×

NIC ASIA

मोही तोकिएको ५२ वर्षसम्म छैन पूर्जा

प्रधानमन्त्री देउवाकै घरजग्गामा तीनपुस्ते 'हलिया', उनकै बेवास्ताले पाएनन् लालपूर्जा !

बैशाख १६, २०७९

Prabhu Bank
NTC
Premier Steels

सरकारले देशैभरबाट हलिया तथा कमैया मुक्तिको घोषणा गरिसकेको भएपनि प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाकै घरजग्गामा तीन पुस्तादेखि १६ दलित परिवार हलिया बसेका छन् । 

Muktinath Bank

उनको जग्गा कमाएका दलितहरू २०२६ सालमा नै मोही किटान भएका थिए, तर लालपूर्जा भने अहिलेसम्म पाएका छैनन् । देउवा पाँचपटक देशको प्रधानमन्त्री भइसकेका छन । देउवा प्रधानमन्त्री रहँदा हलियामुक्ति र मोहियानी हकको एजेन्डामा मन्त्रिपरिषद्ले गर्ने निर्णय प्रक्रियामा पटक–पटक सहभागी पनि छन् । तर, उनकै जग्गामा बसेका हलियालाई भने अहिलेसम्म मुक्त गरेका छैनन् । 


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

गन्यापधुरा गाउँपालिको रुवाखोलामा देउवाका हजुरबुवाको पालादेखि नै दलित परिवार हलिया बसेका हुन् । देउवाको परिवार पहिलेदेखि नै हुने खानेमा गनिन्थ्यो ।


Advertisment
Nabil box
Kumari

Vianet communication

देउवा परिवारले पुस्तौंदेखि राखेका दलित परिवार हलियाबाट करीब १० वर्ष अगाडिदेखि मुक्त भए । तर, उनीहरूले देउवा परिवारको जग्गा कमाएबापत पाउनुपर्ने मोहियानी हक भने अहिलेसम्म पाएका छैनन् ।

शेरबहादुरका ६ दाजुभाइमध्ये कोही गाउँ छाडेर तराई झरेका छन् त केही काठमाडौंमै घरजग्गा किनेर बसेका छन् । तर, उनकै परिवारमा तीन पुस्ता हलिया बसेका कमैयाले मोहियानी किटान भएको ५२ वर्षसम्म पनि लालपूर्जा पाएका छैनन् ।

यहाँका दलित परिवारले २०२६ असारमै मोहियानी हकको प्रमाणपत्र पाए । तर अहिलेसम्म कसैले पनि त्यो मोहीबाट छुट्टिएको जग्गाको लालपूर्जा भने पाएका छैनन् । ती दलित परिवारले प्रधानमन्त्री देउवाकै बुवा प्रसादसिंहले दिएको प्रतिपरिवार १ रोपनी १३ आना जग्गाको लालपूर्जा मागेको ५ दशक भैसक्यो ।

शेरबहादुरका बुवा र हजुरबुवाले मोहियानीलाई मोही हक त दिए, तर उनीहरूले लालपूर्जा भने अझै पाउन सकेनन् । प्रधानमन्त्री देउवा गाउँमै नफर्कने हुँदा मोहियानी लागेका दलित र गैरदलित परिवारले भेट्नै पाउँदैन । 

चुनावमा भोट हाल्न हेलिकप्टरबाट पुगेको मौका छोपी ४ पटक दलित परिवारले लालपूर्जा दिलाई पाऊँ भन्दै देउवालाई नै सादा बिन्तीपत्र चढाइसकेका छन् । तर, देउवाले चासो नदिँदा हकबाट वञ्चित भएको उनीहरूको गुनासो छ ।

देउवाले एकपटक मौखिक निर्देशन मात्र दिए पनि आफूहरूले लालपूर्जा पाउने उनीहरूको विश्वास छ । तर बेवास्ता गर्दा लालपूर्जाविहीन भएर बस्नुपरेको मोहियानी हकदार मानबहादुर सार्कीले बताए ।

मानबहादुर सार्की

‘देउवाकै कारण हामी कांग्रेस भया हौं । हामीले अहिलेसम्म भोट उनैलाई दिया छौंं । यति जग्गाको लालपूर्जा दिया हुन् भने जिन्दगीभर उनैलाई भोट हाल्न्या थियौं,’ मानबहादुरले भने ।

