×

NMB BANK
Dabur

विकासमा विलम्ब

ठूला पूर्वाधार निर्माणमा अल्झन : प्रदेशैपिच्छे बनाउने भनिएका औद्योगिक क्षेत्र अलपत्र

बुटवल | मंसिर ३, २०८०

NTC
Premier Steels

आठ वर्षअघि सरकारले सबै प्रदेशमा एक/एकवटा ठूला औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने भनी अघि सारेको योजना अलपत्र परेको छ ।

Sagarmatha Cement
Muktinath Bank

आर्थिक विकासका लागि औद्योगिक पूर्वाधार बनाउने उद्देश्यले निर्माण थालिएका आयोजना कतै जग्गा विवाद, कतै वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए)मा ढिलाइ, कतै पुनः सर्भेको आवश्यकता त कतै उपयुक्त स्थान नभेटिँदा कार्यान्वयनमा आउन नसकेका हुन् ।


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

१० लाख प्रत्यक्ष रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्देश्यसहित ‘एक प्रदेश, एक औद्योगिक क्षेत्र’ अवधारणाअनुसार उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले वि.सं.२०७२ मा बहुवर्षीय परियोजनाअन्तर्गत औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने घोषणा गरेको थियो । 


Advertisment
SBL

घोषणा गरेको दशक पुग्न लाग्दा समेत कुनै पनि ठूला औद्योगिक क्षेत्र निर्माण गर्ने सरकारको योजना कार्यान्वयनको चरण नजाँदा निजी क्षेत्र असन्तुष्ट छ ।

Vianet communication
Laxmi Bank

मुलुकमा औद्योगिक क्षेत्र निर्माणमा राज्यकै बेवास्ता हुँदा लगानीका अवसरहरू सिर्जना हुन नसक्नुका साथै युवाशक्ति विदेश पलायन भइरहेको छ । 

औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडका सूचना अधिकारी भूषणकुमार उपाध्यायले सबै प्रदेशका औद्योगिक क्षेत्र निर्माणको काम यथास्थितिमै रहेकाले कार्यान्वयनमा ढिलाइ भएको बताए ।

‘कार्यालयमा नयाँ चेयरमेन बाबुराम पन्त आउनुभएको छ,’ उपाध्यायले  लोकान्तरसँग भने, ‘उहाँ (पन्त) अब सबै औद्योगिक क्षेत्र अवलोकन गर्ने तयारीमा हुनुहुन्छ । त्यसपछि केही प्रगति होला । बुटवलमा पनि विवाद भएर ‘ड्रोन’बाट  नापजाँच गरिए पनि अरू काम अघि बढ्न सकेको छैन । बाग्मतीको हेटौंडामा जग्गाको विषय वनमा पुगेर अड्किएको छ । नेपालगञ्जमा फेरि ‘सर्भे’ गर्ने कुरा छ । सुर्खेतमा नबन्ने भयो । मधेश प्रदेशको पनि बन्ने अवस्था देखिएन । कोशी प्रदेशको झापामा केही सामान्य काम भइरहेको छ । सुदूरपश्चिमको दैजी छेला औद्योगिक क्षेत्रमा रूख कटानको काम शुरू भएको छ ।’ 

उपाध्यायले थपे, ‘औद्योगिक क्षेत्रलाई लागि चालू आर्थिक वर्षका लागि १० करोड रूपैयाँ बजेट छ । निर्माण हुने औद्योगिक क्षेत्रमा विवाद नभएको क्षेत्रबाट काम गर्ने सोच बनाएका छौं, हेरौं अब के हुन्छ ।’

कञ्चनपुरको दैजी–छेला, बाँकेको नौबस्ता, रूपन्देहीको मोतीपुर, मकवानपुरको मयूरधाप र झापाको दमकमा ठूला औद्योगिक क्षेत्र निर्माण आयोजना अघि बढाइएको छ । त्यस्तै सुर्खेतमा उपयुक्त जग्गा भेटिएन भने मधेश प्रदेशमा बन्ने भनिएको स्थानमा जग्गा पाइएन । ठूला संरचनागत पूर्वाधार निर्माणमा देशभर ढिलाइ हुँदा मुलुकको विकासले गति लिन सकेको छैन । 

लुम्बिनी प्रदेशको बुटवल उपमहानगरपालिका– १७ मोतीपुरमा पनि जग्गा उपयोगको विषय टुंगो नलाग्दा काम अघि बढ्न सकेको छैन । चारवटा ब्लकमा करिब ८१३ विगाहा जग्गा मोतीपुर औद्योगिक क्षेत्रको नाममा छ ।

८१३ विगाहामध्ये २०० विगाहा जग्गा स्थानीयले भोगचलन गर्दै आएको ऐलानी तथा केही लालपुर्जा भएको जग्गा समेत पर्दछ । 

