×

X
Nic Asia
Dabur
Prabhu Bank

बजार लयमा फर्किने अपेक्षा

... अनि खुल्यो आयातमाथिको प्रतिबन्ध

काठमाडाैं | मंसिर २१, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
TVS INSIDE

विदेशी मुद्राको सञ्चिति जोगाउन गत वैशाखदेखि लगाइएको आयात प्रतिबन्ध अन्ततः खुलेको छ । विदेशी मुद्रा जोगाउन खोज्दा अर्थतन्त्र खुम्चिएको र राजस्व संकलन प्रत्यक्ष प्रभावित भएको कारण आयात खुला गरिएको हो ।

yONNEX
LAxmi BAnk
nabil BANK inside

केन्द्रीय बैंकले आयात गर्नुपर्ने अधिकांश वस्तुमा नगद मार्जिन राख्ने, नगद मार्जिनको सीमा १५० प्रतिशतसम्म तोक्ने, घरजग्गा, शेयर बजारमा लगानी गर्न कडाइ गर्ने र सकेसम्म डलर खर्च हुन नदिने नीति लिए पनि त्यो अर्थतन्त्रका लागि नकारात्मक बनेको भन्दै निजी क्षेत्रले विरोध जनाउँदै आएको थियो ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

राष्ट्र बैंककै सिफारिसमा सरकारले गत वैशाखदेखि विभिन्न प्रकारका १० वस्तुमा आयात प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

भदौमा ६ वस्तुको प्रतिबन्ध खुलेको भए पनि ३०० डलरमाथिको स्मार्ट फोन, १५० सीसीमाथिको दुईपाङ्ग्रे सवारी, निजी कार, जीप, भ्यान र मदिराको आयात भने मंसिर महिनाभर प्रतिबन्धकै सूचीमा थियो ।


Advertisment
Saurya island

प्रतिबन्ध लागेको करीब ८ महिनापछि पुसदेखि लागू हुने गरी मात्रै सरकारले ती वस्तुको आयात खुला गरिदिएको हो ।

विलासिताका वस्तुको सूचीमा राखेर प्रतिबन्ध लगाएका कारण सरकारले हालसम्म २६ अर्बभन्दा बढी राजस्व गुमाएको भन्सार विभागको आकलन छ । यस्तो राजस्व सबैभन्दा बढी सवारी आयात नहुँदा गुमेको छ । सबै प्रकारका मदिरा र मोबाइलबाट पनि गुमेको यस्तो राजस्वको हिस्सा जोड्दा करीब २६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको अनुमान छ ।

Vianet communication
IME BANK INNEWS

भन्सार विभागका प्रवक्ता पुन्यविक्रम खड्काका अनुसार एकातर्फ राजस्व संकलनमा कमी आएको छ भने अर्कातर्फ प्रतिबन्धकै कारण घटेको भन्सार राजस्वले अर्थतन्त्रमै नकारात्मक असर पर्ने देखिएको छ । 

नेपालमा सबै प्रकारका विदेशी मदिरा आयातमा प्रतिबन्ध लागेको भए पनि बजारमा अभाव थिएन ।

अवैध बाटोबाट आएरै मदिरा बजारमा छ्यापछ्याप्ती भइरहेको अवस्थामा आयात रोक्दा अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर मात्रै परेको देखियो ।

मदिरा आयात रोक्दा बजारमा अभाव नहुने र राजस्व पनि नआउने अवस्था सिर्जना भयो ।

प्रतिबन्धले वार्षिक १ खर्बको कारोबार गर्ने अटो क्षेत्र प्रभावित भयो । भन्सार विभागका अनुसार सवारी साधनमा ३ सय प्रतिशतसम्म भन्सार लाग्ने भएकाले यसबाट सरकारले पाउने राजस्वमा सबैभन्दा बढी असर परेको छ ।

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार प्रतिबन्धपछि सवारी साधनमा मात्रै राज्यले चालू आवको पहिलो ३ महिनामा २१ अर्ब रुपैयाँ राजस्व गुमाएको छ ।

गत आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को पहिलो तीन महिनामा मात्रै ३४ अर्ब रुपैयाँ राजस्व सवारी साधन र यसका पाटपूर्जा आयात बाट संकलन भएको थियो ।

यो वर्षको तीन महिनामा जम्मा १३ अर्ब मात्रै राजस्व आम्दानी भएको छ ।

राजस्व लक्ष्य भेट्न मुस्किल 

सरकारको राजस्व संकलन लक्ष्य भेट्न असम्भवप्रायः देखिएको छ । 

चालू आवको पहिलो चार महिनामा लक्ष्यभन्दा २२ प्रतिशत कम राजस्व संकलन भएको छ । सरकारले चालू आवको कात्तिकसम्ममा ३ खर्ब ७१ अर्ब ३५ करोड ९३ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलनको लक्ष्य राखेको थियो ।

