बैंक तथा वित्तीय संस्थाले घरजग्गामा २३.४० प्रतिशतले लगानी बढाएका छन् । चालू आर्थिक वर्षको ८ महिनामा घरजग्गामा लगानी बढेको भए पनि शेयर धितो कर्जा भने करीब १० प्रतिशतले घटेको छ ।

राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिका कारण घरजग्गामा लगानी बढेको देखिए पनि शेयर धितो कर्जा भने भदौदेखि नै नियमित रुपमा घटेको छ । शेयर धितो कर्जालाई राष्ट्र बैंकले नै निरुत्साहित गरेका कारण घट्दै गएको हो । तर, घरजग्गामा भने नगद मार्जिन राखेर कडाइ गर्दासमेत गत वर्ष फागुनको तुलनामा यो वर्षको फागुनमा ४० अर्ब ३२ करोड रूपैयाँभन्दा बढीले बढेको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले घरजग्गा कर्जामा कडाइ गर्न पछिल्लो समय नगद मार्जिन राख्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । यस्तो लगानी गत महिना नगद मार्जिनको व्यवस्था केही कम भएको मात्रै देखिएको छ । फागुन महिनाको तुलनामा माघमा घरजग्गामा गएको ऋण एक अर्ब रूपैयाँले बढेको छ । 

फागुनसम्ममा बैंकहरूको घरजग्गामा भएको लगानी दुई खर्ब १२ अर्ब ६७ करोड रूपैयाँ छ । यस्तो लगानी गत वर्षको सोही अवधिमा एक खर्ब ७२ अर्ब ३४ करोड रूपैयाँ मात्रै भएको पनि राष्ट्र बैंकले जारी गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ । 

यो अवधिमा डेढ करोड रूपैयाँ भन्दा बढीका व्यक्तिगत घर कर्जाको लागि बैंकहरूले ३ खर्ब ३७ अर्ब रूपैयाँ लगानी गरेका छन् । यस्तो लगानी गत वर्षको सोही अवधिमा २ खर्ब ७३ अर्ब रूपैयाँ मात्रै थियो । 

सवारी कर्जामा भएको बैंकहरूको लगानी भने फागुनसम्ममा एक खर्ब ६८ अर्ब रूपैयाँ रहेको छ । सवारी कर्जामा बैंकहरूले गरेको यस्तो लगानी गत वर्षको फागुनसम्ममा ८१ अर्ब रूपैयाँ मात्रै थियो ।

शेयर धितो कर्जा १० अर्बले घट्यो 

चालू आर्थिक वर्षको ८ महिनामा शेयर धितो कर्जा १० अर्ब रूपैयाँले घटेको छ । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार मौद्रिक नीतिले शेयर धितो कर्जामा कडाइ गरेपछिको ८ महिनामा बैैंकहरूबाट प्रवाह भएको मार्जिन प्रकृतिको कर्जा १० अर्ब ४८ करोड रूपैयाँले घटेको छ । असारको तुलनामा ठूला लगानीकर्ताले शेयर धितोमार्फतको कर्जा तिरेका कारण यस्तो कर्जा घटेको तथ्यांकले देखाएको छ । 

मौद्रिक नीतिले एक जना व्यक्तिले ४ करोड र प्रतिपरिवार १२ करोड रूपैयाँसम्म मात्रै शेयर धितोमा कर्जा लिन पाउने व्यवस्था गरेको छ । यो भन्दा बढी लिनेले थप कर्जा नपाउने र सीमाभन्दा बढी लिएको कर्जा तिर्नुपर्ने व्यवस्थाका कारण पनि शेयर धितो कर्जा घटेको देखिएको छ ।

शेयर धितो कर्जा असार मसान्तमा एक खर्ब ६ अर्ब रूपैयाँ थियो । यस्तो कर्जा फागुन मसान्तमा आइपुग्दा ९५ अर्ब ८० करोड रूपैयाँ मात्रै रहेको पनि राष्ट्र बैंकले जारी गरेको तथ्यांकले देखाएको छ । 

शेयर धितो कर्जा गत वर्षको ८ महिनाको तुलनामा भने १४ अर्ब ३८ करोड रूपैयाँले बढेको छ । गत वर्षको उक्त अवधिमा शेयर धितो कर्जा ८१ अर्ब ४१ करोड रूपैयाँ मात्रै थियो । 

शेयर धितोका साना ऋणी भने बढे

राष्ट्र बैंकको नीतिका कारण ठूला ऋणीलाई शेयर धितो कर्जा नदिने र लिएको पनि फिर्ता गर्नुपर्ने प्रावधानका कारण साना ऋणी भने बढेका छन् । 

२५ लाख रूपैयाँ भन्दा कम ऋण लिएर लगानी गर्ने लगानीकर्ताको संख्या ८ महिनामा १५.६ प्रतिशतले बढेको छ । यो अवधिमा साना लगानीकर्ताल १ अर्ब १५ करोड रूपैयाँले बढाएर ८ अर्ब ५२ करोड रूपैयाँ पुर्‍याएका छन् । 

यो अवधिमा २५ लाखदेखि ५० लाख रूपैयाँसम्म लगानी गर्ने लगानीकर्ता पनि १६ प्रतिशतले बढेका छन् । यस्ता लगानीकर्ताले ८ महिनामा नै २ खर्ब १२ करोड रूपैयाँले शेयर धितो कर्जामा लगानी बढाएर ३ अर्ब ५७ करोड रूपैयाँ पुर्याएका छन् । 

१ करोड रूपैयाँ भन्दा बढी ऋण लिने ठूला लगानीकर्ताले भने लिएको ऋण तिर्नुपरेका कारण ऋण नै १३ अर्ब ७४ करोड रूपैयाँले कम भएको छ । 

बैंकहरूको नाफा ५२ अर्ब 

बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको नाफा ८ महिनामा नै १०.६३ प्रतिशतले बढेको छ । 

यो अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले ५२ अर्ब रूपैयाँ खुद मुनाफा कमाएका छन् । 

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको फागुन २०७८ सम्मको तथ्यांकअनुसार वाणिज्य बैंक र विकास बैंकहरूले चालू आवको ८ महिनामा कमाएको यस्तो मुनाफा गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करीब ५ अर्ब रूपैयाँले बढी हो । गत वर्ष यस्तो मुनाफा ४७ अर्ब रूपैयाँ थियो । 

वाणिज्य बैंकहरूले मात्रै चालू आवको ८ महिनामा ४६ अर्ब ८६ करोड रूपैयाँ खुद मुनाफा कमाएका छन् । वाणिज्य बैंकहरूको यस्तो नाफा अघिल्लो वर्षको यही अवधिमा ४१ अर्ब ९५ करोड रूपैयाँ थियो । 

यो अवधिमा विकास बैंकहरूको नाफा ४ अर्ब ३२ करोड रूपैयाँ रहेको छ । विकास बैंकहरूले गत वर्ष कमाएको यस्तो नाफा विकास बैंकहरूको ४ अर्ब २४ करोड रूपैयाँ रहेको थियो । 

बैंकहरूले नाफा कमाएकै कारण उक्त अवधिमा कर प्रयोजनका लागि १९ अर्ब ६० करोड रूपैयाँ छुट्याएका पनि छन् । यो अवधिसम्ममा वाणिज्य बैंकहरूले कर्मचारीको बोनस प्रयोजनका लागि पनि ६ अर्ब ३५ करोड रूपैयाँ छुट्याएका छन् ।