मोतीपुर औद्योगिक क्षेत्र २४ असोज २०७७ मा तत्कालीन उद्योगमन्त्री लेखराज भट्ट र नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलले शिलान्यास गरेका थिए ।

null

त्यति बेला स्थानीयले शिलान्यास कार्यक्रममा ढुंगामुढा गरेपछि प्रहरीले भीड नियन्त्रणमा लिन गोली चलाउँदा ४ जनाको ज्यान समेत गएको थियो भने प्रहरी र स्थानीय गरी दर्जनौं घाइते भएका थिए । उक्त क्षेत्रमा रहेको बस्ती र जोतभोग भइरहेको जमिन यकिन गर्न समिति गठन गरिएको थियो ।

शिलान्यास गरेको महिना दिनभित्र उद्योग स्थापनाका लागि आशय पत्र आह्वान गर्ने, उक्त आह्वान पत्रको आधारमा छ महिनाभित्र उद्योगीहरूलाई चाहिने न्यूनतम् पूर्वाधारहरू (अस्थायी सडक, विद्युत् र पानी) को व्यवस्थापन गर्ने गरी औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडले ‘रोडम्याप’ तयार पारेको थियो । तर, स्थानीयको माग पूरा नगरिकन तयार गरेको ‘रोडम्याप’ ३ वर्षसम्म शून्य जस्तै छ । कार्ययोजनाअनुसार हालसम्म औद्योगिक क्षेत्रमा आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण आधारभूत संरचनाहरू निर्माण भइसक्नुपर्ने भए पनि जग्गा विवादले योजना नै अन्योलमा छ । 

औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेड बुटवलका परियोजना प्रमुख इन्जिनीयर प्रकाश अधिकारीले सबै कामहरू प्रधानमन्त्रीमातहत रहेको विकास समस्या समाधान समितिमा पठाइसकिएको बताए । 

‘बुटवलको ८१३ विगाहा जग्गाको लालपूर्जा औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन लिमिटेडको नाममा आइसकेको छ,’ इन्जिनियर अधिकारीले लोकान्तरसँग भने, ‘विवाद आइसकेपछि अब यहाँ क्षेत्रफल घटाएर भए पनि बनाउन राम्रो होला, डीपीआरजस्तो भए पनि संशोधन गरेर ‘कस्ट इफेक्टिभ’ हुन्छ । यहीअनुसार केन्द्रबाट पनि निर्णय भए राम्रो हुन्थ्यो ।’ 

औद्योगिक क्षेत्र हुँदै तिनाउ दानव करिडोर पनि निर्माण भइरहेको छ । एमाले उपाध्यक्ष तथा पूर्व अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले औद्योगिक क्षेत्र बन्न नदिने चलखेल भइरहेको भन्दै त्यसलाई सफल हुन नदिने बताए ।

‘यस क्षेत्रको मुहार बदल्ने यो योजना बन्न नदिन अहिले पनि ढुंगा हान्ने प्रयत्न भइरहेको छ,’ पौडेलले भने, ‘त्यस्तोमा संलग्नलाई पहिचान गरेर सार्वजनिक गर्न हामीलाई बाध्य नबनाइयोस् । जनताले त्यसको जवाफ आफैं दिनेछन् ।’ 

आयोजनाले कसैलाई उठिबास लगाउने नभई मोतीपुर औद्योगिक क्षेत्रले प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष गरी ५० हजारभन्दा बढीलाई रोजगारी दिने पौडेलको भनाइ छ । रूपन्देही लुम्बिनी प्रदेशको प्रमुख व्यापारिक तथा आर्थिक नगरी हो । निजी क्षेत्रले पनि जिल्लामा ठूलो लगानी गरेर उद्योग सञ्चालन गरेका छन् । 

जग्गाको उपलब्धता, उपलब्ध जग्गामा औद्योगिक क्षेत्र विकासको सम्भावना, स्थानीयको  प्राथमिकता र क्षमताको विश्लेषण नगरी शुरू भएको कार्यक्रम कार्यान्वयनमा समस्या आउने गरेको नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य उज्ज्वल कसजूले बताए । राजनीतिक खिचातानीले गर्दा मोतीपुर औद्योगिक क्षेत्र निर्माणमा समस्या आइलागेको उनको भनाइ छ ।

रूपन्देहीमा उद्योगीको चाप बढेपछि बुटवल उद्योग वाणिज्य संघको पहलमा वि.सं. २०५५ सालमै बुटवलमा औद्योगिक क्षेत्र स्थापनाको सोच अघि बढेको थियो । नेपालको मध्यभागमा रहँदा यातायातको सुविधा र पहाडी जिल्लासँग नजिक, पूर्वपश्चिम राजमार्ग र सिद्धार्थ मार्गका साथै बेलहिया (सुनौली) नाका रहेका कारण बुटवलमा उद्योग स्थापना गर्दा उत्पादित वस्तु बाहिर पठाउन सकिने कसजूको बुझाइ छ । 