संकलित राजस्व लक्ष्यभन्दा ७९ अर्ब ३८ करोड २१ लाख रुपैयाँले कम देखिएको अर्थ मन्त्रालयका प्रवक्ता आनन्द काफ्लेले बताए ।

उनका अनुसार यो अवधिमा जम्मा २ खर्ब ९१ अर्ब ९७ करोड ७२ लाख रुपैयाँ मात्र राजस्व संकलन भएको छ । 

महालेखा नियन्त्रकको तथ्यांकअनुसार १९ मंसिरसम्ममा आइपुग्दा जम्मा २ खर्ब ९८ अर्ब रुपैयाँ मात्रै राजस्व संकलन भएको छ ।

सरकारले हालसम्म विभिन्न स्रोतबाट प्राप्त गरेको रकम ३ खर्ब २६ अर्ब मात्रै हुँदा सरकारको खर्च भने ३ खर्ब ९५ अर्ब रुपैयाँ पुगिसकेको छ ।

यसबीचमा आयात प्रतिबन्धले मारमा परेको निजी क्षेत्रले दबाबमूलक आन्दोलन समेत अगाडि बढाएको थियो । 

नाडा अटोमोबाइल्स एशोसिएसन अफ नेपालले आयात खुला गर्नुपर्ने, केन्द्रीय बैंकले सहजीकरण गर्नुपर्ने र व्यावसायिक वातावरण बनाउनुपर्ने भन्दै आन्दोलनका कार्यक्रम अगाडि सारेको थियो ।

नाडाका अध्यक्ष ध्रुव थापाले सरकारले आयात रोकेका कारण अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव परेको, निजी क्षेत्रको व्यापारमा असर गरेको र अर्थतन्त्र खुम्चिएको दाबी गरे ।

व्यवसायीहरूको दबाबपछि अन्ततः प्रतिबन्ध खोल्न सरकार बाध्य भयो ।

आईएमएफको समेत चासो

नेपालले ८ महिनादेखि आयात नियन्त्रण गरेको तथा केही वस्तुमा प्रतिबन्ध लगाएको विषयमा विश्व बैैंकअन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (आईएमएफ)ले समेत चासो देखाएको थियो । 

आईएमएफले खुला बजार अर्थतन्त्रमा आयात रोक्न नहुने भन्दै खुला छाड्न आग्रह गरेको थियो ।

आयात रोकिएकै कारण आइएमएफले नेपाललाई दिने विस्तारित कर्जा सुविधा (ईसीएफ)अन्तर्गत ३९ करोड ८८ लाख अमेरिकी डलर सहुलियतपूर्ण कर्जाको किस्ता रोकिएको छ । 

आईएमएफले पहिलो किस्ताबापतको ११ करोड अमेरिकी डलर पुस २८ गते निकासा गरेको थियो । त्यसपछि थप किस्ता पठाएको छैन । नेपालसँग भएको सम्झौता अनुसार ३८ महिना भित्रमै उक्त रकम आइसक्नुपर्ने छ । 

नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व कार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापाका अनुसार आईएमएफले पैठारीमा प्रतिबन्ध नलगाउन र ब्याजदर खुला छाड्न भनेको छ । खुला बजार अर्थतन्त्रमा पैसा हुनेले विलासिताका सामान प्रयोग गर्ने र त्यसबाट राज्यलाई राजस्व आउनुका साथै अर्थतन्त्र पनि चलायमान हुने हुन्छ ।

विदेशी मुद्रा जोगाउन खपत नै कम गर्ने, निर्यात बढाउनेसहितको विकल्पमा जानुपर्ने उनको सुझाव छ । 

सरकारले विदेशी मुद्रा जोगाउन आयातमा प्रतिबन्ध लगाउनेसहितका निर्णय गरेको भए पनि अपेक्षित सुधार भने हुन सकेको छैन । ०७७ पुसमा १२ अर्ब ७८ करोड डलर विदेशी मुद्रा सञ्चित रहेकोमा त्यसपछि १६ महिनासम्म निरन्तर घट्दै गएको छ । थोरै तलमाथि हुने गरेको भए पनि एक वर्ष अगाडिको लयमा पनि फर्कन सकेको छैन । 

१६ महिनाको विदेशी मुद्रा सञ्चिति र शोधनान्तर स्थिति:

 

१५ महिनादेखि देश भित्रिने र बाहिरिने रकमबीचको अन्तर अर्थात् भुक्तानी सन्तुलन शोधनान्तर) घाटामा छ । 

राष्ट्र बैंकको तथ्यांक अनुसार १५ महिना अगाडिसम्म १२४ अर्ब बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति त्यसपछि निरन्तर घाटामा गएको छ । गत असोज महिनादेखि भने बल्ल १२ अर्ब ४३ करोड शोधनान्तर बचतमा आउन थालेको केन्द्रीय बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ । 

