मानिस स्वभावैले आफ्ना कमजोरीहरू पहिचान गर्न त्यति सक्षम हुँदैनन्। हामी अरूको घमण्ड वा अज्ञानताको आलोचना त गर्छौँ तर आफ्नै व्यवहारले साथीभाइलाई कति चोट पुर्‍याइरहेको हुन्छ भन्ने कुरामा प्रायः अनभिज्ञ रहन्छौँ। 

हालै विज्ञान लेखक डेभिड रब्सनले सामाजिक सम्बन्धका विषयमा गरेका अध्ययनहरूका आधारमा एउटा प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै मानिसहरू कसरी अनजानमै ‘विषाक्त’ (टक्सिक) साथी बनिरहेका हुन्छन् र त्यसबाट कसरी बच्न सकिन्छ भन्नेबारे केही महत्वपूर्ण तथ्यहरू अघि सारेका छन्।

रब्सनका अनुसार मित्रतामा सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष व्यवहारको स्थिरता हो। युसीएल इन्स्टिच्युट अफ न्युरोलोजीको अनुसन्धानका अनुसार मानिसहरू निश्चित पीडाभन्दा पनि अनिश्चितताबाट बढी तनावमा पर्छन्। कहिले निकै सहयोगी हुने र कहिले अचानक कठोर बन्ने ‘दोधारे’ स्वभावका साथीहरूका कारण नजिकका मानिसको रक्तचाप समेत बढ्न सक्ने अध्ययनले पुष्टि गरेको छ। 

त्यसैले, आफ्ना भावना वा मुड जस्तोसुकै भए पनि साथीहरूसँगको व्यवहारमा एकरूपता र विश्वसनीयता कायम राख्नु नै असल मित्रताको पहिलो सर्त हो।

कतिपय अवस्थामा हामीलाई लाग्छ कि हाम्रा साथीहरूले हाम्रो मनको कुरा सजिलै बुझिरहेका छन्। मनोविज्ञानमा यसलाई ‘इल्यूजन अफ ट्रान्सपरेन्सी’ भनिन्छ। तर, युनिभर्सिटी अफ टेक्सास र शिकागो विश्वविद्यालयको अनुसन्धानले मानिसहरूले अरूको कृतज्ञता वा मायाको भावनालाई अक्सर कम आँकलन गर्ने देखाएको छ। हामीले व्यक्त नगरेसम्म साथीहरूले हाम्रो आत्मीयता महसुस नगर्न सक्छन्, त्यसैले मनका सकारात्मक भावना र धन्यवादका शब्दहरू स्पष्ट रूपमा व्यक्त गर्नु आवश्यक हुन्छ।
मित्रतामा अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको साथीको भावनाको कदर गर्नु हो। जब कोही साथी समस्यामा पर्छ, उसलाई सहानुभूति मात्र दिने भन्दा पनि समस्यालाई नयाँ दृष्टिकोणबाट हेर्न मद्दत गर्नु बढी प्रभावकारी हुने मनोवैज्ञानिकहरूको सुझाव छ।

 मिचिगन विश्वविद्यालयको अध्ययन अनुसार, केवल दुःखको कुरा मात्र गरिरहनु (भेन्टिङ) भन्दा साथीलाई ‘बिग पिक्चर’ वा भविष्यको सम्भावना देखाउनुले उनीहरूको मानसिक तनाव कम गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।
त्यसैगरी, अरूको सफलतामा रमाउन सक्नुको विकास गर्नु पनि उत्तिकै जरुरी छ। अक्सर मानिसहरू साथीको दुःखमा त साथ दिन्छन्, तर सफलतामा भने त्यति उत्साह देखाउँदैनन्। 

अध्ययनहरूका अनुसार साथीको सानो वा ठूलो सफलतामा सक्रिय रूपमा खुसी व्यक्त गर्नु र आफ्ना सफलताहरू पनि निसङ्कोच साझा गर्नाले सम्बन्धमा प्रगाढता आउँछ। सफलता लुकाउँदा वा अरूको प्रगतिमा उदासीन रहँदा सम्बन्धमा चिसोपन आउन सक्ने वैज्ञानिकहरूको तर्क छ।

गल्ती हुँदा माफी माग्न ढिलाइ नगर्नु नै असल मित्रताको बलियो आधार हो। धेरै मानिसहरू माफी माग्दा अपमानित महसुस हुने डरले पछि हट्छन्, तर अनुसन्धानले माफी माग्दा सम्बन्ध पुनः जोडिनुका साथै मनमा राहत मिल्ने देखाएको छ। 

आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्ने, पश्चात्ताप व्यक्त गर्ने र भविष्यमा त्यस्तो नगर्ने प्रतिबद्धता जनाउनाले मित्रतामा लागेको चोट निको पार्न मद्दत गर्दछ। यी सरल तर वैज्ञानिक विधिहरू अपनाएर जोकोहीले पनि आफ्नो सम्बन्धलाई सुधार गर्दै एक भरपर्दो मित्रको रूपमा आफूलाई स्थापित गर्न सक्छन्।