ठेकेदार शब्द सुन्नेवित्तिकै धेरैले समयमा काम नसक्ने, म्याद थप्ने र आयोजना अलपत्र पार्ने व्यक्ति सम्झन्छन् । राष्ट्रिय गौरवका आयोजनादेखि गाउँबस्तीका स–साना पुल–पुलेसा र बाटाहरू वर्षौंसम्म पिल्लर मात्र ठड्याएर छोडिएका उदाहरण जताततै भेटिन्छन् ।

तर, उदयपुरका निर्माण व्यवसायी महेश रेग्मी भने अपवादजस्तै बनेका छन्, जसले सम्झौता मितिभन्दा अगाडि नै काम सकेर आयोजना जिम्मा लगाउने गरेका छन् ।

‘रेग्मी निर्माण सेवा’का सञ्चालक रेग्मीका लागि निर्माण व्यवसाय केवल नाफा कमाउने माध्यम मात्र होइन, यो एउटा प्रतिष्ठाको विषय पनि हो । धेरैजसो व्यवसायीले गाह्रो मान्ने यो पेसालाई उनी भने सजिलो मान्छन्, तर सर्त एउटै छ– इमानदारिता ।

यही इमानदारिताको पछिल्लो उदाहरण हो कोशी प्रदेशका मन्त्री भुपेन्द्र राईले हालै उद्घाटन गरेको बुवाखोलाको पुल, जुन तोकिएको समयभन्दा एक वर्ष अगाडि नै सकिएको हो । शिलान्यास गरेको एक वर्षमै पुल निर्माण गरेर उद्घाटन गरिएको हो ।

खोटाङको बराहपोखरी र जन्तेढुङ्गा गाउँपालिका जोड्ने बुवाखोलाको १४८ लामो पक्की पुल गत शनिबार भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री भूपेन्द्र राईले उदघाटन् गरेका थिए । २०८१ मंसिर ६ गते मन्त्री राईले नै पुलको शिलान्यास गरेका थिए । यो कोशी प्रदेश सरकारले बनाएको यो सबैभन्दा लामो पुल हो ।

यसभन्दा अगाडि उदयपुरको त्रियुगा नदीको पुल पनि उनले ९ महिनामै सकेका थिए । १३ करोड लागतको दुई स्पान भएको उक्त पुलको निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने म्याद एक वर्ष बाँकी छँदै काम सकिएको थियो । तर, रेग्मीले सम्झौता भएको ९ महिनामै काम तमाम गरेर सबैलाई चकित पारिदिएका थिए ।

यो सफलताको पछाडि रेग्मीको अदम्य साहस र सिर्जनात्मक इन्जिनियरिङको कथा जोडिएको छ । गत वैशाखमा सम्झौता गरेर काम थाल्नै लाग्दा असोज १२ गतेको भीषण बाढीले उनको क्रसर प्लान्ट र निर्माण सामग्री बगाइदियो । सामान्यतया यस्तो अवस्थालाई ‘काबु बाहिरको परिस्थिति’ भन्दै निर्माण व्यवसायीले म्याद थपको बहाना बनाउँछन् र काम रोक्छन् । तर, रेग्मी रोकिएनन् ।

बुवा खोलाको पुल बनाउँदा नै विपद्सँग पनि उनले ठुलै संघर्ष गरेका थिए । २०८२ मा आएको बाढीले सामान सुनकोशीमा  पुल बगाएपछि काम गर्न उनले विभिन्न उपाय अपनाए ।

जसमा उनले ५३ सालतिरको आफ्नो पुरानो अनुभव प्रयोग गरे । शुरूमा ड्रम राखेर प्रयास गरे, त्यो सफल नभएपछि भारतबाट मिस्त्री ल्याएर ३५ फिट लम्बाई र १० फिट चौडाइको ठूलो डुङ्गा (नाउ)नै बनाए । त्यही डुङ्गाबाट  खोटाङकै बराहपोखरीबाट निर्माण सामग्री ओसारेर उनले कामलाई निरन्तरता दिए । पुलको स्ल्याब ढलान गर्ने बेलामा उनले कामदारलाई ४८ घण्टासम्म निरन्तर सिफ्टमा खटाए, जसको नतिजा डेढ वर्ष अगाडि नै पुल तयार भयो ।

