राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अमेरिकाले अचानक पक्राउ गरेपछि भेनेजुएला नयाँ र अत्यन्तै अनिश्चित युगमा प्रवेश गरेको छ । अब के हुन्छ ? भन्नेबारे व्यापक आशंकाका बीचमा, राजधानी काराकास र अन्य शहरहरूका सडकहरू शान्त छन् ।

मानिसहरू सुरक्षा बलहरू कडा भएको अवस्थामा बाहिर निस्कनेबारे चिन्तित रहेको सीएनएनले जनाएको छ तर, सरकार समर्थित अर्धसैनिक समूहहरू सडकमा देखिने संकेत कम देखिएको छ।

बाहिर निस्केकाहरूको एउटा प्राथमिकता छ- राजधानीमा झडप वा लुटपाट देखिएमा आधारभूत आपूर्तिहरू भण्डारण गर्ने । आतंक किनमेलको कुनै संकेत छैन तर भेनेजुएलाका जनता संकट पर्दा भण्डारण गर्ने बानी परेका छन् ।

विपक्षी समर्थकहरूले निजी रूपमा उत्सव मनाइरहेका छन्, तर अमेरिकी कारबाहीलाई समर्थन गर्ने कुनै पनि र्‍यालीहरू भएका छैनन् । 

रोयटर्सले तेल केन्द्र माराकाइबो शहरमा किराना सामानको लागि लामो लाइनहरू भएको रिपोर्ट गरेको छ। केही भेनेजुएलालीहरू ह्वाइट हाउसमा भेनेजुएलाका लागि निर्णय लिने सम्भावनामा असन्तुष्ट छन् । 

ट्रम्पले शनिबार एक पत्रकार सम्मेलनमा उनको प्रशासनले भेनेजुएलालाई संक्रमण नभएसम्म शासन गर्ने बताएका थिए । 

भेनेजुएलाको संविधानअन्तर्गत, कार्यवाहक राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजले ६० दिनभित्र नयाँ चुनाव आह्वान गर्नु पर्ने हुन्छ। भेनेजुएलाको राज्य मिडियाले ट्रम्पको लागि अवज्ञाकारी सन्देशहरूसहित शासनका समर्थकहरूलाई चित्रित गरेको छ । 

ट्रम्प के चाहन्छन् र अमेरिकाले अब के गर्नेछ?
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार अमेरिकाले शक्तिको सुरक्षित, न्यायपूर्ण र समझदार संक्रमण नभएसम्म भेनेजुएलामा शासन गर्ने बताएका थिए । अमेरिकाले भेनेजुएलामा कसरी शासन गर्ने योजना बनाएको छ वा यसमा को संलग्न हुनेछ भन्ने कुरा अझै स्पष्ट नभए पन, ट्रम्पले यो सामूहिक प्रयास हुने बताएका छन् ।

उनका अनुसार अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भेनेजुएलाका उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजसँग कुरा गरिरहेका थिए, जसलाई पछि भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम राष्ट्रपति नियुक्त गरेको थियो।

ट्रम्पले दाबी गरे कि उनले 'अमेरिकाले जे भन्छ त्यही गर्ने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। यद्यपि, रोड्रिगेज पछि सरकारी टेलिभिजनमा देखा परे र मादुरोको रिहाइको माग गर्दै आफू देशको एकमात्र राष्ट्रपति भएको बताए।

ट्रम्पले भेनेजुएलाका विपक्षी नेता मारिया कोरिना माचाडोसँग पनि कुरा नगरेको बताए, जसलाई उनले भेनेजुएलाको नेता बन्न समर्थन वा सम्मानको अभाव रहेको बताए।

माचाडोले पहिले एडमन्डो गोन्जालेजलाई सत्ता लिन आग्रह गरेका थिए। ट्रम्पले गत वर्षको जनवरीमा आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेदेखि उनले भेनेजुएला सरकारमाथि दबाब बढाएका थिए । पहिलो, ट्रम्प प्रशासनले मादुरोलाई पक्राउ गर्न नेतृत्व गर्ने जानकारीको लागि पुरस्कार दोब्बर गरेको थियो । सेप्टेम्बरमा, अमेरिकी सेनाले दक्षिण अमेरिकाबाट लागूपदार्थ ल्याएको आरोपमा जहाजहरूलाई लक्षित गर्न थालेको थियो । त्यसबेलादेखि, क्यारिबियन र प्रशान्त महासागरमा यस्ता जहाजहरूमा ३० भन्दा बढी आक्रमणहरू भएका छन्, जसमा ११० भन्दा बढी मानिसहरू मारिएका छन् ।

ट्रम्प प्रशासनले लाखौं भेनेजुएला आप्रवासीहरू संयुक्त राज्य अमेरिका आइपुगेकोमा मादुरोलाई दोष लगाएको छ। कुनै प्रमाण प्रदान नगरी, ट्रम्पले मादुरोलाई आफ्ना जेल र मानसिक शरणस्थानहरू खाली गरेको र आफ्ना कैदीहरूलाई संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसाइँ सर्न बाध्य पारेको आरोप लगाए।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले भेनेजुएला सरकारले लागूपदार्थसँग सम्बन्धित अपराधहरूलाई आर्थिक सहयोग गर्न तेलको पैसा प्रयोग गरिरहेको पनि दाबी गर्छन् र मादुरो आफैं एक कार्टेल नेता भएको आरोप लगाउँछन्।

