समुन्द्री सतहबाट ६ सय मिटरदेखि ८ हजार ८४८ मिटर उचाइसम्म फैलिएको सोलुखुम्बु जिल्लामा जति मौसम चिसिएको छ त्यति नै चुनावी माहोल गर्माएको छ । 

सोलुखुम्बुमा गठबन्धनकोतर्फबाट नेपाली कांग्रेसका नेता बलबहादुर केसी सातौँ पटक चुनावी मैदानमा छन् भने एमाले नेता मानवीर राईले उनलाई चुनौती दिइरहेका छन् । 

सोलुखुम्बुबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा अहिलेसम्म जितको इतिहास बनाउन नसकेको एमालेका नेता राईका लागि व्यक्तिगत र सांगठानिक दुवै हिसाबले अवसर र चुनौती छ । राई पहिलो पटक चुनावी मैदानमा आएका हुन् । उनले जित निकाल्न सक्दा उनी र उनको पार्टी दुवैको लागि इतिहास कायम हुनेछ । 

सोलुखुम्बुको चुनावी माहोल, एमालेको चुनावी प्रचार र रणनीतिका बारेमा एमालेका उम्मेदवार मानवीर राईसँग गरिएको कुराकानीको सम्पादित अंश-

सोलुखुम्बु सगरमाथाको जिल्ला भनेर चिनिन्छ, मौसम झन्झन् चिसिँदै छ, चुनावी माहौल चाहिँ कत्तिको तातेको छ ? 

सोलुखुम्बु दुर्गम हिमाली जिल्ला भए पनि जनचेतनाको बढेको छ । जनतामा चेतना, नविनताको अनुभूति बढेको पाइन्छ । अघिल्ला निर्वाचनको माहौलमा जनसहभागिता हेर्दा पनि उनीहरूमा सचेतना अभिवृद्धि भएकै देखिन्छ । अहिले सोलुखुम्बुका जनताले नयाँ नेतृत्वको खोजी गरिरहेका छन् । त्यसो हुँदा सोलुखुम्बुको चुनावी माहौल निर्वाचन केन्द्रित भएर गर्माउँदै गएको छ ।

तपाईंले निर्वाचन प्रचार–प्रसार कसरी गरिरहनुभएको छ ? 

हामीले यसअघि अगुवा कार्यकर्ता भेला र छलफलका कार्यक्रम गर्‍यौं । अगुवा कार्यकर्तासँग जिल्लाभर नै भेटवार्ता, निर्वाचन केन्द्रित छलफल र योजना बनाउने काममा व्यस्त रह्यौं । त्यही सिलसिलामा काठमाडौंमा रहेका अगुवा कार्यकर्तासँग भेटघाट र छलफलको लागि काठमाडौंमा पनि कार्यक्रम आयोजना भएको थियो । हामी काठमाडौंदेखि सोलुखुम्बुसम्म नै प्रभावकारीरूपमा एमालेको पक्षमा चुनावी माहौल बनाउने प्रयत्न गरिरहेका छौँ । अब भने चुनावी सभा र घरदैलो कार्यक्रम गर्न पाइन्छ । अहिले हामी त्यसैमा लागिरिहेका छौं । 

सोलुखुम्बका जनताले नेकपा एमालेका उम्मेदवार मानवीर राईलाई नै किन मत दिनुपर्‍यो ? अन्य उम्मेदवारको तुलनामा तपाईंको विशेष क्षमता र योग्यता के हो ? 

म आफू मात्रै दाबी गरेर उम्मेदवार भएको होइन । मेरो उम्मेदवारी जनताको चाहना हो । म कुनै नेताको पछि लागेर, नेतालाई प्रभावित गरेर र खुशी पारेर टिकट पाएको उम्मेदवार होइन । यसपटकको चुनावमा एमालेकोतर्फबाट मानवीर राईको उम्मेदवारी जसरी पनि हुनुपर्छ, मानवीर राईको उम्मेदवारी हुँदा हामीलाई मतदान गर्न सहज हुन्छ भनेर सोलुखुम्बुका जनताले नै मागेको उम्मेदवार म हुँ । 

मैले, सोलुखुम्बुको ६ सय मिटरदेखि ८८४८ मिटर उचाइसम्मको भुगोलको नेतृत्व गर्नसक्छु र अभिभावकीय जिम्मेवारी निर्वाह गर्नसक्छु । म सोलुखुम्बको भुगोल र जनतासँग चिरपरिचित छु । त्यहाँको भूगोल, जातजाति, समुदाय, धर्म संस्कृति, विकास सबैको बारेमा ज्ञान राख्ने व्यक्ति हुँ । मलाई जनताले पनि त्यहीरूपमा चिनेका छन् । जनताको यही चाहना र सुझावको आधारमा मेरो पार्टीले मलाई प्रतिनिधि सभा सदस्यको उम्मेदवार बनाएको छ । सोलुखुम्बुको समग्र विकासको लागि मेरो आवश्यकता महसुस भएकाले जनताले मेरो माग गरेका छन् । 

सोलुखुम्बुका जनताले तपाईंलाई मत दिएर प्रतिनिधि सभा सदस्यमा जिताए भने तपाईंले गर्ने मुख्य प्राथमिकताका कामहरू के–के हुन् ? 

