×

Nic Asia
Marvel

संस्कृति

कोरोना महामारीबीच थारु बस्तीमा माघीको रमझम

धनगढी | माघ १, २०७८

TVS INSIDE

पुसको अन्तिम दिनदेखि थारु बस्तीमा माघ तथा माघी पर्वको उल्लास छाएको छ ।

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

कोरोना महामारीका कारण प्रशासनले जारी गरेको लकडाउनबीच पर्वको रौनक बढेको हो । थारु बस्तीहरू माघी सम्बन्धी गीतहरूले गुञ्जयमान छन् ।


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

माघ लहैली
सुरिक सिकार खैली रे हाँ
सखिय हो
माघक् पिली गुरीगुरी जाँर ।

यसैबीच, पर्व मनाउन टाढा–टाढा बसेकाहरूको गाउँघरमा जमघट भएको छ । चेलीबेटीहरू माइतीघर पुगेका छन् । गाउँको नेतृत्वकर्ता अर्थात बरघर, भल्मन्सा, देशबन्धिया, गुरुवा, भर्रालगायत चयन माघ महिनामै चयन हुने हुँदा नेतृत्व चयनको बहस पनि शुरू भएको छ । 

Vianet communication
Maruti inside

प्रशासनले जारी गरेको निषेधाज्ञालाई मध्यनजर गरी थारु बस्तीमा माघौटा नाच, सखिया नाच, झुमरा नाच, लाठी नाच, ढमार लगायतको तयारी भएको बताइएको छ ।

धनगढी उपमहानगरपालिका–७ पटेलाका रामसिंह चौधरीले कोरोनाको महामारीलाई मध्यनजर गरी माघ मनाउने तयारी चलिरहेको बताए ।

‘पुस्तौंदेखि गाउँघरमा माघीको अलग्गै रौनक हुन्छ । त्यसपछि माघ २ गते जखेरा कार्यक्रममार्फत गाउँघरको नेतृत्व चयन गर्ने कार्यक्रम होला । मलाई लाग्छ गाउँघरमा महामारीको प्रभाव कम देखिन्छ ।’

थारु वस्तीमा पुस अन्तिम दिन (३० गते) जिटा मार्ने चलन रहिआएको छ । जिटाको रूपमा सामूहिक रूपमा बंगुर, भेडा, बाख्राको मासु खाने र रमाइलो गर्ने प्रचलन रहिआएको छ ।

लम्कीचुहा नगरपालिका–७ हरदहनीका स्थानीय समेत रहेका थारु नागरिक समाज कैलालीका संयोजक दिलबहादुर थारुले आफूहरू गाउँघरमै धुमधामसँग पर्व मनाउने तयारी गरेको जानकारी दिए ।

उनले भने, ‘थारु जातिमा माघ आफ्नै विशेष महत्त्व छ । सांस्कृतिक, धार्मिक महत्त्व मात्रै होइन, पहिचानसँग जोडिएको पर्व हो । आर्थिक वर्ष पनि हो । नयाँ वर्ष हो ।’

संयोजक थारुले आफू नयाँ ढंगले पर्व मनाउने तयारी गरेको योजना पनि सुनाए । संस्कृतिलाई पुस्तान्तरण गर्ने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम समेत रहेको उनले बताए तर महामारीलाई मध्यनजर गरी पर्व मनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

माघ १ गते नजिकैको नदी, तलाउ, पोखरी, दहमा नुहाउने र आ–आफ्नो आफन्त, इष्टमित्रहरूलाई भेटघाट गर्ने, ठूलाबाट आशिर्वाद लिने र सानालाई आशिर्वाद दिने प्रचलन रहिआएको छ । यो दिन पनि आफ्नो घरमा रहेका ढिकरी लगायतका पाकवान खाने र खुवाउने चलन रहेको छ । 

मकर संक्रान्तिका दिन नुहाउनले वर्षभरी गरेको पाप वा नराम्रो काम, कुकर्म, वैमनष्यता पखालेर जाने र पूण्य प्राप्त हुने धार्मिक जनविश्वास रहेको छ । यो दिन पशुपन्छी बध हुँदैन । यो दिनलाई नै थारु समुदायले नयाँ वर्ष मान्ने गरेका छन् । 

यसैबीच नुहाईधुवाई गरेर आ–आफ्नो घरमा आई ‘निस्राउ’ निकाल्ने प्रचलन चन्दै आएको छ । निस्राउ भनेको चामल, मासको दाल र नूनको पाहुर होे । जुन आफ्ना चेलीबेटीहरूलाई पाहुराको रूपमा दिने जाने चलन हो । निस्राउ आफ्नो औकात हेरेर केही थप गरेर पनि दिने गरिन्छ । जसले समुदायमा एकता, प्रगाढ सम्बन्ध, आपसी सहयोग सद्भाव आदानप्रदान गर्ने कार्यमा सहयोगी भूमिका खेल्दै आएको बताइन्छ ।

माघीको तेस्रो दिन (माघ २ गते) लाई खिच्रहवा भन्ने गरिएको छ । यही दिनदेखि माघी डेवानी तथा खोजनी बोजनी हुने थारु बुद्धिजीवीहरू बताउँछन् ।

समाजका कैलाली संयोजक थारुका अनुसार माघ पर्वको तेस्रो दिनदेखि गाउँगाउँमा नयाँ नेतृत्वकर्ता एवं भल्मन्सा, बडघर, देशबन्धिया, अघरिया, भर्रालगायत चयन गर्ने या अनुमोदन गर्ने गरिन्छ । यसरी नेतृत्व छान्ने कार्यलाई ‘माघी डेवानी’ भन्ने गरिएको छ । यस्तो प्रचलन दाङदेखि पश्चिममा रहेको छ । 