मादुरोले आफूमाथि लगाइएका आरोपहरूलाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै अमेरिकाले उनलाई हटाउन र भेनेजुएलाको विशाल तेल भण्डारमा पहुँच प्राप्त गर्न लागूऔषध विरुद्धको युद्ध प्रयोग गरेको आरोप लगाएका छन्। मादुरोले लामो समयदेखि ट्रम्प प्रशासनलाई अमेरिकाले भेनेजुएलाको तेल भण्डार नियन्त्रण गर्न सकोस् भनेर आफूलाई सत्ताबाट हटाउन खोजेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

जब अमेरिकाले भेनेजुएलाको तटबाट पहिलो तेल ट्याङ्कर कब्जा गर्‍यो, ट्रम्पले मादुरोले उल्लेख गरेको विज्ञप्ति जारी गरे। पत्रकारहरूले ट्याङ्कर र यसको कार्गोलाई के हुन्छ भनेर सोध्दा, अमेरिकी राष्ट्रपतिले भने, 'मलाई लाग्छ हामी तेल राख्नेछौं।'

अमेरिकी अधिकारीहरूले पहिले नै भेनेजुएलाको आरोपलाई अस्वीकार गरेका छन् कि मादुरो सरकारविरुद्ध गरिएका कदमहरू देशको तेल भण्डारमा पहुँच प्राप्त गर्ने प्रयास थियो। यद्यपि, लगानीको अभाव र कुप्रबंधनको कारण निर्यात प्रतिबन्धहरूले भेनेजुएलाको सरकारी स्वामित्वमा रहेको तेल कम्पनीलाई असर गरेको छ।

अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासन का अनुसार, भेनेजुएलाले २०२३ मा विश्वको कच्चा तेलको ०.८% मात्र उत्पादन गरेको थियो। यसले हाल प्रति दिन लगभग ९००,००० ब्यारेल निर्यात गर्दछ र चीन अहिलेसम्म सबैभन्दा ठूलो खरीददार हो।

ट्रम्पले स्पष्ट पारेका छन् कि उनी भेनेजुएलाको तेल क्षेत्रहरूमा अमेरिकी पहुँच चाहन्छन्। भेनेजुएलामा ३०० अर्ब ब्यारेलभन्दा बढीको तेल भण्डार अनुमान गरिएको छ, जुन विश्वको कुनै पनि देशको सबैभन्दा ठूलो हो।

यो मुख्यतया धेरै भारी कच्चा तेल हो, जुन महँगो छ र निकाल्न गाह्रो छ, तैपनि भेनेजुएला विश्वको पाँचौं ठूलो निर्यातकर्ता बनेको छ। क्यारिबियन सागरमा अमेरिकी नौसेना जहाजहरूको संख्या बढ्दै जाँदा, भेनेजुएलाले अझै पनि गत महिना चीन, दक्षिणी युरोप र संयुक्त राज्य अमेरिकामा दैनिक लगभग दस लाख ब्यारेल तेल पठाएको छ।

हालैका वर्षहरूमा राजनीतिक उथलपुथलले भेनेजुएलामा तेल उत्पादनलाई असर गरेको छ र दशकौंदेखि, देशको सरकारी स्वामित्वमा रहेको तेल तथा प्राकृतिक ग्यास कम्पनी, पेट्रोलियोस डे भेनेजुएला, हडताल र कमजोर सुरक्षा मापदण्डको आरोपसँग जुधिरहेको छ।

अन्तरिम राष्ट्रपतिलाई चेतावनी
भेनेजुएलालाई लिएर अमेरिकाभित्र अहिले मतभेदहरू देखा पर्दैछन्। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मादुरोलाई सत्ताबाट हटाइएपछि अमेरिकाले भेनेजुएला कब्जा गर्ने दाबी गरेको एक दिनपछि विदेश सचिव मार्को रुबियोले अन्यथा सुझाव दिएर परिस्थितिलाई केही हदसम्म परिवर्तन गरेका छन्। 
आइतबार एक विज्ञप्तिमा, रुबियोले स्पष्ट पारे कि अमेरिकाले भेनेजुएलाको दैनिक शासनमा कुनै भूमिका खेल्ने छैन। उनका अनुसार वाशिंगटनको वास्तविक रणनीति तेल नाकाबन्दीमार्फत् दबाब कायम राख्नु हो, राष्ट्र निर्माण वा दीर्घकालीन विदेशी हस्तक्षेपको कुनै पनि रूप होइन।

रुबियोले भेनेजुएलामा अवस्थित तेल प्रतिबन्ध र प्रतिबन्धित ट्याङ्करहरूको नाकाबन्दी जारी रहनेछ र यो अमेरिकाको प्राथमिक हतियार हुनेछ। उनका अनुसार, यो दबाबको उद्देश्य भेनेजुएलामा नीतिगत परिवर्तनहरू गर्न बाध्य पार्नु हो, जसले अमेरिकी राष्ट्रिय हित मात्र होइन तर भेनेजुएलाका जनताको लागि राम्रो भविष्य सुनिश्चित गर्दछ। उनले यो पनि थपे कि तेल उद्योग लागूपदार्थको तस्करीलाई रोक्ने तरिकाले सञ्चालन गरिनुपर्छ।

ट्रम्पले भेनेजुएलाको अन्तरिम राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजविरुद्ध पनि कडा अडान लिएका छन्। द एट्लान्टिकसँगको एक अन्तर्वार्तामा, ट्रम्पले चेतावनी दिएका छन् कि यदि रोड्रिगेजले सही काम गरेनन् भने, उनले भारी मूल्य चुकाउन सक्छिन्, सायद मादुरोभन्दा पनि बढी। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा

तस्वीरहरू : एपी/एफपी