आज १६ पुस अर्थात् नेपाली कांग्रेसको वडा अधिवेशन सम्पन्न भइसक्नुपर्ने दिन ।

महिनौं लामो विवादलाई निर्णयमा पुर्‍याउँदै १५ मंसिरको केन्द्रीय समिति बैठकले गरेको निर्णय लागु हुन्थ्यो भने यतिबेला देशभरका ६ हजार ७४३ वडामा नेपाली कांग्रेसले नयाँ कार्यसमिति पाउने थियो ।

तर, विडम्बना वडा अधिवेशन गर्नुपर्ने दिन नेपाली कांग्रेसभित्र नियमित कि विशेष महाधिवेशन भन्ने ‘आगो’ सल्किएको छ । संस्थापन पक्ष अर्थात् सभापति शेरबहादुर देउवाको नेतृत्वमा रहेको पक्ष वर्तमान कार्यतालिका अनुसार महाधिवेशन गर्न नसक्ने स्पष्ट अडानमा छ ।

त्यसलाई काउन्टर दिँदै महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मा नेतृत्वको समूह भने विशेष महाधिवेशन गर्न लागि परेका छन् । यसले देखाउँछ, कांग्रेस ‘महाधिवेशन नियमित कि विशेष’ भन्ने आगोमा जल्दैछ ।

मंगलबार बिहान पत्रकारहरूसँग संवाद गर्दै सभापति शेरबहादुर देउवाले २१ फागुनको आम निर्वाचनअघि नियमित महाधिवेशन हुन नसक्ने बताए । नियमित हुन नसक्ने अवस्थामा विशेष महाधिवेशनको औचित्य झन् पुष्टि नै हुन नसक्ने उनको भनाइ थियो ।

‘महाधिवेशन गरेर गए निर्वाचनमा त्यसको असर पर्छ । महाधिवेशनमा अवसर नपाउनेहरू चुनाव हराउन लाग्छन्,’ देउवाको भनाइ थियो ।

त्यही भनाइ आएको २४ घण्टापश्चात महामन्त्री गगनकुमार थापाले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै विशेष महाधिवेशनको पुस मसान्तमा हुने बताए ।

महामन्त्री थापाको स्टाटस आएको केही समयपश्चात यो समूह विशेष महाधिवेशनका लागि विभिन्न छलफल र भेलामा जुटेको छ ।

अनामनगरस्थित महामन्त्री थापाको सम्पर्क कार्यालयदेखि अन्य विभिन्न स्थानमा छलफल र बैठकहरू भइरहेका छन् ।

संस्थापन पक्षले चुनावअघि महाधिवेशन नगर्ने भनेपश्चात विशेष महाधिवेशन पक्षधर नेताहरू भने पुस २६ देखि २८ गतेसम्म काठमाडौंमा विशेष महाधिवेशन गर्ने तयारीमा लागेका छन् ।

 ‘विशेष महाधिवेशनको तयारी गर्न विभिन्न मिटिङ शुरू भएको छ । तयारीका लागि विभिन्न छलफल भइरहेको छ । विशेष महाधिवेशनले स्वरूप लिन थालेको छ,’ एक नेताले भने ।

१५ मंसिरको केन्द्रीय समिति बैठकले म्याराथन गतिमा पार्टीको महाधिवेशन गर्ने निर्णय गरेको थियो, जसमा नयाँ क्रियाशील सदस्यता वितरण र पुरानाको नवीकरण ११ पुसभित्र सक्ने तालिका बनाइएको थियो ।

क्रियाशील व्यवस्थापन समिति संयोजक गगन थापा नेतृत्वले काम गरे पनि क्रियाशीलको सूची फाइनल भइसकेको छैन । पार्टीमा क्रियाशील सदस्यता नै महाधिवेशनको मेरुदण्ड हो ।

क्रियाशील सदस्यबाट नै क्षेत्रीय प्रतिनिधि छानिने र त्यसले महाधिवेशन प्रतिनिधि छान्ने गर्दछ । नेपाली कांग्रेसमा निरन्तर १५ वर्ष क्रियाशील सदस्य भएको जो कोही पनि केन्द्रीय सभापति लड्न पाउँछ । त्यसैले क्रियाशीलको लफडा नमिलेसम्म पार्टीले अधिवेशन गर्न सक्दैन ।

कांग्रेसमा क्रियाशीलको लफडा र किचलोको विषय नयाँ भने होइन । अघिल्ला महाधिवेशनमा पनि विवादरहित ढंगले क्रियाशील सदस्यता फाइनल भएको होइन ।

पुराना विवादहरू पनि बाँकी नै रहेको र नयाँमा काम गर्न नसक्दा पार्टीको १५ औँ महाधिवेशन छोटो समयमा हुन नसकेको हो । त्यसैले विशेष महाधिवेशन गर्दै चुनावअघि नै नेतृत्व परिवर्तन गर्न कांग्रेसीहरू लागिपरेका हुन् ।

महामन्त्रीद्वयले नै आह्वान गर्दैछन् विशेष महाधिवेशन

२३ र २४ भदौको जेनजी विद्रोहपश्चात कांग्रेसभित्र महाधिवेशनको बहस तीखो बनेर छेडिएको हो ।

२४ गते निर्धात कुटाइ खाएर सभापति शेरबहादुर देउवा सेनाबाट उद्धार हुँदै स्वास्थ्य लाभ गरिरहँदा देउवाले नेतृत्व छाड्नुपर्ने र महाधिवेशन गर्नुपर्ने आवाज उठेको थियो । सके नियमित, नसके विशेष महाधिवेशन गर्नुपर्ने मत पार्टीमा थियो । संस्थापन पक्षले भने यसलाई सहज मानेन ।