नेपालमा उद्योग सञ्चालन र यससम्बन्धी गतिविधि धेरै पुराना भने छैनन् ।  औद्योगिक विकास गर्नका लागि उद्योगलाई आवश्यक पर्ने आधारभूत पूर्वाधारहरू जमिन, औद्योगिक भवन, सडक, विद्युत्, पानी, ढल तथा अन्य सुविधा एकै ठाउँमा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले वि.सं. २०१६ सालमा बालाजु औद्योगिक क्षेत्रको स्थापना भएको थियो । अर्थात्, नेपालको पहिलो औद्योगिक क्षेत्र ‘बालाजु औद्योगिक क्षेत्र’ हो । नेपालमा अहिले प्रमुख १२ वटा औद्योगिक क्षेत्र चलिरहेका छन् । 

hAMROPATRO BELOW NEWS
NLIC
TATA Below
कात्तिक १७, २०८०

विज्ञ समूहले दिएको सुझावसहितको प्रतिवेदन सम्बन्धमा मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गर्न ढिला गर्दा निजगढ विमानस्थल निर्माणको काम प्रभावित भएको छ । निजगढमा विमानस्थल बनाउन उपयुक्त रहेको भनेर विज्ञ समूहले प्रतिवेदन दिएको ए...

कात्तिक २८, २०८०

नेपाल राष्ट्र बैंकले मंगलबारका लागि तोकेको विदेशी मुद्राको विनिमयदर अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १३३ रुपैयाँ ०४ पैसा र बिक्रीदर १३३ रुपैयाँ ६४ पैसा रहेको छ । यसैगरी युरो एकको खरिददर १४२ रुपैयाँ १६ पै...

पुस ८, २०८०

शनिवार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपाल उद्योग परिसंघ (सीएनआई)द्वारा विराटनगरमा आयोजित कोशी प्रदेशको दोस्रो पदस्थापन समारोह कार्यक्रममा नेपालको अर्थतन्त्रमा देखिएको समस्याबारे आफू गम्भीर रहेको बताए । उनले आन्त...

कात्तिक २४, २०८०

काठमाडौंको सीतापाइलाबाट करिब ४ किलोमिटरभित्र कल्लाबारी पर्छ । ह्वाइट गुम्बा पछाडि नागार्जुन वडा नम्बर ६ मा पर्ने यो ठाउँको दृश्य निकै मनमोहक देखिन्छ ।    हुन पनि डाँडाको एक पाखो पूरै फूलैफूलल...

कात्तिक २७, २०८०

कास्कीको माछापुच्छ्रेका मीनबहादुर गुरुङ असोज २६ गते पूर्वी डोल्पादेखि मुस्ताङ हुँदै सात सय च्याङ्‍ग्रा लिएर आए ।  बागलुङसम्म आउँदा उनले जम्मा ३७ वटा मात्रै च्याङ्ग्राको व्यापार गरे । बागलुङ, पर्वत, कास्क...

मंसिर ४, २०८०

कर्मचारीलाई तलब खुवाउन समेत नसक्ने अवस्थाबाट गुज्रेको नेपाल वायु सेवा निगम (एनएसी)ले आर्थिक अवस्था सुधारेर अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि विमान खरिद गर्दा लिएको ऋणको किस्ता तिर्न शुरू गरेको छ । लामो समय घाटामा रहे...

कहाँ चुक्यौँ हामी ?

कहाँ चुक्यौँ हामी ?

फागुन १९, २०८०

हामी सबैको आकाश एउटै छ । धर्ती एउटै छ । हावा, पानी, माटो एउटै छ । अग्नि, वायु, सूर्य एउटै छ । जन्म प्रक्रिया एउटै छ, मरण प्रक्रिया एउटै छ । जीवन प्रक्रिया एउटै छ, जीवन प्रणाली एउटै छ । मांसपेशी प्रणाली एउटै छ ...

‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

फागुन १७, २०८०

हामीले सुन्दै आएको शब्द ‘कुशासन’को दुई फरक अर्थ हुन्छ । धेरैले राज्य शासनसँग जोडिएको घिनलाग्दो शब्द 'कुशासन' सुन्नुभएकै छ। पूजापाठ वा पवित्र कार्यमा बिछ्याइने कुशबाट बनेको चकटी वा आसनलाई प...

गल्ती दर्शनको सन्देश

गल्ती दर्शनको सन्देश

फागुन १२, २०८०

हामी प्रायः गल्ती गर्नु हुँदैन भन्छौँ, गल्ती हुन्छ कि भनेर डराउँछौँ । आफ्ना नानीहरूलाई पनि यस्तै शिक्षा दिन्छौँ । गल्ती गर्नु राम्रो होइन भन्छौँ, गल्ती गरे दण्ड पाइन्छ भन्ने गर्छौँ, तर गल्ती भन्ने कुरा नै त्यस्तै । नगरौँ...

x