पछिल्लो १६ महिनाको अर्थ चित्र (रकम रु.अर्बमा) :

स्रोतः नेपाल राष्ट्र बैंक/भन्सार विभाग/महालेखा नियन्त्रकको कार्यालय 

hAMROPATRO BELOW NEWS
Maruti inside
NLIC
TATA Below
माघ १७, २०७९

अर्थ मन्त्रालयले अनावश्यक खर्च नियन्त्रण गर्न निर्णय गरेसँगै राज्यको करिब २५ अर्ब जोगिने भएको छ । सरकारी वित्त सन्तुलन कायम राख्न खर्च कटौती र खर्च रोक्का गर्ने निर्णय मन्त्रालयले गरेको हो । बजेट खर्च प्रणालीलाई पुन...

माघ १८, २०७९

 नेपाल राष्ट्र बैंकले बुधबारका लागि तोकेको विनिमय दरअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १३० रूपैयाँ ७८ पैसा र बिक्रीदर १३१ रूपैयाँ ३८ पैसा रहेको छ। अघिल्लो दिन यसको खरिददर १३० रूपैयाँ १० पैसा र बिक्रीदर...

माघ १८, २०७९

काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले व्यवसायीहरुलाई नकस्न बैंकहरुसँग आग्रह गरेका छन् ।  बुधवार आर्थिक मिडिया सञ्चालक संघ नेपालले काठमाडौंमा गरेको अर्थतन्त्रका चुनौति र समाधानका उपाय व...

माघ १८, २०७९

भारतले आज बजेट सार्वजनिक गर्दै विद्युतीय गाडी सस्तो बनाउने नीति लिएको छ । भारतको बजेटले विद्युतीय उपकरण तथा ऊर्जामा आधारित सवारीसाधान सस्तो बनाएको छ । भारतले मोबाइल फोनको उत्पादन बढाउनका उपकरण तथा कच्...

माघ २०, २०७९

नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबारका लागि तोकेको विदेशी मुद्राको विनिमयदरअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १३१ रुपैयाँ १८ पैसा र बिक्रीदर १३१ रुपैयाँ ७८ पैसा रहेको छ।   यसैगरी युरो एकको खरिददर १४४ रुपैयाँ...

माघ १९, २०७९

नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबारको  लागि तोकेको विदेशी मुद्राको विनिमय दरअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १३० रूपैयाँ ७८ पैसा र बिक्रीदर १३१ रूपैयाँ ३८ पैसा रहेको छ ।  यसैगरी युरोपियन युरो एकको ...

प्रचण्डकै नेतृत्वमा फर्काउन सम्भव छ माओवादीको पुरानो साख !

प्रचण्डकै नेतृत्वमा फर्काउन सम्भव छ माओवादीको पुरानो साख !

माघ १९, २०७९

– सत्तालाई आर्यघाटसम्मको सहयात्री बनाउने । – शक्तिलाई ईश्वरीय अनुकम्पा सम्झने । – सम्पत्तिलाई सामन्ती विरासतको जगमा ढाल्नुपर्ने । – पार्टी मुख्यालयलाई शान्त मसानघाट जस्तो राख्ने । निवास...

डा. केआई सिंहको बर्खास्तगी, प्रचण्डको ‘नायकत्व’ र प्रेमप्रसादहरूको आत्मदाह !

डा. केआई सिंहको बर्खास्तगी, प्रचण्डको ‘नायकत्व’ र प्रेमप्रसादहरूको आत्मदाह !

माघ १५, २०७९

डा. इन्द्रजित सिंह कुँवर अर्थात डा. के.आई. सिंहले २०१४ साउन ११ गते प्रधानमन्त्री पदको शपथ लिए । आफूले एक रुपैयाँ पनि तलमाथि नगर्ने र अरूलाई पनि गर्न नदिने प्रतिबद्धतासहित प्रधानमन्त्री भएका उनले गोप्यरूपमा भ्रष्टा...

हिटलरको बर्बरता र होलोकास्ट : सम्झनामा मानव इतिहासको त्यो त्रासदी

हिटलरको बर्बरता र होलोकास्ट : सम्झनामा मानव इतिहासको त्यो त्रासदी

माघ १३, २०७९

मानव सभ्यताको इतिहासबाट युद्ध निकालिदिने हो भने त्यो पूर्ण हुने छैन । परापूर्वकालदेखि अहिलेसम्म पनि विभिन्न परिणामका युद्धहरू भइरहेका छन् । एकाथरि विद्वानहरू मानव विकासको प्रमुख आधार नै संघर्ष वा युद्ध हो भन्ने ...

ad
x