
जाडो यामको आगमनसँगै शीतलहर, कुहिरो र कठ्याङ्ग्रिने चिसोले जनजीवन प्रभावित भइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा मानिस मात्र होइन, जनावर पनि केही तातोपनको खोजीमा हुन्छन्। यस्तो समयमा एउटा वस्तु जसले चिसोले निम्त्याएका विभिन्न समस्याबाट राहत दिन सक्छ, त्यो हो आयुर्वेदले ‘गुणको खानी’ भनेको अदुवा।
हामी प्रायः एउटा लोकप्रिय उखान प्रयोग गर्छौं – अदुवाको स्वाद बाँदरलाई के थाहा ! यसको अर्थ हुन्छ, अज्ञानी मानिसले गुणकारी वस्तुको कदर गर्दैनन् । यस उखानको पछाडि निकै सरल कारण छ – मानिसले जस्तै बाँदरले अदुवाको स्वाद लिन सक्दैनन्। त्यसैले बाँदरले अदुवालाई सुँघ्नासाथ फालिदिन्छ।
रोचक कुरा के छ भने, शाकाहारी जनावर बाँदरले धेरै बोटबिरुवा चिन्न सक्छ, तर अदुवाको गुण चिन्न सक्दैन। अदुवाको स्वाद चिन्न सक्ने क्षमता मानिसमा मात्र हुन्छ, बाँदरमा हुँदैन।
अदुवाको महत्त्व र विशेषता
अदुवा स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त लाभदायीक छ। यसको रंग, बनावट र स्वाद अन्य तरकारी वा फलफूलभन्दा फरक हुन्छ। अदुवाले स्वाद मात्र बढाउँदैन, यो औषधीय गुणले भरिपूर्ण पनि छ।
अदुवामा क्याल्सियम, फलाम र अन्य खनिज पदार्थ पाइन्छन्। यसको नियमित सेवनले पाचन प्रणालीलाई सुदृढ बनाउँछ। बान्ता भएको अवस्थामा अदुवा चपाउँदा राहत मिल्छ। अदुवाले तौल घटाउन मद्दत गर्छ र रोगसँग लड्ने क्षमता (इम्युन सिस्टम) बलियो बनाउँछ।
अदुवाका थप फाइदाहरू :
थकान कम गर्ने र संक्रमणसँग लड्ने क्षमता बढाउँछ।
हृदयसम्बन्धी समस्याको जोखिम घटाउँछ।
घुँडाको दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्छ।
लगातार खोकी लागेमा अदुवा चियाको सेवनले वा नुनसँग चाट्दा घाँटीलाई आराम दिन्छ।
महिनावारीका पीडाबाट ग्रसित महिलाले अदुवा चिया वा तातो पानीसँग सेवन गर्दा राहत पाउँछन्।
अदुवालाई आयुर्वेदमा ‘अमृत समान’ मानिएको छ। यसको महत्त्व केवल स्वाद मात्र होइन, स्वास्थ्य सुधारका लागि अनगिन्ती छ।