०२ साउन २०८३, शनिबार
'ठूला नेता, हेलिकप्टर चढेर आएका, अब केही हुन्छ भन्ने भयो, सबैले मत दिए, तर केही नगरी गए,' नेपाली कांग्रेसका पूर्वमहामन्त्री डा. शशांक कोइरालालाई सम्झिँदै उनका एक मतदाताले भने ।
लगातार ४ पटक नवलपुर क्षेत्र नम्बर १ को भूगोलबाट जितेका शशांक यसपटक प्रतिस्पर्धामा छैनन्, तर उनीप्रति मतदाताको गुनासो जताततै सुन्न पाइन्छ ।
नवलपुरको कावासोती नगरपालिका वडा नम्बर १ कोइलापानीका पर्वत सेन ठकुरीको परिवार वि.सं. २०२२ सालमा नै तराई झरेको रहेछ । स्थानीय तहले उनको घरअगाडिको सडक पिच गरिदिएको छ, तर अहिलेसम्म बस्दै आएको जग्गाको पुर्जा हातमा परेको छैन ।
'यत्रा घर छन् यहाँ, तर कसैको हातमा पुर्जा छैन,' उनले आफ्ना गाउँका अन्य घरहरूतर्फ इशारा गर्दै भने, 'नेताहरू आए-गए, तर हाम्रो कुरा सुनेनन् ।'
कावासोती ५ साझा चोकका ५२ वर्षीय दुर्गाराज गुरुङले पनि शशांकलाई गुनासोसहित नै सम्झिए । 'शशांकले पटक-पटक जितेर गए, तर काम गरेनन्,' उनले भने, 'अब त सिधै भन्नुपर्दा हामी घण्टी (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) हो ।'
सँगै रहेका बलबहादुर गुरुङले अघिल्लोपटकसम्म आफूहरू सबैले शशांकलाई भोट दिएको बताए ।
'पहिला हाम्रो टोलमा सबैले शशांकलाई भोट हालेका हुन् । यो ठाउँ एमालेको गढ भए पनि मैले वडाध्यक्षमा ७० भोटले हारेको हो । मेरो ११० भोट बदर भएको थियो । अहिले सबैले घण्टी भनिरहनुभएको छ । मैले पनि सम्झाउन सक्ने अवस्था छैन,' गुरुङले भने ।
शशांक यो ठाउँको बासिन्दा नहुनु र सीमित व्यक्तिको घेरामा रहनुले समस्या भएको उनले सम्झिए ।
आजभोलि मोबाइलको प्रभावका कारण वृद्ध बाआमाले समेत घण्टीमा भोट हाल्छु भन्न थालेको उनले जानकारी दिए ।
'यी आमाहरू राति ३ बजेसम्म मोबाइल हेर्छन् । रविलाई थुने भनेर रुन्छन् । हामीले भनेर हुने अवस्था नै छैन,' गुरुङले थपे ।
स्थानीय केरुङ्गे खोलाको बाढीले गाउँमा बर्सेनि वितण्डा मच्चाउने गरेको उनको गुनासो छ ।
'शशांकले यो केरुङ्गे खोलामा स्थायी तटबन्धको व्यवस्था गर्ने भनेर पटक-पटक जित्नुभयो । तर, खोलाको आतंक ज्युँका त्यु छ,' उनले भने, 'यहाँ नालाको समस्या पनि छ । वर्षामा पानी घरभित्र पस्छ ।'
बलबहादुरसँगै रहेका अन्यले पनि केरुङ्गे खोला र नालाको समस्याबारे बताए ।
त्यसपछि हामी केरुङ्गे खोला नियाल्न पुग्यौं । खोलामा स्थानीय युवाहरू बालुवा चाल्ने काम गरिरहेका थिए । जालीमा ढुंगा भरेर अस्थायी तटबन्धको व्यवस्था गरिएको थियो ।
स्थानीयले बहुलाहा खोला हो यो भनेपछि हेर्न पुगेका हामीले त्यहाँ पानी देखेनौं । धौवादी (फलाम खानी) आसपासबाट शुरू हुने खोलामा वर्षामा मात्र पानी हुने रहेछ ।
***
कावासोती ५ अकाला चोककी एक महिलाले पनि आफ्नो ठाउँमा धौवादीबाट आउने केरुङ्गे खोलाका कारण समस्या हुने गरेको बताइन् । चुनावी माहोलबारे भने उनले कुनै प्रतिक्रिया गर्न चाहिनन् ।
कावासोती ६ खोकेटोलका हेमराज न्यौपानेले कांग्रेस उम्मेदवार बालकृष्ण न्यौपाने राम्रो व्यक्ति भएको बताए । 'बालकृष्ण घिमिरे राम्रो व्यक्ति हुनुहुन्छ । कांग्रेसलाई विगतजस्तो सजिलोचाहिँ छैन । यहाँ त्रिकोणात्मक (कांग्रेस, एमाले र रास्वपा) प्रतिस्पर्धा हुन्छ,' उनले भने ।
