क्षयरोग (टीबी) एउटा जीवाणु संक्रमण हो, जसले फोक्सोलाई क्षति पुर्‍याउँछ । यो सबैभन्दा ठूलो संक्रामक हत्यारा मानिन्छ। लाखौं मानिसहरू आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थाबारे बेखबर छन् । चुपचाप यस रोगबाट पीडित छन् र आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाइरहेका छन्।

टीबीका मुख्य लक्षणहरूमा लगातार खोकी, थुक वा रगतसहित खोकी, थकान, तौल घट्नु, ज्वरो, श्वास फेर्न गाह्रो हुनु, जाडो महसुस हुनु आदि पर्दछन्। यो रोग संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा, हाछ्युँ गर्दा वा बोल्दा हावामार्फत फैलिन्छ।

टीबीका कारण के हुन् ?
धूम्रपानले फोक्सोलाई कमजोर बनाउँछ र टीबीको जोखिम बढाउँछ। यदि समयमै उपचार नगरिएमा, टीबीले फोक्सोको तन्तुमा स्थायी घाउ वा दाग उत्पन्न गराउन सक्छ, जसले श्वासप्रश्वासमा कठिनाई ल्याउन सक्छ।

यसका अतिरिक्त, व्यक्तिले प्लुरल इफ्यूजन (फोक्सो र छातीको पर्खालबीच तरल पदार्थ जम्ने अवस्था)बाट पीडित हुन सक्छ, जसले छाती दुख्ने र श्वास फेर्न गाह्रो बनाउँछ। टीबीले मेरुदण्डलाई समेत संक्रमित गर्न सक्छ, जसका कारण ढाड दुख्न सक्छ वा मेरुदण्डमा दबाब पर्ने समस्या उत्पन्न हुन सक्छ।

समयमै टीबीको पहिचान र उपचार अनिवार्य छ, ताकि जटिलताबाट बच्न सकियोस्।

टीबीको चाँडो पहिचानले रोगीका लागि आशाको किरण खोल्छ। यसले विनाशकारी यात्रा रोक्दै जीवन बचाउन र समुदायलाई यस घातक रोगबाट सुरक्षित राख्न भूमिका खेल्छ।

खोकी र श्वास फेर्न गाह्रो हुनेजस्ता लक्षण देखिएमा, तुरुन्तै विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुपर्छ। टीबी निदान गर्न प्रयोग गरिने प्रमुख परीक्षणहरूमा निम्न पर्दछन्:

एएफबी स्मियर
जीन एक्सपर्ट टेस्ट
टीबी डीएनए पीसीआर
टीबी कल्चर
औषधि संवेदनशीलता परीक्षण

अन्य परीक्षणमा मंटक्स ट्युबरकुलिन स्किन टेस्ट (टीएसटी), इन्टरफेरन-गामा रिलिज परख (आईजीआरए), सिटी स्क्यान, एक्स-रे, थुकको परीक्षण र फोक्सोको तरल पदार्थको विश्लेषण समावेश छन्।

चाँडो पहिचानले तुरुन्त उपचार शुरू गर्न सजिलो हुन्छ । जसले गम्भीर जटिलता र मृत्युदरको जोखिम कम गर्दछ।

उसो भए के गर्ने त?
टीबीविरुद्ध लड्न सटिक निदान अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। यसको लक्ष्य समुदायभित्र टीबीको मौन फैलावट रोक्ने र कैयौं मानिसको जीवन जोगाउनु हो।

उन्नत निदान सुविधाले केवल रोगको पहिचान मात्र गर्दैन, निको हुने प्रक्रियाको ढोका समेत खोल्छ। सही उपचार योजना र दुवै रोगी तथा चिकित्सकको प्रयासले टीबीमुक्त भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ।

टीबीबाट पीडित व्यक्तिहरूले आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत रहनुपर्छ। चिकित्सकले दिएको निर्देशनअनुसार औषधि सेवन र आराम गर्नुपर्छ। यसरी सचेतता, समयमै निदान र प्रभावकारी उपचारले टीबीलाई परास्त गर्न मद्दत गर्दछ।