प्राकृतिक स्रोतको परिचालनमार्फत देशलाई नै सबैभन्दा धेरै रोयल्टी बुझाउने जिल्ला सोलुखुम्बु हो । जहाँ सगरमाथालगायत अग्ला हिमशिखरहरू छन् । त्यसपछि, जलविद्युत् आयोजनाबाट सोलुखुम्बुले रोयल्टी दिन सक्छ । दुधकोशी, लिखु, हुँगा लगायतका खोलानालामा प्रशस्त विद्युत् उत्पादन गर्न सक्ने अवस्था छ । कम्पनीहरूले ती नदीमा जलविद्युत् उत्पादनको लागि लाइन्सेस लिएर बसेका छन् । ती जलविद्युत् आयोजना छिटोभन्दा छिटो सम्पन्न गर्नका लागि वातावरण बनाउनुपर्ने छ । त्यसका लागि सडक यातायातको पहुँच पर्‍याउनुपर्ने छ । ती आयोजनाहरू चाँडो सम्पन्न हुँदा सोलुखुम्बुका ८ वटा स्थानीयतहले पनि रोयल्टी पाउँछन् । त्यो पैसाले स्थानीय जनताको आवश्यकताअनुसारका विकासका काम अघि बढाउन सकिन्छ । पर्यटन सोलुखुम्बुको अर्को महत्वपूर्ण क्षेत्र हो । त्यसलाई थप व्यवस्थित गराउन जरूरी छ । कतिपय ठाउँमा टेलिफोनको पहुँचसमेत छैन ।

सोलुखुम्बुको तल्लो भेगमा धेरै जातजाति, आदिवासी जनजातिहरूको बसोबास छ । त्यहाँ विभिन्न परम्परा, संस्कार, संस्कृति हेर्नका लागि पर्यटकहरू पुग्ने गरेका छन् । त्यसलाई थप व्यवस्थित गर्ने र प्रचार प्रसारको काम गराउनुपर्ने छ । सोलुखुम्बुमा साइक्लिङको सम्भावना छ । यो जनताको माग पनि हो । साइक्लिङको नयाँ अवधारणालाई कार्यान्वनय गराउने मेरो प्रयास हुन्छ । साइक्लिङका नयाँ खेलहरू खेलिने वातावरण सोलुखुम्बुमा बनाउन सकिन्छ ।

तपाईंले आफ्नो उम्मेदवारी जनताको माग हो त भन्नुभयो तर, सोलुखुम्बुको चुनावी अंक गणित हेर्दा सत्ता गठबन्धनको मतभार एमालेको भन्दा बढी छ । यो अवस्था हेर्दा त तपाईंको जित त्यति सहज त देखिँदैन नि ? 

मेरो जित अप्ठ्यारो छ भन्ने मैले महसुस गरेकै छैन । जनता सधैं एउटा राजनीतिक दल र व्यक्तिको पक्षमा हुँदैन । धरान, काठमाडौंको उदाहरण हेर्नुभयो भने जनता साझा हुन भन्ने नै हुन्छ । जनताले मतदान गर्नुअघि उम्मेदवार कस्तो छ भनेर हेर्छन् । विगतको चुनावमा खसेको मतको आधारमा एमाले र कांग्रेसको बीचमा तात्विक अन्तर छैन । गठबन्धनको जुन हाउगुजी छ, अरू जिल्लामा म जाँन्दिन तर, सोलुखुम्बुमा गठबन्धन भनेको चाहिँ देखाइने र हल्ला गरिने चिज मात्रै हो । गठबन्धनलाई जनताले पचाएका छैनन् । गठबन्धनभित्रका दलका राजनीतिक कार्यकर्ता, कतिपय नेताहरू नै गठबन्धनको विषयलाई लिएर असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेका छन् ।

टिकट वितरणको बेलामा पनि शुरुमा माओवादी केन्द्रले टिकट पाउने सहमति भइसकेको थियो । पायो अर्कैले । पार्टीबाट सिफारिस नै नभएका व्यक्तिले रातारात टिकट ल्याएर उम्मेदवारी दर्ता गर्दा कस्तो भयो होला ?