उनका अनुसार दलित मात्रै नभएर गैरदलित पनि देउवा परिवारको जग्गामा मोहियानी हकदार छन् ।  

मानबहादुरले थपे, ‘हरेकपटक चुनावमा भोट हाल्न मात्रै आउँछन् । यसअघि पनि तीनपटक भोट हाल्न आउँदा हाम्रो समस्या राख्या हौं । देउवाले हुन्छ भन्या हुन्, तर शहर गएपछि बिर्सिगए ।’

मोहियानी हकका अर्का दाबेदार मल्के सार्की पनि लालपूर्जा पाइने आशामा मोहीको कागज देखाउन आइपुगे । देउवाको घर खोज्दै जाने क्रममा बाटोमा भेटिएका उनले छोटो कुराकानीमै आफ्नो समस्या सरकारलाई सुनाइदिन आग्रह गरे ।

मल्के सार्की

देउवासम्म फेरि एकपटक कुरा पुग्यो भने लालपूर्जा पाइन्थ्यो कि भन्ने उनको आशा छ । त्यहीबीचमा हामीलाई केहीबेर रोकेर मोहियानी हकको कागजपत्र देखाउन आइपुगेका थिए, उनी ।

स्थानीय बलबहादुर सार्की पनि देउवासँग कहिल्यै भेट नहुने र आफ्नो आवाज सुनिदिने कोही नभएको दुखेसो गर्छन् । 

उनले भने, ‘वडामा गएर बुझ्दा अधिकार हो, पाइन्छ भन्छन् । लौ दिलाइदिनुस् भन्यो जिल्ला प्रशासन कार्यालय जाऊँ भन्छन् । ऋण धन गरेर जिल्ला प्रशासन गएर सोध्यो माथिको निर्देशन आएको छैन भन्छन् ।’

उनले थपे, ‘हामी गरीब दुःखी कहाँ गएर बौलौं ? कसैले हाम्रो कुरै सुन्दैनन् ।’

बाबुकै नाममा अहिलेसम्म लालपूर्जा नहुँदा छोराहरूलाई गाह्रो परिरहेको मानबहादुरका छोरा श्यामबाहादुरले लोकान्तरलाई बताए । 

छाक टार्न तराईका जिल्लामा दैनिक ज्यालामजदूरी गर्दै आएका उनी आफन्तको बिहेका लागि भनेर गाउँ आइपुगेका रहेछन् ।

‘चुनाव अगाडि के–के न हुन्छ भन्दै भोट हाल्न दौडधूप गर्छौं । भोट हालेर आयो आफ्नो समस्या वर्षौंसम्म जस्ताको तस्तै,’ उनले दुखेसो पोखे ।

पाँचपटक आफ्नै गाउँठाउँका व्यक्ति प्रधानमन्त्री हुँदा पनि आफूले भने उनैबाट पाउनुपर्ने मोहियानी हकको लालपूर्जा नपाएको उनले बताए ।

‘हामीले जान्दादेखि प्रधानमन्त्री हुनुहुन्छ, उहाँ (देउवा) आउँदा भेट्न समेत पाइँदैन,’ श्यामबहादुरले लोकान्तरसँग भने ।

नातामा शेरबहादुरको देउवाको काकी पर्ने राजुदेवी देउवा (६७ वर्ष) ले आफ्नो परिवारको धेरै जग्गा जमिन रहेको र आफूहरूले काम गर्न नसक्दा अधियाँमा कमाउन दिएको बताइन् ।

कति जमिन आफूले काम गर्न नसक्दा बेचेको त कति अधियाँमा कमाउन दिएको उनको भनाइ थियो ।

राजुदेवीका अनुसार शेरबहादुरका बुवाका तीन भाइ थिए । उनीहरू एउटैको भागमा २२ नाल (२२ हल गोरुले जोत्ने) जग्गा परेको उनी बताउँछिन् । 

शेरबहादुरका बुवा प्रसादसिंह गाउँकै धनीमानी मानिन्थे । घरमा घोडा पालेको थिए भने हलिया र कमैयाले सबै काम गरिदिने गरेको पनि उनी सम्झिन्छन् ।