कतिपय काम भए पनि डुबानसहितका समस्या भने यथावत रहेको उनले बताए ।
'विकासका कतिपय काम भए पनि अलिअलि समस्या पनि थियो । शशांक आए पनि हार्ने निश्चित भएपछि यहीँबाट रोकेका हुन्,' उनले थपे ।
***
देवचुली नगरपालिका वडा नम्बर १० प्रगतिनगर पुग्दा ८० वर्षीय रविलाल भुसालसहित केही वृद्धहरूको समूह भेटियो ।
आफूहरूले विगतमा शशांकलाई मत दिए पनि उनलाई सीमित व्यक्तिले घेरामा राखेर बिगारेको उनीहरूले बताए ।
'शशांकले कामै गरेनन् भन्न मिल्दैन । यही सडकमा पनि थोरै पैसा सरकारबाट आयो, थोरै हामीले पैसा उठाएर पिच गरेका हौं । नाला हामीले नै बनाएका हौं,' भुसालले भने, 'कामै गरेनन् भन्न त मिल्दैन । तर, उनलाई आसेपासेले बिगारे ।'
गाउँमा युवा नै नरहेको र तातोपानी तताएर दिने मान्छे समेत नभएको उनको गुनासो थियो ।
'हामीले गाउँमा युवा देख्न पाउँदैनौं, बाबुहरूलाई मात्र हो देखेको,' उनले थपे, 'तातोपानी तताएर दिने मान्छे पनि छैन । सके पकाएर खाने हो, नसके बुढाबुढी नै भोकै सुत्नुको विकल्प छैन ।'
माथिका केही प्रतिनिधिमूलक उदाहरण मात्र हुन् । यो क्षेत्रबाट ३ पटक जितेका शशांक कोइरालाप्रति हरेक मतदाताको कुनै न कुनै गुनासो पाइन्छ ।
अहिले शशांकका कारण सिर्जित गुनासाहरूको सामना गर्दै चुनावी मैदानमा छन्, बालकृष्ण घिमिरे ।
नवलपुर १ मा कांग्रेसको गढ जोगाउने जिम्मेवारी घिमिरेको काँधमा आइपुगेको छ । यो २०६४ मा माओवादीको देशव्यापी प्रभाव छँदा पनि कांग्रेसले जितेको पुरानो गढ हो । स्थानीय तहमा एमाले-कांग्रेस मिश्रित नतिजा आए पनि संसदीय चुनावहरूमा कांग्रेसले लगातार जित्दै आएको छ ।
देशभर तालमेल हुँदा पनि यहाँका कांग्रेस मतदाताले प्रतिनिधिसभामा रूखबाहेक अन्य चिह्नमा मत हाल्नुपरेको छैन ।
यति बलियो क्षेत्र हुँदाहुँदै पनि नवलपुर १ मा कांग्रेस पहिलोपटक रक्षात्मक बनेको हामीले पायौं ।
नवलपुरकै बुङ्लिङटार गाउँपालिका वडा नम्बर ६ मा जन्मिएका बालकृष्ण घिमिरे 'पीएचडी स्कलर' हुन् ।
उनले लामो समय कावासोती बहुमुखी क्याम्पमा अध्यापन समेत गरेका थिए ।
बालकृष्ण शशांकले काम गरेनन् भन्न नमिल्ने जिकिर गर्छन् । बाँकी रहेका अधुरा काम आफूले पूरा गर्ने उनी बताउँछन् ।
'डा. शशांक यहाँ आएपछि ठूल्ठूला आयोजना अगाडि बढेका छन् । कालीगण्डकी करिडोर स्तरोन्नति भएको छ । करिडोर जोड्ने ३ वटा मोटरबाटो निर्माण भएका छन् । ट्रमा सेन्टर शिलान्यास भएको छ । बीपी स्मृति खेलग्रामको काम अगाडि बढेको छ । दर्जनौं स्कूललाई बस उपलब्ध गराउन सहजीकरण गर्नुभएको छ । अनगिन्ति काम भएको छ,' घिमिरेले भने, 'नागरिकका अपेक्षा दिनानुदिन बढेका छन् । हामीसँग राष्ट्रिय बजेट सीमित छ । कतिपय काम अधुरा पनि छन् । सम्पन्न भएका कामप्रति श्रद्धा व्यक्त गरौं, बाँकी कामको जिम्मेवारी हामीले बोकेर अगाडि बढ्छौं ।'
उनले भूमिहीन समस्या समाधानदेखि केरुङ्गे खोलाको तटबन्ध निर्माणलगायतका काम अगाडि बढाउने बताए ।
मनदेखि मिल्यो त टिकट वितरणको विवाद ?
