कोशी प्रदेशमा जापानिज इन्सेफलाइटिस (जेई) रोगबाट पाँच जनाको मृत्यु भएको छ । झापामा दुई, सुनसरीमा दुई जना र उदयपुरमा एक जनाको जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट मृत्यु भएको हो । 

मृत्यु हुने तीन जना नाबालक र दुई ज्येष्ठ नागरिक रहेको कोशी प्रदेशको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट शनिबार उदयपुर घर भएका १० वर्षीय बालकको मृत्यु भएको थियो । उपचारको क्रममा विराट मेडिकल कलेजमा उनको मृत्यु भएको अस्पतालले जनाएको छ । 

भाइरसले सार्ने यो संक्रमण अहिलेसम्म १५ जनामा पुष्टि भएको छ भने २५३ जना शंकास्पद देखिएको स्वास्थ्य मन्त्रालय कोशी प्रदेशका फार्मेशी अधिकृत भरत साहले जानकारी दिए । जापानिज इन्सेफलाइटिस विशेषगरी झापा, मोरङ, खोटाङ, उदयपुर र इलामामा देखिएको छ । 

जापानिज इन्सेफलाइटिस रोगी झापामा ४ जना, उदयपुरमा ४, सुनसरीमा ३ जना, मोरङमा २ जना र खोटाङमा १ जना भेटिएका छन् ।  गत वर्ष जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट प्रदेशमा कसैको पनि मृत्यु भएको थिएन । नियमित खोप सेवाअन्तर्गत १२ महिनाको उमेरमा बालबालिकालाई जापानिज इन्सेफलाइटिसको खोप लगाउने गरिन्छ  । सरकारले सन् २०१६ मा उक्त रोगविरुद्ध अन्तिम पटक विशेष खोप अभियान चलाएको थियो ।
 
मन्त्रालयका अनुसार खोप अभियान चलाएपछि विगतका केही वर्षमा नेपालमा जापानिज इन्सेफलाइटिसका कारण बिरामीको मृत्यु भएको थिएन । तर, यस पटक जापानिज इन्सेफलाइटिसको मृत्यु खोप नलगाएको कारण भएको हुनसक्ने अनुमान रहेको छ ।

जोखिम कम गर्न खोप कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउर्ने कोशी प्रदेशको स्वास्थ्य निर्देशानलयका निर्देशक डा. सुरेश मेहताले बताए । विशेषगरी तराईमा बढी देखा पर्ने यो रोग कोशी प्रदेशमा नियन्त्रणमा रहेको स्वास्थ्यकर्मीहरु बताउँछन् ।

विराट मेडिकल कलेजका प्रशासन फाटका कर्मचारी प्रमेशरा देवकोटाका अनुसार गत वर्ष यस अस्पतालमा कोही पनि बिरामी आएका थिएनन् । यसपटक दुई जना आइसकेका छन् । बिरामीमध्ये एक जनाको मृत्यु भएको र एक जनाको पनि आइसीयूमा उपचार भइरहेको उनले बताए । 

जापानिज इन्सेफलाइटिस भाइरसबाट हुने रोग हो । यो भाइरस क्यूलेक्स लामखुट्टेले सार्छ । यो रोग सार्ने लामखुट्टेहरू बिहान र बेलुका सक्रिय हुन्छन्  । यो रोगको भाइरसबाट सङ्क्रमित चराचुरुङ्गी र सुँगुरलाई टोक्ने लामखुट्टे सुरुमा आफू सङ्क्रमित हुन्छ र त्यसले टोक्दा मानिसमा सङ्क्रमण सर्छ ।

यो रोगमा मृत्युदर ३० प्रतिशतसम्म हुने डब्ल्यूएचओले जनाएको छ । अधिकांश अवस्थामा जापानिज इन्सेफलाइटिसमा मध्यम खालका लक्षणहरू देखिन्छन् । तर, केही बिरामीमा त्यस्तो कुनै सङ्केत देखिँदैन  । उच्च ज्वरो आउनु, मुर्छा पर्नु, घाँटी अर्रो हुनु, भ्रममा पर्नु, बोल्न नसक्ने अवस्थामा पुग्नु, शरीर अनियन्त्रित भएर काम्नु, मांसपेशी कमजोर हुनु वा पक्षाघात हुनु ।
डब्ल्यूएचओका अनुसार जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट सङ्क्रमित हुने २५० मध्ये एक जनामा अझ घातक खालका समस्याहरू देखा पर्न थाल्छन् । त्यस्ता समस्या भएका तीन बिरामीमध्ये एक जनाको मृत्यु हुन्छ ।