एक वर्ष अघिसम्म झन्डै दुई महिना लगाएर नेपाली बजारमा अमेरिकाको ‘फुजी स्याउ’ भित्रिने गरेको थियो । तर, एक वर्षयता नेपाली बजारमा अमेरिकी फुजी स्याउ देखिन छोडेको छ । 

भन्सार विभागकै तथ्याङ्क हेर्दा आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ८३ लाख ८८ हजार रुपैयाँ बराबरको ४० टन अमेरिकी फुजी स्याउ नेपाल भित्रिएको देखिन्छ । उक्त आर्थिक वर्ष नेपालमा थाइल्याण्ड, टर्की, न्युजिल्यान्ड , चीन र भारतबाट स्याउ भित्रिएको थियो । तर, गत असार मसान्तसम्म (आव २०८१/८२)को तथ्याङ्क हेर्दा नेपालमा अमेरिकी फुजी स्याउ भित्रिएको देखिन्न ।

गत आर्थिक वर्षमा नेपालमा सबैभन्दा बढी चीनबाट र केही भारत, भुटान र थाइल्याण्डबाट मात्रै स्याउ भित्रिएको देखिन्छ । यसअघि नेपालमा टर्की, इन्डोनेसिया, थाइल्यान्ड, न्युजिल्यान्ड  र अस्ट्रेलियालगायत राष्ट्रबाट स्याउ आयात हुने गरेको देखिन्थ्यो ।

अहिले नेपाली बजारमा अमेरिकी फुजी स्याउ आउन छोडेको फलफूल बजार व्यवसायी संघ कुलेश्वका पूर्वअध्यक्ष नारायण धिताल बताउँछन् । चीनबाटै फुजीलगायत थुप्रै स्याउहरू आउने गरेको उनले बताए ।

केही वर्ष अघिसम्म रोयल डेलिससजस्तै अमेरिकी फुजी स्याउ करिब करिब ५० दिन लगाएर नेपाल भित्रिने गरेको उनले स्मरण गरे । तर, पछिल्लो समय अमेरिकी स्याउ आउन छोडेको उनले सुनाए ।

२०७२ सालमा गएको भूकम्पपछि नेपालमा अमेरिकाबाट फुजी स्याउ भित्रिन थालको व्यवसायीहरू बताउँछन् । त्यसअघि मारवाडी समुदाय, कूटनीतिक नियोग र डिपार्टमेन्ट स्टोरहरूले भारतको कलकत्ता हुँदै नेपालमा अमेरिकी फुजी स्याउ भित्र्याउने गरेका थिए । 

करिब ५०औं दिनमा नेपाली उपभोक्तासम्म आइपुग्ने फुजी स्याउ हेर्दा भर्खरै बोटबाट टिपेजस्तो ताजा देखिनुका साथै निकै रसिलोसमेत हुन्थ्यो ।

अमेरिकी फुजी स्याउले नेपाली उपभोक्तालाई आकर्षित गरे पनि महँगो पर्ने भएकोले सीमित समूहका लागि मात्रै यस्तो स्याउ भित्रिँदै आएको थियो । अहिले पनि केही स्थानमा अमेरिकी फुजी स्याउ पाइने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन् तर, भन्सारको तथ्याङ्कमा भने पछिल्लो समय अमेरिकाबाट स्याउ भित्रिएको देखिन्न । 

नेपाली बजारमा चीनको फुजी, झोले, डेलिसस, चिनीको डल्लो, निसाको डल्लो र सान्सीको डल्लो स्याउहरू छ्यापछ्याप्ती पाइन्छन् । यसका साथै न्युजिल्यान्डको मी. एप्पल ब्रान्डमा फुजी, भारत सिमलाको रेड गोल्ड र रोयल डेलिसस, कास्मीरको चकलेटी र डेलिसस, जुम्लाको अर्गानिक रोयल रेड र गोल्डेन डेलिससलगायत स्याउ पनि बजारमा पाइन्छन् । 

पछिल्लो २/३ वर्षयता नेपालमा चीनकै स्याउको दबदबा कायम रहेको नेपाल फलफूल थोक व्यवसायी संघका अध्यक्ष अमरबहादुर बानियाँ बताउँछन् । नेपालमा चीनबाट आउने स्याउको गुणस्तर र सहज उपलब्धताले बजारमा अन्य राष्ट्रबाट आउने स्याउलाई रोकेको उनको भनाइ छ । ‘अहिले अमेरिकी फुजी स्याउ आउँदैन, पहिले आउँथ्यो । अहिले सबै चीनबाटै आउँछ,’ उनले भने, ‘अहिले नेपाली बजारमा केही स्वदेशी र बाँकी चीनकै स्याउ पाइन्छ भन्दा फरक पर्दैन ।’

नेपालमा वार्षिक ७/८ अर्बसम्मको स्याउ बाहिरबाट आयात हुने गरेको छ । जसमा ९५ प्रतिशत चीनबाटै आयात हुन्छ । ५ प्रतिशत भारतलगायत अन्य राष्ट्रहरूबाट आयात हुने गरेको छ । अमेरिकी स्याउको स्थान पनि पछिल्लो समय चीनले ओगटेको छ । 

नेपालमा पनि व्यावसायिक रूपमा फुजी स्याउको उत्पादन शुरू भएको छ । तर, बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्ने गरी अझै राम्रोसँग उत्पादन हुन नसकेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । 

अमेरिकी स्याउको आयात : 

नेपालमा आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ८३ लाख ८८ हजार रुपैयाँ बराबरको ४४ टन अमेरिकी फुजी स्याउ नेपाल भित्रिएको भन्सार विभागको तथ्याङमा देखिन्छ । त्यस वर्ष नेपालमा थाइल्यान्ड, टर्की, न्युजिल्यान्ड , चीन र भारतबाट स्याउ भित्रिएको देखिन्छ । 

त्यसअघि आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा अमेरिकाबाट ५० लाख ३४ हजार रुपैयाँ बराबरको २० टन स्याउ नेपाल भित्रिएको थियो । यस वर्ष स्वीजरल्याड बाट पनि २७ लाख २० हजार रुपैयाँ बराबरको ३५ टन स्याउ नेपाल भित्रिएको थियो । 

आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा कुल ४४ लाख १३ हजार रुपैयाँ बराबरको १९ टन अमेरिकी फुजी स्याउ नेपाल भित्रिएको थियो र त्यसअघि आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा अमेरिकाबाट १ करोड २१ लाख ४७ हजार रुपैयाँ बराबरको ५८ टन फुजी स्याउ आयात भएको थियो । यस वर्ष टर्की, इन्डोनेसिया, भारत र चीनबाट स्याउ नेपाल भित्रिएको थियो ।