हलुवा वेद नेपालमा एक परिचित फल हो । यो फल व्यावसायिक रूपमा बिक्री नहुँदा खासै प्रबद्र्धन भएको पाइन्न ।

तर पछिल्लो समय यो फलको महत्त्व बुझ्न थालेपछी सबैले खोजीखोजी खान थालेका छन् । अबका दिनमा यो फल होटल रेस्टुरेन्टमा पनि व्यावसायिक रूपमा राख्ने र यसका परिकार बनाउन थालेकाले अब यसको महत्त्व झन् बढ्न थालिएको छ ।

यो फलमा ३० भन्दा बढी पोषण तत्व पाइने हुँदा जोकोहीलाई अत्यन्त फाइदाजनक मानिन्छ ।

इबोनी उड परिवारको डिओस्पाइरोस वर्गमा पर्ने यो वनस्पतिको हलुवा वेद पाकेपछि हल्का टर्रो र ज्यादा गुलियो स्वादको हुन्छ । प्राचीन ग्रिक माडिओस्पाईरोस  भन्नाले ‘भगवान्हरूको फल’ भन्ने बुझिन्छ ।

यो वनस्पति पतझर वनस्पति अन्तर्गत पर्दछ । यसको फलको रंग हल्का सुन्तला पहेंलो, गाढा सुन्तला रातो तथा प्रजाति अनुसार फरक हुने गर्छ, जुन १.५ देखि ९ सेन्टीमिटर (०.५ देखि ४ इन्च) व्यास भएको गोलाकार वा फर्सी आकारको हुन्छ ।

हलुवा वेदको फल खानको लागि टिप्ने बेलासम्म पनि यसको पत्रदल फलसँग टासिएको हुन्छ तर फल पाकेपछि पत्रदल सजिलै निकाल्न सकिन्छ । 

हलुवा वेदको फलमा प्रशस्त मात्रामा ग्लूकोज पाइन्छ, ग्लूकोजका अलावा यसमा सन्तुलित मात्रामा प्रोटिन पनि पाइन्छ । यी फलहरू रासायनिक र औषधीय गुणका कारण पनि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छन् ।

हलुवा वेद एक समशितोष्ण किसिमको फलफूल हो । तर फल फल्ने समयमा तापक्रम पुगेन भने टर्रोपना आउन सक्छ । त्यसैले गर्दा फल लाग्ने समयमा घाम लाग्ने मोहडा भएको जग्गा छनोट गर्नुपर्छ । सुन्तला जातको फलफूल खेती गर्न सकिने स्थानमा हलुवा वेदको खेती गर्न सकिन्छ ।

नेपाली दूतावास जापानको आफ्नो साइडले दिएको जानकारी अनुसार नेपाली विद्यार्थीहरू ३ वर्षको अध्ययन पूरा गरी जापानबाट सन १९०५ मा नेपाल फर्केका थिए । उनीहरू नेपाल फर्कंदा यो फल पनि सँगै ल्याएर नेपालमा रोपेका थिए । जुन त्यसअघि नेपालमा पाइँदैन्थ्यो ।

आज हलुवा वेद नेपालमा फलिरहेका छन्, जसलाई एक शताब्दी पहिले नेपाली विद्यार्थीले समुद्रपारबाट आफ्नो यात्रा संस्मरण स्वरूप ल्याएका थिए । आज यो फललाई २ देशबीचको जनस्तरीय मित्रताको शुरूआतका रूपमा लिन सकिन्छ । ती विद्यार्थीले यो फलको बिउसँगै निललहर, कटुस र गोदावरी फूलका बिउ पनि सँगै ल्याएर नेपालमा रोपेका थिए, जुन त्योभन्दा पहिला नेपालमा पाइँदैन्थ्यो ।

हलुवा वेद फलका स्वास्थ्य सम्बन्धी अचुक फाइदाहरू
 
– फाइटोकेमिकल्सको प्रमुख स्रोत हो हलुवा वेद फल । 

– तौल सन्तुलनका लागि अति नै उपयोगी फल । 

– हलुवा वेद फल एक प्राकृतिक एन्टी हेमोर्रोइड मानिन्छ । जसले कुनै चोट पटक या ब्लिडिङलाई निदान गर्न मद्दत गर्छ । 

– खाना पचाउन राम्रो सहायता पुर्‍याउने फल भनेर चिनिन्छ । 

– डाइबिटिजका लागि उत्तम फल ।

– उच्च रक्तचाप (हाइपर टेन्सन) का लागि पनि राम्रो मानिन्छ । 

– इम्युनिटी पावरलाई शुद्ध बनाउने स्वास्थ्यमैत्री फल हलुवा वेद । 

– क्यान्सरका लागि पनि उत्तम फल हो हलुवा वेद । 

– आँखाको भिजन सुधार गर्नका लागि पनि राम्रो फल हो । 

– शरीरको रेड ब्लड सेल उत्पादन गर्न सहयोगी फल । 

– बेलाबेलामा हिच्की आउने समस्या हुनेका लागि राम्रो फल । 

– कलेजोलाई सहयोग पुर्‍याउने फल पनि हो हलुवा वेद । 

– यो एक शक्तिबद्र्धक फल मानिने हुँदा एक किसिमको इनर्जी फल पनि मानिन्छ । 

– यो फल नियमित खाँदा संक्रमणको समस्या पनि निदान हुन्छ । 

– यो फलमा ३० भन्दा बढी पोषण तत्व पाइने हुँदा जो कोहीलाई अत्यन्त फाइदाजनक मानिन्छ ।

– अत्याधिक मोटोपना भएका व्यक्तिलाई पनि यो फल अमृतसरी मानिन्छ । 

– आहार नली स्वास्थ्य राख्न अचुक फाइदा पुर्‍याउने फल । 

– मुटु सम्बन्धी समस्या हुनेका लागि अत्यन्त लाभदायी फल । 

– मस्तिष्क सम्बन्धी समस्या हुनेका लागि स्वास्थ्यमैत्री फल ।

कसरी खाने हलुवा वेद ? के के परिकार बन्छन् ?

हलुवा वेद फल एक परिकार अनेक भनेर चिन्न सकिन्छ । स्वास्थ्य सम्बन्धी कयौं फाइदा हुँदाहुँदै पनि यो त्यतिकै पाकेको खाँदा पनि मिठो र स्वादिलो फल हो । यो फल पाकेपछि राम्ररी पखालेर ताछेर वा नताछी बोक्रैसँग पनि खान सकिन्छ । यसको स्मुथी, जुस, लस्सी, सलाद जे बनाएर खाँदा पनि हुन्छ । यो फलको जाम र केक पनि निकै प्रसिद्ध मानिन्छ । हलुवा वेद फल ब्रन्डी हालेर बनाएको केक विश्वमा निकै प्रसिद्ध मानिन्छ । 

हलुवा वेदको ताजा जुसलाई शक्तिबद्र्धक र रोगप्रतिरोधात्मक बुस्टर भनेर पनि चिनिन्छ । कुलीनरी युजेजका लागि यो फल काँचो, पाकेको वा सुकाएको सबैखाले प्रयोग गरेको हुन्छ ।