मानव इतिहासकै एक गौरवशाली र साहसिक कदमको रूपमा ५३ वर्षपछि मानिसहरू पुनः चन्द्रमाको यात्रामा प्रस्थान गरेका छन्। अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको महत्वाकांक्षी 'आर्टेमिस २' मिशनअन्तर्गत चार जना अन्तरिक्ष यात्रीहरू बोकेको विशाल रकेट नेपाली समयअनुसार बिहीबार बिहान अमेरिकाको फ्लोरिडास्थित केनेडी स्पेस सेन्टरबाट गर्जनका साथ अन्तरिक्षतर्फ उडेको हो।

सन् १९७२ को अन्तिम अपोलो मिशनपछि पहिलो पटक मानवयुक्त यान चन्द्रमाको कक्षतर्फ मोडिएको यो ऐतिहासिक क्षणले विश्वभरकै ध्यान खिचेको छ।

प्रक्षेपण हुनुभन्दा ठीकअघि अन्तरिक्ष यात्रीहरूले अत्यन्तै भावुक सन्देशहरू दिएका थिए। टोलीका सदस्य क्यानेडियन अन्तरिक्ष यात्री जेरेमी ह्यान्सनले भने, 'हामी सम्पूर्ण मानवताका लागि जाँदैछौँ ।'

यो मिशन ऐतिहासिक अपोलो कार्यक्रमभन्दा यस अर्थमा पनि फरक छ कि यसपटकको टोलीमा विविधतालाई विशेष प्राथमिकता दिइएको छ। आर्टेमिस २ को चालक दलमा पहिलो पटक एक महिला अन्तरिक्ष यात्री क्रिस्टिना कोच, एक अश्वेत अन्तरिक्ष यात्री भिक्टर ग्लोभर र एक गैर-अमेरिकी सदस्य जेरेमी ह्यान्सन समावेश छन्। उनीहरूसँगै नासाका अनुभवी यात्री रीड वाइसम्यानले यो टोलीको नेतृत्व गरिरहेका छन्।

नासाको लगभग ३२ तले अग्लो 'स्पेस लन्च सिस्टम' (एसएलएस) रकेट र 'ओरियन' क्रु क्याप्सुलले सूर्यास्त हुनुभन्दा केही समयअघि उडान भरेका थिए। यो शक्तिशाली रकेटले पृथ्वीको कक्षमा एक दिन बिताएपछि ओरियन क्याप्सुलमा रहेका यात्रीहरूलाई चन्द्रमातर्फ लैजानेछ।

यो मिशनको मुख्य उद्देश्य चन्द्रमाको सतहमा अवतरण गर्नु नभई चन्द्रमाको परिक्रमा गरेर सुरक्षित रूपमा पृथ्वीमा फर्किनु हो। यो लगभग १० दिनको यात्रा हुनेछ, जुन प्रशान्त महासागरमा क्याप्सुल अवतरण भएसँगै समाप्त हुनेछ।

यो यात्राले अन्तरिक्ष विज्ञानमा नयाँ कीर्तिमान समेत कायम गर्नेछ। आर्टेमिस २ ले अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई पृथ्वीबाट २ लाख ५२ हजार माइल (४ लाख ६ हजार किलोमिटर) टाढा पुर्‍याउनेछ, जुन सन् १९७० को 'अपोलो १३' मिशनले बनाएको २ लाख ४८ हजार माइलको रेकर्डभन्दा पनि बढी हो। उडानको साढे तीन घण्टापछि ओरियन क्याप्सुल रकेटबाट अलग हुनेछ र यात्रीहरूले आफैंले क्याप्सुल चलाएर यसको स्टेयरिङ र नियन्त्रण क्षमताको परीक्षण गर्नेछन्। नासाका प्रशासक जेरेड आइज्याकम्यानका अनुसार यो मिशनले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको भिजनलाई अगाडि बढाउँदै चन्द्रमामा 'मून बेस' (चन्द्र आधार) बनाएर बस्ने र भविष्यमा मंगल ग्रहसम्म पुग्ने बलियो जग बसाल्नेछ।

यद्यपि प्रक्षेपण सफल भए पनि मिशन कन्ट्रोलले केही साना प्राविधिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ। नासाका सह-प्रशासकका अनुसार हाल अन्तरिक्ष यानको शौचालयमा केही समस्या देखिएको छ। यो एक परीक्षण मिशन भएकाले यस्ता समस्याहरू आउन सक्ने र यसलाई समाधान गर्ने काम भइरहेको उनले जानकारी दिएका छन्।

यसैबीच क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले आफ्नो देश चन्द्रमामा मानव मिशन पठाउने विश्वकै दोस्रो राष्ट्र बनेकोमा गर्व व्यक्त गर्दै जेरेमी ह्यान्सनको अनुशासन र समर्पणको उच्च प्रशंसा गरेका छन्।

यदि सबै प्रणालीहरूले सही ढंगले काम गरेमा अप्रिल २ मा यानलाई चन्द्रमाको दिशामा धकेल्न 'ट्रान्सलुनार इन्जेक्सन' प्रज्वलन गरिनेछ। अप्रिल ६ मा यान चन्द्रमाको निकै नजिक पुग्नेछ र यात्रीहरूले चन्द्रमाको पछिल्लो भाग (Far Side) को अवलोकन गर्दै महत्वपूर्ण तस्विरहरू खिच्नेछन्।

यो मिशनको सफलताले सन् २०२८ मा हुने 'आर्टेमिस ४' मिशनमार्फत पुनः चन्द्रमाको माटोमा मानव पाइला टेकाउने योजनाका लागि मार्ग प्रशस्त गर्ने विश्वास गरिएको छ।