थीको ध्यान अन्यत्र मोडिन नदिन पढाउन थालिएको छ ।

अनलाइन शिक्षण सिकाइ क्रियाकलापभन्दा टोल–टोलमा बनाइएको सिकाइ केन्द्रमा शिक्षक विद्यार्थी उपस्थित भएर गरिएको पढाइ बढी प्रभावकारी हुने अभिभावक संघका केन्द्रीय सदस्य लोकनाथ ज्ञवाली बताउँछन् । मनोसामाजिक परामर्श दिने, लेखन सीपसम्बन्धी कला, नियमित हात धुने बानीको विकास र आवश्यक सरसफाइसम्बन्धी जानकारी गराउने गराउँदै अब विद्यार्थीलाई पढाउनुुपर्ने ज्ञवालीको भनाइ छ । लामो समय विद्यार्थीको पढाइ नहुुँदा विद्यार्थीमा एकोहोरो हुुने, रिसाउने प्रवृत्ति देखिन थालेको छ । बुवा आमालाई ढाटेर व्यक्तिगत स्वार्थका काममा पनि लाग्न थालेका हुुन् । 

प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले जोखिम कम भएका क्षेत्रमा सिकाइ केन्द्रमार्फत पठनपाठन गराउन अनुुमति पनि दिएको छ । मन्त्रालयका सूचना अधिकारी डा. पुुष्पराज पौडेलले संक्रमणको कम जोखिम भएका जिल्ला र ठाउँका विद्यालयलाई सिकाइ केन्द्रमार्फत भौतिक दूरी कायम गरेर पढाउन अनुुमति दिएको बताए ।