इतरलाई काउन्टर दिन थालेपश्चात् उनीहरूले महाधिवेशन माग्दै प्रतिनिधिहरूमार्फत हस्ताक्षर अभियान चलाएका थिए । गुरू घिमिरे, देवराज चालिसे, मनोजमणि आचार्य, सीता मिजार, उमा शिवाकोटी, मधु आचार्यलगायत हस्ताक्षर अभियान चलाउन लागि परे ।

महामन्त्री थापाकै सचिवालयमा बसेका नेता/कार्यकर्ताहरूले यस अभियानलाई सफल बनाए । २ हजार ८४४ जनाको हस्ताक्षर संकलन गरे । उनीहरूले २८ असोजमा पूर्णबहादुर खड्का कार्यवाहक सभापति बनेपश्चात् २९ असोजमा हस्ताक्षर बुझाए ।

पार्टी विधानको धारामा टेक्दै ४० प्रतिशतमाथि हस्ताक्षर बुझाएपश्चात विशेष महाधिवेशनको माहोल बनेको थियो । तर, संस्थापन पक्षले नियमित महाधिवेशन गर्नुपर्ने भन्दै निरन्तर दबाब दिएपश्चात कांग्रेसले २६ देखि २८ सम्म १५ औँ महाधिवेशन गर्ने निर्णय गरेको थियो । सोबमोजिम केन्द्रीय महाधिवेशन हुन नसकेपश्चात विशेष गर्ने कसरत भएको हो ।

यतिसम्म कि नियमित महाधिवेशन गर्ने भए वडा क्षेत्र र केन्द्रको महाधिवेशन गर्नुपर्छ भन्दै तालिका संशोधन गर्न सकिने प्रस्ताव गगन थापाले केही दिनअघिको कार्यसम्पादन समिति बैठकमा राखेका थिए । उक्त प्रस्ताव पनि पास नभएपश्चात विशेष महाधिवेशन गर्ने निर्णयमा थापा पनि पुगेका हुन् ।

‘नियमित हुन सकेन । अब विशेष महाधिवेशन हुन्छ । पुस मसान्तमै हुन्छ,’ महामन्त्री थापा भन्छन् ।

विशेष महाधिवेशन पक्षधर अर्का नेता देवराज चालिसेसहितको टीम पुगेर पाँच दिनअघि विशेष महाधिवेशन गर्ने भन्दै स्मरण पत्र बुझाएका थिए ।

उनै चालिसे अब विशेष महाधिवेशनको दिशामा पार्टी अघि बढेको बताउँछन् ।

‘विधानसम्मत अधिवेशन माग्नेले पार्टी विभाजन गर्छ कि विधानबमोजिम अधिवेशन नगर्नेले ?’ चालिसे भन्छन्, ‘आज वडा अधिवेशन भएन । यसरी कसरी पार्टी चल्छ ?’

विशेष महाधिवेशन पक्षधर अर्का एक नेताका अनुसार विशेष महाधिवेशन पार्टी केन्द्रीय कार्यालयले बोलाउने छ ।

यसको अर्थ दुवै महामन्त्री गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माको आह्वानमा विशेष महाधिवेशन गर्ने तयारी रहेको उनले बताए ।

‘पार्टी केन्द्रीय कार्यालय महामन्त्रीद्वयको नियन्त्रणमा हुन्छ । पार्टी केन्द्रीय कार्यालयले अधिवेशन बोलाउने भनेको महामन्त्रीद्वयको आह्वानमा अधिवेशन हुने हो,’ ती नेताले थपे ।

संस्थापनको अडान-चुनावपश्चात् मात्र वाडबाटै अधिवेशन

संस्थापन पक्षीय नेताहरू भने २१ फागुनको निर्वाचनपश्चात् मात्र पार्टी महाधिवेशन हुने स्पष्ट अडानमा छन् ।

पार्टी प्रवक्ता प्रकाशशरण महतले लोकान्तरसँग कुरा गर्दै चुनावअघि कुनै पनि हालतमा पार्टीको १५ औँ महाधिवेशन नहुने बताए ।

उनले शुरूआतमै असम्भव कार्यतालिका ल्याएको भन्दै क्रियाशील सदस्यता नटुंगिँदै कसरी महाधिवेशन हुन्छ ? भन्ने प्रश्न गरे ।

‘तालिका नै सम्भव नहुने गरी आएको थियो, अनि कसरी आज वडा अधिवेशन हुन्छ त ?’ महतले भने ।

कहिले हुन्छ त महाधिवेशन ? भन्ने प्रश्नमा उनले भने- ‘आमनिर्वाचनपश्चात मात्र वडादेखि अधिवेशन हुन्छ ।’

उनले पार्टी निरन्तर क्रियाशील सदस्यता टुंगो लगाउने दिशामा अघि बढ्ने पनि बताए । नियमित महाधिवेशन नभए विशेष महाधिवेशन गर्ने तयारीमा महामन्त्रीहरू जुटेका छन् नि ? भन्ने प्रश्नमा उनले विशेष महाधिवेशन हुनै नसक्ने बताए ।

‘कताबाट विशेष भनेको? आम निर्वाचनमा जाने कि विशेष अधिवेशन लडेर बस्ने ?,’ महतको थप प्रश्न थियो, ‘अव्यावहारिक कुरा हुन्छ ? पार्टी चल्छ ?’

उनले निर्वाचनको तयारीमा जुट्दा विशेष महाधिवेशन भनेर केन्द्रमा को आउने भन्दै थप प्रतिप्रश्न गरे ।

मंगलबार बिहान पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले पनि विशेष महाधिवेशन नहुने बताएका थिए ।