०९ साउन २०८३, शनिबार
रुसले युक्रेनको दक्षिणी क्षेत्र ओडेसामा आक्रमण तीव्र पारेको छ । पछिल्ला आक्रमणका कारण व्यापक विद्युत् अवरोध भएको छ भने सामुद्रिक पूर्वाधारसमेत जोखिममा परेको छ ।
युक्रेनका उपप्रधानमन्त्री ओलेक्सीय कुलेबाले मस्कोले ओडेसामा ‘व्यवस्थित रूपमा’ आक्रमण गरिरहेको बताएका छन् । गत साता उनले युद्धको केन्द्र ओडेसातर्फ सर्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए ।
राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले बारम्बार भइरहेका यी आक्रमण युक्रेनको समुद्री यातायात र रसद पहुँच रोक्ने प्रयास भएको बताएका छन् । यसअघि डिसेम्बरको शुरूआतमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले कालो सागरमा रुसको ‘छायाँ फ्लीट’का ट्यांकरमाथि ड्रोन आक्रमण भएपछि बदला स्वरूप युक्रेनको समुद्रसम्मको पहुँच काट्ने धम्की दिएका थिए ।
‘छायाँ फ्लीट’ भन्ने शब्दले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्ण आक्रमणपछि पश्चिमी देशहरूले लगाएका प्रतिबन्ध छल्न रुसले प्रयोग गर्दै आएका सयौं ट्यांकरलाई जनाउँछ ।
ओडेसा क्षेत्रका गभर्नरका अनुसार सोमबार साँझ भएको आक्रमणमा बन्दरगाहको पूर्वाधारमा क्षति पुगेको छ भने एउटा नागरिक जहाज पनि प्रभावित भएको छ । यो पछिल्ला दिनहरूमा भएका सयौं आक्रमणमध्ये एक हो, जसका कारण क्षेत्रको विद्युत् आपूर्ति लगातार अवरुद्ध भएको छ र केही मानिसको ज्यानसमेत गएको छ ।
आइतबार राति भएका आक्रमणपछि एक लाख २० हजार मानिस विद्युत्विहीन भएका थिए । त्यस्तै, एक प्रमुख बन्दरगाहमा आगलागी हुँदा पीठो र तरकारी बोकेका दर्जनौं कन्टेनर जलेर नष्ट भएका थिए ।
गत साता ओडेसाको पूर्वतर्फ रहेको पिभ्देन्नी बन्दरगाहमा भएको ब्यालेस्टिक मिसाइल आक्रमणमा आठ जनाको मृत्यु भएको थियो भने कम्तीमा ३० जना घाइते भएका थिए । यसअघि हप्ताको शुरूमा भएको अर्को आक्रमणमा तीन सन्तानसँग कारमा यात्रा गरिरहेकी एक महिलाको ज्यान गएको थियो । सो आक्रमणका कारण युक्रेन र मोल्डोभालाई जोड्ने ओडेसा क्षेत्रको एक मात्र पुल पनि अस्थायी रूपमा बन्द भएको थियो ।
जेलेन्स्कीले सप्ताहन्तमा वायुसेनाका कमाण्डर दिमित्रो कार्पेन्कोलाई बर्खास्त गरेपछि ओडेसा क्षेत्रका लागि नयाँ वायुसेना कमाण्डर चाँडै नियुक्त गरिने संकेत दिएका छन् ।
ओडेसा बन्दरगाह युक्रेनको अर्थतन्त्रका लागि सधैँ महत्त्वपूर्ण मानिँदै आएको छ । किभ र खार्किभपछि ओडेसा युक्रेनको तेस्रो ठूलो शहर हो । जापोरिज्झिया, खेरसोन र मिकोलेइभ क्षेत्रका बन्दरगाह रुसी नियन्त्रणमा रहेकाले ओडेसाको रणनीतिक महत्त्व झन् बढेको छ ।
युद्धका बाबजुद युक्रेन विश्वका प्रमुख गहुँ र मकै निर्यातक मुलुकमध्ये एक रहँदै आएको छ । सन् २०२३ को अगस्टदेखि ओडेसाबाट रोमानिया र बुल्गेरियाको तट हुँदै टर्कीसम्म पुग्ने समुद्री मार्ग प्रयोग गरी अन्न निर्यात भइरहेको छ ।
ओडेसाका नागरिकमाथि रुसले ‘अराजकता फैलाइरहेको’ आरोप लगाउँदै आएका जेलेन्स्कीले रुसमाथि दबाब नपरेसम्म उसले आक्रामकता अन्त्य गर्ने कुनै वास्तविक इच्छा नराखेको टिप्पणी गरेका छन् ।
उनको यो अभिव्यक्ति अमेरिकाको नेतृत्वमा मियामीमा सम्पन्न कूटनीतिक प्रयासपछि आएको हो । अमेरिकाले युक्रेन र रुसका प्रतिनिधिमण्डलसँग अलग–अलग भेट गरेको भए पनि युद्ध अन्त्यतर्फ ठोस प्रगति भने देखिएको छैन ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विटकोफले युक्रेनका प्रतिनिधि रुस्तेम उमेरोभसँग २० बुँदे शान्ति प्रस्तावमा धारणा मिलाउने काम भएको बताएका छन् । यो प्रस्ताव नोभेम्बरमा अमेरिकाले अघि सारेको र मस्को पक्षधर मानिएको प्रस्तावको विकल्पका रूपमा युक्रेनले प्रस्तुत गरेको हो ।
तर रुसी प्रतिनिधि किरिल दिमित्रिएभ फ्लोरिडाबाट मस्को फर्कनुअघि नै क्रेमलिनका विदेश नीति सल्लाहकार युरी उशाकोभले युरोप र युक्रेनले प्रस्तावमा गरेको संशोधनले शान्तिको सम्भावना नबढ्ने बताएका थिए ।
सोमबार रुसी उपविदेशमन्त्री सेर्गेई रियाब्कोभले युरोपेली संघका देशहरूले रुस–अमेरिका सम्भावित सहमति विफल पार्ने प्रयास गरिरहेको आरोप लगाए । उनले युरोपेली मुलुकहरू रुसले आक्रमण गर्न सक्छ भन्ने ‘अतिरञ्जित डर’मा ग्रस्त रहेको पनि बताए ।
रियाब्कोभका अनुसार रुसले युरोपेली संघ वा नाटोमाथि आक्रमण नगर्ने कुरा कानूनी सम्झौतामार्फत् पुष्टि गर्न तयार छ । यसअघि राष्ट्रपति पुटिनले पनि नोभेम्बरमा युरोपमाथि आक्रमण गर्ने कुनै योजना नरहेको बताएका थिए ।