गठबन्धनभित्रको अन्तरविरोधको फाइदा एमाले र तपाईंलाई हुन्छ भन्नेमा हुनुहुन्छ ? 

उनीहरूबीचको अन्तरविरोधले नै सबै चिज निर्धारण गरेको छ भन्ने होइन । म त्यसो भन्दिन । तर, असन्तुष्टि र अन्तरकलको चाङ धेरै छन् । सबैभन्दा शक्तिशाली भनेको जनता हो । सोलुखुम्बुमा हुजुरबुवाले, बुबाले र अहिले छोरा नातिले पनि एउटै व्यक्तिलाई मत दिन्छन् भन्ने हुँदैन । अब समय फेरिइसक्यो । जनता एउटै व्यक्तिलाई भोट हाल्दा हाल्दा वाक्कदिक्क भइसके । जो पटक–पटक उम्मेदवार बन्नुभयो, विजयी पनि हुनुभयो तर, उहाँको विजय सोलुखुम्बुबासीको हितमा भएन । अहिले जनताले पनि पार्टीभन्दा पनि उम्मेदवारको लोकप्रियता हेर्न थालेका छन् ।

मेरो प्रतिस्पर्धी उम्मेदवारले अहिले सातौं पटक उम्मेदवारी दिनु भएको छ । उहाँले सोलुखुम्बुमा जनताको पक्षमा खासै काम गर्नुभएको छैन । जनतालाई सन्तुष्टि दिन सक्नुभएको छैन । विकासमा खास लागि नपरेको हुँदा जनता वाक्कदिक्क भएका छन् । त्यसकारण, जनताले परिवर्तन चाहेका छन् । परिवर्तनको पक्षमा रहेका जनताले चाहेको उम्मेवार म हुँ । मैले निष्कलंक भएर सबैको सेवा गरेको छु । कतिपय अवस्थामा पार्टी–पार्टी बीचको अन्तरकलहको खाडललाई पनि पुर्ने काम गरेको छु । म त जिल्लाभरकै साझा उम्मेदवार हुँ । मलाई सबै दलका कार्यकर्ताले भोट हाल्ने अवस्था छ । सोलुखुम्बुमा यस्तो अर्को उम्मेदवार छैन । 

तर, सोलुखुम्बुमा चुनावी आफ्नो पक्षमा पार्नका लागि विपक्षीहरूले हरेकजसो चुनावमा हर्कत गर्ने गरेका छन् । मतदाताहरूलाई ढुंगा हनाउने, कुटपिट गर्ने, वृद्धवृद्धाहरूलाई समेत ढुंगामुढा गरेर भोट हाल्न जान नदिने गरेको विगत छ । अपरिचित मान्छे लगेर विभिन्न हर्कत गरिएको थियो । तर, अहिले अवस्था त्यस्तो छैन । अहिले चेतनाको युग हो । प्रविधिको समय हो । हिजो जनतालाई ढाटेर चुनाव जित्नेहरूले थाहा पाउनुपर्छ की अब जनतालाई ढाट्ने कुरा सकिँदै गएको छ । अबको चुनावमा मतदाताले मलाई जिताउने छन् र मैले सोलुखुम्बुबासीलाई अभिभावकीय नेतृत्व दिन्छु । यसपटक सोलुखुम्बु एमालेले पार्टी जीवनमै नयाँ इतिहास बनाउने निश्चित छ । 

सोलुखुम्बुका मतदाताले चाहिँ तपाईंलाई कसरी बुझिदिउन् भन्ने चाहनुहुन्छ ?

म सबैको साझा प्रतिनिधि बन्न चाहन्छु । सबैले अभिभावकत्व महसुस गर्न सक्ने गरी काम गर्न चाहन्छु । समृद्ध सोलुखुम्बु, सुखी सोलुखुम्बु र पर्यटकीय सोलुखुम्बु निर्माण गर्नको लागि सबै जाति, क्षेत्र र समुदायलाई एकताबद्ध बनाएर लैजाने सपनासहित आएको उम्मेदवारको रूपमा जनताले बुझ्नुभएको छ । त्यसलाई आत्मसाथ गरिदिनुहोस् भन्ने अपेक्षा छ । म सधै भेदभाव र भ्रष्टाचारको विपक्षमा उभिँदै आएको छु । यसलाई आगामी दिनमा थप शसक्त बनाउनेछु । त्यसका लागि मलाई सोलुखुम्बुबासीको साथ चाहिएको छ । त्यो साथ मैले पाउँछु भन्ने विश्वास छ ।