रेग्मीको कामप्रतिको यो लगाव प्राकृतिक विपत्तिमा मात्र सीमित छैन; आर्थिक अभाव र भुक्तानीको ढिलासुस्तीमा पनि उनी विचलित हुँदैनन् । यसअघि रौतामाई गाउँपालिकाको प्रशासकीय भवन उनले तोकिएको समयभन्दा एक वर्ष अगाडि नै निर्माण सम्पन्न गरेका थिए ।

भवन एक वर्ष अगाडि सके पनि सरकारले बजेट अभाव देखाउँदै उनलाई भुक्तानी दिन एक वर्ष ढिला गरेको थियो । काम सकेर पनि पैसा नपाउँदा धेरैले काम रोक्ने वा आन्दोलन गर्ने बाटो रोज्छन्, तर उनले धैर्यता गुमाएनन् ।

कतिपय आयोजनामा पेस्की रकम नहुँदा पनि उनले आफ्नै स्रोतसाधन परिचालन गरेर काम अघि बढाएका छन् । उनको स्पष्ट मान्यता छ– राज्यको प्रक्रिया आफ्नै ठाउँमा छ, तर व्यवसायीले जिम्मा लिएपछि नाफा–घाटा वा पैसाको बहानामा काम रोक्नु हुँदैन ।

अहिले उनी गाईघाट–दिक्तेल सडक खण्डअन्तर्गत रसुवा–पानधारेको १५ किलोमिटर सडक कालोपत्रे गर्ने काममा व्यस्त छन् । त्यहाँ पनि चुनौती कम थिएन । काम शुरू गर्न जाँदा पुल नै बाढीले बगाइदियो, जसले गर्दा गाडी वारपार गर्ने अवस्था थिएन । धेरैले पुल बनेपछि मात्र काम गर्न सल्लाह दिए । तर, रेग्मीले त्यहाँ पनि ‘घिर्लिङ’ बनाए । त्यही घिर्लिङबाट वारिपारि निर्माण सामग्री ढुवानी गरेर उनले कामलाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । पुसभित्र बेलिब्रिज बन्ने आशामा हात बाँधेर बस्नुको साटो उनले विकल्प खोजे ।

छिटो काम सक्दा गुणस्तरमा प्रश्न उठ्छ कि भन्ने शंकालाई रेग्मीको विगतका कामले गलत सावित गरिदिएका छन् । उनले निर्माण गरेको खोटाङको खानीडाँडा विमानस्थलको धावनमार्ग आजसम्म मर्मत गर्नुपरेको छैन । त्यस्तै, दालपा–हुर्लुङ सडकको ‘सब–बेस’ सामान्यतया एक–डेढ वर्ष टिक्ने भए पनि उनले बनाएको ४–५ वर्षसम्म जस्ताको तस्तै छ ।

सोलुखुम्बुको नेचा सल्यानमा काम गर्न जाँदा त्यहाँका तत्कालीन गाउँपालिका अध्यक्ष शुरूमा निर्माण व्यवसायीप्रति निकै सशंकित थिए । तर, रेग्मीले काम गर्ने शैली र गति देखेपछि उनी कायल भए र पछि उनैले रेग्मीको खुलेर प्रशंसा गरे ।

२०४९/५० सालदेखि निर्माण क्षेत्रमा प्रवेश गरे पनि पछिल्लो ५–७ वर्षदेखि भने रेग्मीले यो पेसालाई पूर्ण व्यावसायिक र व्यवस्थित बनाएका छन् । उनीसँगै गाईघाट सिटी हस्पिटल र काठ उद्योगमा पनि लगानी छ ।

निर्माण व्यवसायमा देखिएको विकृतिबारे उनी खुला विचार राख्छन् । एउटै ठेकेदारले २०–२५ वटा ठेक्का ओगटेर राख्ने प्रवृत्तिको उनी विरोधी हुन् । अहिले ५ वटा मात्र लिन पाउने नियमलाई उनी सही मान्छन् । साथै, राज्यले पनि बजेट सुनिश्चितता नभई ‘सस्तो लोकप्रियता’का लागि ठेक्का खोल्न नहुने र भुक्तानी प्रक्रिया सहज बनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

बाढी, पहिरो वा बजेट अभावको बहानाबाजीभन्दा माथि उठेर काम गर्ने रेग्मीको कार्यशैली अन्य व्यवसायीका लागि पनि एउटा गतिलो उदाहरण बन्न सक्छ ।