वीरेन्द्र कटुवाल

भन्थे अग्रजहरू,
एक युगमा एक दिन एकचोटि आउँछ भनेर । 
लागेथ्यो, 
यो युगको त्यो दिन आयो, 
समाजवादको विमान चढेर । 
तरेर,
दुःख र दर्दका जँघारहरू, 
सुस्ताएथ्यौं,
चहर्‍याएका आँतहरू बोकेर । 
र, 
आशाको आँखीझ्यालबाट
बाटो हेरिबसेथ्यौं,
कतिबेला समृद्धिको घाम झुल्किन्छ भनेर ?

के थाहा ? 
समाजवादमा आँसुको मूल्य,
पानीको जत्तिपनि हुन्न भनेर ।
के जान्नु ?
गरीबको राजमा यसरी,
न्याय किन्नै नसक्नेगरी महँगिन्छ भनेर ।
के पता ? 
बेइमानहरू नै न्यायको छडी बोकेर,
निसाफ बेच्दै हिँड्छन् भनेर । 
के चिन्नु ?
यस्तो सत्ताको छद्मवेश, 
जहाँ निसाफ खोज्दै हिँड्नुपर्छ,
बलात्कृत छोरीको लाश बोकेर । 

लाग्थ्यो, 
ठोके कुलेलम सामन्ती छेपाराहरूले, 
भागे,
जुकाहरू पोकापन्तरा बोकेर ।
भर्सेला परे नर्कतिर,
उडुस, उपियाँ र जुम्रा, हिजोका सबै मस्ती भुलेर । 
तर अचम्म, 
अरिङ्गालले पनि आफ्नो रङ्ग फेर्दा र‘छन्, 
कहाँ छेपाराले मात्रै र‘छ र ? 
अवतार त,
जुका, उडुस, उपियाँ र जुम्राहरूको पनि हुँदोर‘छ, 
कहाँ देवीदेउताहरूको मात्रै हुँदो र‘छ र ? 

लागेथ्यो, 
कर्मी मौरीहरू भित्रिए,
हातभरि ज्यावल र मनभरि जाँगर बोकेर । 
आशा थ्यो, 
जोडिनेछन् अब जनजनका मनहरू,
विभेदका सीमारेखाहरू मेटेर ।
तर अपसोच, 
सारमा त यी राता अरिङ्गाल पो र‘छन्,
आएका मौरीको रूप फेरेर ।
थाहा छैन ? 
न्यायनिसाफ खोज्दै,
कतिसम्म अझै यसरी,
भौंतारिनुपर्ने हो मुसाफिर बनेर ?