एउटा परिवारका सबै सदस्यहरू एकजुट भई उपरान्त पारिवारिक गतिविधि कसरी अगाडि बढाउने भन्नेबारे पनि छलफल हुने गर्दछ । यसलाई ‘खोजनीबोजनी’ पनि भन्ने गरिएको छ । ‘खोजनीबोजनीमा अघिल्लो वर्ष परिवारले गरेको गतिविधि, आर्थिक हरहिसाबबारे छलफल तथा समीक्षा हुने गर्दछ,’ संयोजक थारुले भने, ‘छलफलबाट आगामी दिनका लागि परिवारको योजना तर्जुमा हुने गरेको छ ।’

नयाँ अध्याय

माघीको आगमनसँगै आदिवासी थारु समुदायमा नयाँ अध्याय पनि शुरू हुन्छ । माघ १ गतेबाट थारु संवत २६४५ को शुरूवात हुँदैछ । 

चालू ईस्वी संवतमा ६२३ जोड्दा भगवान् बुद्धको जन्म मिति आउँछ । थारू समुदायको नयाँ वर्ष माघी पर्वभन्दा भगवान् बुद्ध ३ महिना २७ दिनपछि जन्मिएकाले भगवान् बुद्धको जन्म मितिलाई थारू संवत् भन्ने गरिएको संयोजक थारु बताउँछन् । जसअनुसार थारु समुदायमा नयाँ अध्यायको शुरूआत भएको हो ।

यसैबीच पर्वको अवसरमा सरकारले माघ १ गते सार्वजनिक बिदा दिएको छ भने थारु बहुल क्षेत्रका स्थानीय तहले पनि १–३ दिनसम्म सार्वजनिक बिदाको घोषणा गरेका छन् । कैलालीको कैलारी गाउँपालिकाले ३ दिनसम्म बिदा दिने निर्णय गरेको छ ।

TATA Below
NLIC
बैशाख २५, २०७९

शास्त्रमा देवराज इन्द्रदेवका अप्सराहरूको विशेष उल्लेख पाइन्छन् । जबजब कोही ऋषि या दानव ध्यानमा मग्न हुन्छन् तब इन्द्रले तपस्या भंग गर्न अप्सरा पठाउने गरेको उल्लेख पाइन्छ । इन्द्रको सभामा थुप्रै अप्सरा हुने गर्थे । यी ५...

बैशाख २४, २०७९

काठमाडौं -केही मानिस धार्मिक मान्यताका कारण लसुन र प्याज खाँदैनन् । विशेषगरी ब्राह्मणहरू लसुन प्याज खाँदैनन् । यसरी नखानुका वैज्ञानिक र धार्मिक कारण छन् । आयुर्वेदका अनुसार खाद्य पदार्थलाई तीनवटा श्रेणीमा बाँड...

बैशाख २९, २०७९

नेपाल सरकारले पहिलोपटक प्रकाशन गरेको पात्रो ‘राष्ट्रिय–पञ्चाङ्गम’ सार्वजनिक भएको छ ।   संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डययन मन्त्रालयअन्तर्गतको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले ...

बैशाख २८, २०७९

तपाइँले बाटोमा हिडिरहेको बेलामा पैसा भेट्नु भएको छ ? टिप्नु पनि भएको होला ? यस्तो पैसा भेट्नुलाई कतिले शुभ र कतिपयले अशुभको रुपमा लिने गरेका छन् । भेटिएको पैसालाई कसैले व्यक्तिगत प्रयोजनमा प्रयोग गर्ने ...

बैशाख २३, २०७९

महाभारतको युद्ध एक युग समाप्त हुने बेलामा भएको थियो । संसारमा फैलिएको पाप र अनाचारलाई ध्वस्त पारेर धर्मको ध्वज लहराउनका लागि युद्ध अनिवार्य थियो । यावत कमजोरीका बाबजुद पाण्डवहरू धर्मरक्षक भएकाले उनीहरूको म...

बैशाख २२, २०७९

हामीलाई आकर्षित गर्ने धेरै वस्तुहरू हुन्छन् । घरलाई सुन्दर बनाउनका लागि हामी आकर्षक वस्तु घरमा सजाउँछौं तर त्यस्ता वस्तु घरमा राख्न जरूरी छ कि छैन भन्ने विचार गर्दैनौं । केही चीजहरू घरमा राख्दा एकदमै नराम्रो असर प...

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

जेठ १३, २०७९

नेपाली कांग्रेसमा आबद्ध हुनुभएका महानुभावहरू साथै मेरो बुवा (गोविन्दराज जोशी)का साथीहरू, मैले आदरणीय मानेका काका ठूलोबाहरू, मेरा बुवा र हामी सम्पूर्ण परिवारले ५० औँ वर्षसम्म तपाईंसँग एउटै यात्रामा प्रजातन्त्र...

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

जेठ १२, २०७९

जब कुनै आपराधिक घटनाहरू समाजमा उजागर हुन्छन् त्यसपछि मुलुकको विद्यमान कानूनले के भन्छ भन्ने प्रश्न उठ्न थाल्छ । कानूनमा कुनै खालीपन रहेछ भने अभियन्ताहरूले सुधारको बाटो देखाउँछन्। समाजको वास्तविक आवश्यकता यही रहे...

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

जेठ १०, २०७९

केपीबा (एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली) धेरैका बा थिए, तर कतिपयका लागि उनी बाजस्ता थिएनन् । मलाई लाग्छ, बा हुनका लागि आवश्यक गुण ओलीसँग छैन । बा त्यस्तो व्यक्ति हो, जसले सबैका छोराछोरीलाई आफ्नैसरह माया गर्छ,...

ad
x