गाईको लार ग्रन्थीको ‘म्यूकस’बाट विकसित लुब्रिकेन्टले मानव इम्युनोडेफिशियन्सी भाइरस (एचआईभी) र हर्पेस भाइरस (हर्पस उत्पन्न गर्ने भाइरस) लाई स्वस्थ मानव कोशिकामा संक्रमण हुनबाट जोगाउन प्रभावकारी भएको देखाएको छ । म्यूकस एक सुरक्षात्मक जेल हो जसले हाम्रो अंगहरूलाई ढाक्ने ‘एपिथेलियल टिस्यु’हरूलाई लुब्रिकेट गर्छ र शरीरको गुहा (शरीर भित्रको खाली ठाउँ जुन विशेष तरल पदार्थले भरिएको हुन्छ), लाई पनि सूक्ष्मजीवहरूविरुद्ध रक्षाको पहिलो रेखाको रूपमा कार्य गर्दछ । म्यूकसको मुख्य भाग 'म्यूसिन' नामक प्रोटिन हो, जसमा एन्टिभाइरल गुणहरू छन् ।

स्वीडेनको केटीएच रोयल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीका वैज्ञानिकहरूले विकास गरेको अनुसन्धानमा ‘स्नेहक’ एचआईभीविरुद्ध ७० प्रतिशत र प्रयोगशाला परीक्षणमा ‘हर्पेस’विरुद्ध ८० प्रतिशत प्रभावकारी साबित भएको छ । प्रयोगशालामा विभिन्न प्रकारका कोशिकाहरूमा भाइरल प्रोफिलेक्टिक परीक्षणहरू गरियो, जसको नतिजा वैज्ञानिक जर्नल ’एडभान्स साइन्स’ मा प्रकाशित भएको छ । केटीएचका बायोमेटेरियल अनुसन्धानकर्ता होङजी यान भन्छन् ‘आशाजनक नतिजाहरूले यो स्नेहक उत्पादनको रूपमा उपलब्ध हुँदा, यौन सञ्चारित संक्रमणहरू रोक्न यो अझ प्रभावकारी हुनेछ भन्ने आशा बढाउँछ । यो जेल म्यूसिनबाट विकसित गरिएको हो, जुन मानव शरीरमा उत्पादन हुने म्यूकसको प्रमुख घटक हो ।’

‘म्यूसिन अणुहरूको प्राकृतिक जटिलता एक ठूलो कारण हो कि यो सिंथेटिक जेल एचआईभी र हर्पेस रोक्न धेरै प्रभावकारी छ । यसले कुनै साइड इफेक्ट पनि गर्दैन, वा अन्य एन्टिभाइरल यौगिकहरूसँग प्रतिरोध विकास गर्दछ । हाम्रो शरीरमा, म्यूसिन अणुहरूले एचआईभी र हर्पेस भाइरस कणहरूलाई बाँध्न र जालमा राख्न सक्छन्, जुन सक्रिय म्यूकस टर्नओभर मार्फत सफा गरिन्छ’, होङ्जीले भने, ‘यो सिंथेटिक जेलले सेल्फ–हिलिंग प्रकार्यको नक्कल गर्छ, जुन मुख्य भौतिक गुण हो र संक्रमण विरुद्ध लड्न म्यूकस लुब्रिसिटी र प्रोफिलेक्सिस सक्षम बनाउँछ ।’

होङजीका अनुसार यो जेलले मानिसलाई आफ्नो यौन स्वास्थ्यमा थप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ । यसले कन्डमको विकल्प उपलब्ध नभएको बेला सुरक्षा प्रदान गर्न सक्छ, वा कन्डम फुटेको वा दुरुपयोगको अवस्थामा ब्याक–अप सुरक्षाको रूपमा पनि उपयोगी साबित हुन सक्छ । सिंथेटिक जेलमा पाइने ‘म्युसिन’ले प्रतिरक्षा कोशिकाको सक्रियता घटाउन मद्दत गर्ने उनको भनाइ छ । यो महत्वपूर्ण छ किनभने सक्रिय प्रतिरक्षा कोशिकाहरूले एचआईभी प्रतिकृतिलाई उत्तेजित गर्दछ । 

यो परियोजना स्वीडेनको केटीएच रोयल इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र कारोलिन्स्का इन्स्टिच्युट र म्युनिखको प्राविधिक विश्वविद्यालयको प्रयोगशालाको सामूहिक प्रयास हो । यस जेलको स्नेहक गुणहरू टीयूएममा मार्टिन क्रेइस्मरद्वारा विश्लेषण गरिएको थियो ।