उम्मेदवारी मनोनयनका दिन नेपाली कांग्रेसबाट २ जनाले टिकट ल्याएपछि यो क्षेत्रमा विवाद उत्पन्न भएको थियो ।
पार्टीको टिकट ल्याएर बालकृष्णले शुरूमा उम्मेदवारी दिएका थिए । फेरि पार्टीका महासमिति सदस्य गजेन्द्रबहादुर आलेका नाममा पनि टिकट आयो ।
मनोनयनका दिन दुवैजनाको उम्मेदवारी दर्ता भयो । अन्तिममा सहमतिका नाममा गजेन्द्रलाई ब्याक हटाइयो र बालकृष्णको उम्मेदवारी सदर भयो ।
अहिले गजेन्द्र बालकृष्णसँगै चुनावी अभियानमा हिँडेका छन् । शुक्रबार गैँडाकोट- १२ को सम्पर्क कार्यालय उद्घाटनमा पनि गजेन्द्र सहभागी भएका थिए ।
तर, कार्यकर्ताहरू उम्मेदवारी मनोनयका क्रममा देखिएको समस्याले कहीँ न कहीँ असर गर्ने चिन्ता व्यक्त गर्छन् ।
'हामीले पहिले ग्रामीण इलाकाबाट ४ देखि ५ हजारले लिड गरेर आउँथ्यौं । त्यहाँ विशेष गरी मगरसहित जनजातिको बाक्लो बसोबास छ । गजेन्द्र आले उम्मेदवार भएको भए त्यहाँको जनजाति मतमा हामीले अझै राम्रो गर्न सक्थ्यौं, तर अब त्यो भोट कति तान्न सक्छौं भन्ने चिन्ता छ,' कांग्रेस नवलपुरका एक कार्यकर्ताले लोकान्तरसँग भने ।
कांग्रेस नवलपुरका संगठन विभाग सदस्य तथा लोकतन्त्रवादी आदिवासी जनजाति संगठनका प्रवक्ता भुवन आले पार्टीले निर्णय गरिसकेको विषयमा अब समस्या नहुने जिकिर गर्छन् ।
'अब टिकटको विषयले त्यति समस्या होला जस्तो लाग्दैन,' आलेले लोकान्तरसँग भने ।
चितवनबाट नारायणी तरेको घण्टीको हावा
२०७९ मा यो क्षेत्रबाट कांग्रेसका शशांक कोइराला २७ हजार ६७ मत ल्याएर निर्वाचित हुँदा एमालेका कृष्णप्रसाद पौडेलले २५ हजा ४७ मत पाएका थिए ।
पूर्वमाओवादी पृष्ठभूमिका रास्वपा उम्मेदवार राजन गौतमले पनि अप्रत्यासित ढंगले २४ हजार ५ मत ल्याउन सफल भएका थिए ।
राप्रपाका मोहनीलाल भुसालले ३४६९ मत पाउँदा अन्य उम्मेदवारले ४ अंकको आँकडा छुन सकेका थिएनन् ।
रास्वपाले यसपटक पनि तिनै गौतमलाई अगाडि सारेको छ । एमालेबाट भागीरथ सापकोटा उम्मेदवार बन्दा नेकपाबाट लोकप्रसाद भुर्तेल उम्मेदवार बनेका छन् ।
यो क्षेत्रमा विभिन्न दलका २८ र स्वतन्त्र ६ गरी ३४ जना उम्मेदवार छन् ।
कांग्रेसले विशेष चुनौती अघिल्लोपटकको निकटतम प्रतिद्वन्द्वी एमालेभन्दा रास्वपालाई ठानेको छ ।
रास्वपाको पक्षमा देशव्यापी माहोल नहुँदा पनि कडा टक्कर दिएका गौतमलाई यसपटक माहोलको साथ छ ।
गैँडाकोट १२ को सम्पर्क कार्यालय उद्घाटनमा उपस्थित एक कांग्रेस कार्यकर्ता भन्दै थिए- 'अघिल्लोपटक धेरैले लुकेर घण्टीमा भोट हाले, यसपटक हाकाहाकी हाल्दैछन् ।'
