अन्तरिक्ष इतिहासमा एक नयाँ अध्याय थप्दै नासाको आर्टिमिस २ मिसनले चन्द्रमाको निकै नजिकबाट ऐतिहासिक 'फ्लाईबाई' सम्पन्न गरेको छ। यस क्रममा मानव संवेगात्मक क्षणहरू र अभूतपूर्व तस्वीरहरू कैद गरिएका छन्।

आफ्नो निर्धारित यात्राका क्रममा ओरियन क्याप्सुल चन्द्रमाको सतहबाट मात्र ४ लाख ६७ माइलको दुरीमा पुगेको थियो । यसै यात्रामा चालक दल पृथ्वीबाट करिब २ लाख ५२ हजार ७५६ माइल टाढा पुगेर 'अपोलो १३' ले बनाएको सबैभन्दा टाढाको मानव यात्राको कीर्तिमान समेत तोडेका छन्।

सात घण्टा लामो यस फ्लाईबाईका क्रममा अन्तरिक्ष यात्रीहरूले चन्द्रमाको 'मिस्टेरियस फार साइड' अर्थात् पृथ्वीबाट कहिल्यै नदेखिने भागको अवलोकन गरेका थिए । त्यस समयमा चन्द्रमाको सो भागको २१ प्रतिशत हिस्सा सूर्यको प्रकाशले उज्यालो देखिएको थियो।

नासाका अनुसार अन्तरिक्ष यात्रीहरू रिड वाइजम्यान, भिक्टर ग्लोभर, क्रिस्टिना कोच र जेरेमी ह्यान्सेनले करिब पाँच घण्टाको समयमा झण्डै १० हजार तस्वीरहरू खिचेका छन्।

जब ओरियन क्याप्सुल चन्द्रमाको पछाडि पुग्यो, करिब ४० मिनेटसम्म पृथ्वीसँगको सञ्चार सम्पर्क विच्छेद भएको थियो। सोही समयमा चालक दलले 'अर्थसेट'को दुर्लभ दृश्य देखे, जहाँ चन्द्रमाको सतहको पछाडि पृथ्वी अस्ताइरहेको देखिन्थ्यो। यो दृश्य सन् १९६८ को अपोलो मिसनको याद दिलाउने खालको थियो।

चन्द्रमाको भौगोलिक बनावट अध्ययन गर्ने क्रममा अन्तरिक्ष यात्रीहरूले 'हर्ट्जस्प्रंग बेसिन' र 'ओरिएन्टल बेसिन'जस्ता महत्वपूर्ण खाडलहरू पहिचान गरे।

फ्लाईबाईको उत्तरार्धमा यात्रीहरूले अन्तरिक्षबाटै विशेष सूर्यग्रहणको अनुभव गरे। चन्द्रमाले सूर्यलाई पूर्ण रूपमा छेकेको बेला 'टोटालिटी'को अवस्था झण्डै एक घण्टासम्म कायम रह्यो, जबकि पृथ्वीमा यो केही मिनेट मात्र हुन्छ।

यस क्रममा उनीहरूले सूर्यको बाहिरी वायुमण्डल 'कोरोना' र त्यहाँबाट निस्कने 'स्ट्रिमर्स'लाई 'बच्चाको कपाल'जस्तो देखिएको बताए । ग्रहणको समयमा मंगल, शुक्र र शनि ग्रहका साथै 'अर्थसाइन' अर्थात् पृथ्वीको परावर्तित प्रकाशले गर्दा चन्द्रमा चम्किएको दृश्य समेत देखिएको थियो।

यस मिसनबाट प्राप्त तस्वीर र तथ्याङ्कले चन्द्रमाको उत्पत्ति र विकास बुझ्न वैज्ञानिकहरूलाई ठूलो मद्दत पुग्नेछ। क्यानेडियन अन्तरिक्ष यात्री जेरेमी ह्यान्सेनले यस अनुभवलाई 'दिमाग घुमाउने खालको असाधारण मानवीय अनुभव' भन्दै व्याख्या गरेका छन्।

तस्वीरहरू : नासा