त्यसो त, कांग्रेस-एमालेका स्थानीय नेता/कार्यकर्ता रास्वपामा प्रवेश गर्ने लहर नै चलेको छ ।
गैँडाकोट ११ र १२ का कांग्रेस वडा सभापति रास्वपामा प्रवेश गरेका छन् । एमालेबाट १२ नम्बर वडाका अध्यक्ष, सचिवसहितको टीम नै रास्वपामा गएको छ ।
अघिल्लोपटक गैँडाकोटसहित तराई बेल्टका नगरपालिकाकाका ब्राह्मण/क्षेत्री बस्तीबाट राम्रो मत ल्याएको रास्वपा यसपटक थारूसहित जनजाति बस्तीमा पनि छिरिसकेको पाइयो ।
गैँडाकोटको पूर्वपश्चिम राजमार्गबाट केही भित्र छिरेपछि भेडाबारीमा थारु र मगरहरूको करिब ३०० घर रहेछ । त्यहाँ चैते धानको ब्याडमा काम गर्दै गरेका वृद्धवृद्धासँगै एक प्रौढ उमेर समूहका थारु पुरुष पनि भेटिए । उनी नेपाली कांग्रेसको पुरानो क्रियाशील सदस्य पनि रहेछन् ।
आफ्नो ठाउँमा काम भएन भन्न नमिल्ने बताएका उनले तर गाउँबाट ७५ प्रतिशतभन्दा बढी भोट घण्टीमा जाने बताए ।
'यहाँ काम भएन भन्न त मिल्दैन । सिँचाइका लागि यो वर्षमात्रै ४ वटा बोरिङ थपियो । तपाईंले यो फाँटमा जति पनि साना घरहरू देख्नुहुन्छ, ती सबै बोरिङ हुन्,' उनले भने, 'तर, हाम्रो समुदायमा पनि युवा जति सबै घण्टी भनेर हिँडेका छन् । आजको स्थितिमा ७५ प्रतिशत भोट घण्टीमा जाने अवस्था छ ।'
उनको पनि झुकाव घण्टीतर्फ बढेको हामीले पायौं । यो क्षेत्रमा को-को उठ्नुभएको छ ? उम्मेदवारहरू कस्ता हुनुहुन्छ ? भनेर सोध्दा उनले आफूलाई राजन गौतम (रास्वपा उम्मेदवार)बाहेक अरू थाहा नभएको बताए ।
उनीसँगै रहेका वृद्धले पनि बाटो पिच नभएको, भोटे खोलाका कारण डुबानको समस्या रहेको बताए ।
एमालेलाई पनि गर्न मिल्दैन 'इग्नोर'
देशव्यापी माहोल आफ्नो पक्षमा नरहे पनि एमाले समेत यो क्षेत्रमा इग्नोर गर्न नमिल्ने शक्ति हो । अघिल्लोपटक कांग्रेसको निकटतम प्रतिस्पर्धी रहेको एमालेले देवचुली र कावासोती नगरपालिका तथा बुङ्लिङटार गाउँपालिकाको प्रमुख/अध्यक्ष जितेको थियो । यस्तै, वडाहरूमा पनि एमालेको प्रभावशाली उपस्थिति छ ।
'एमालेका भागिरथ सापकोटा पनि इग्नोर गर्न नसकिने उम्मेदवार हुनुहुन्छ,' गैँडाकोटमा भेटिएका एक स्थानीयले भने, 'पालिकाहरूको नतिजा हेर्दा त एमाले यहाँ बलियो दाबेदार हो ।'
हामीले यस क्षेत्रका विभिन्न पालिकामा पुग्दा नेकपासहित अन्य दलको भने खासै प्रभाव पाएनौं ।
यो क्षेत्रमा गैँडाकोट र देवचुली नगरपालिका पूरै, कावासोतीका ११ वटा वडा र बुलिङटा गाउँपालिका पर्छन् ।