शेरबहादुरका ६ दाजुभाइमध्ये कसको भागमा कति जग्गा पर्‍यो र के गरे भन्ने विषयमा भने आफूलाई थाहा नभएको उनको भनाइ छ ।

देउवाका बुवा र आफूहरूको भागमा परेको जमिन कमाउन दिएको उनले बताइन् । 

‘कित्ना जग्गा कमाउन दिया हौं भन्ने भुलिगयाँ । २२ नाल जमिन एकाका भागमा परियाथ्यो,’ राजुदेवीले भनिन्, ‘अहिले मोहीमा पाया छन्, पूर्जा सरकारले दिया छैन ।’

सरकारले २०६५ सालमा हलिया मुक्तिको घोषणा गर्दै सुदूरपश्चिमका ९ र मध्यपश्चिमका ३ गरी १२ जिल्लामा हलिया मुक्त गरेको थियो ।

यी १२ जिल्लाका १६ हजार ९५३ हलिया परिवारको नाममा रहेको ऋण तत्कालीन सरकारले खारेज गरेको थियो । सरकारले यी हलियालाई चार वर्गमा वर्गीकरण गरेर पुनःस्थापनाको कार्यक्रम ल्याएको थियो । 


मुक्त हलियालाई जग्गा खरिद तथा दर्ता र घर निर्माण तथा मर्मतसम्बन्धी अनुदान उपलब्ध गराएर पुनःस्थापना गर्ने नीति लागू भएको थियो ।

तर देउवाकै परिवारसँग जोडिएका हलियाहरू आजसम्म लापूर्जा नपाएर पीडामा छन् ।

हेर्नुहोस्, भिडियो :

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
कात्तिक १८, २०८०

जाजरकोटको रामीडाँडालाई केन्द्रबिन्दु बनाएर गएराति गएको ६.४ म्याग्निच्यूडको भूकम्पका कारण धनजनको ठूलो क्षति भएको छ । नेपाल प्रहरीले दिएको तथ्यांकअनुसार १२९ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने १४० जना घाइते छन् ।...

कात्तिक १८, २०८०

जाजरकोट केन्द्रबिन्दु भएर गएको शक्तिशाली भूकम्पमा परी कम्तिमा ११९ जनाको मृत्यु भएको छ । जाजरकोट र रुकुम पश्चिमका विभिन्न स्थानमा भूकम्पमा परेर उक्त मानवीय क्षति भएको हो ।  जिल्ला प्रहरी कार्यालय जाजरकोटका ...

कात्तिक २०, २०८०

शुक्रवार मध्यरातिको भूकम्पमा परेर मृत्यु भएकी जाजरकोट भेरी नगरपालिकाकी ८ वर्षीया विष्णु तिरुवाको दाहसंस्कारका लागि आफन्त र गाउँलेहरू सोमवार भेरी नदी घाटमा पुगेका थिए ।​​ सोमवार अपरान्ह उनको शव लिएर मलामी...

कात्तिक २०, २०८०

जाजरकोट भूकम्पमा ज्यान गुमाउनेमध्ये आधा बढी बालबालिका रहेका छन् । नेपाल प्रहरीले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्क अनुसार कात्तिक १७ गते राति गएको भूकम्पबाट मृत्यु भएका १५३ मध्ये ७८ बालबालिका छन् । जाजरक...

कात्तिक २०, २०८०

‘मोबाइल डिभाइस म्यानेजमेन्ट सिस्टम (एमडीएमएस)’ आज (सोमबार)देखि लागू हुने भएको छ । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले पहिलो चरणमा प्रणालीमा दर्ता नभएका केही मोबाइलको नेटवर्क लक गरेर यो प्रणाली कार्यान्वयन...

मंसिर २५, २०८०

दाङको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका वडा नम्बर– १९ बिजौरीका २२ वर्षीय युवक प्रतीक पुनमाथि परिवारको ठूलो जिम्मेवारी थियो ।  दुवै मिर्गौला फेल भएर बाबा ताराप्रसाद पुनको एक वर्षअघि मृत्यु भएपछि लागेको ...

मधेशमा चीनको उपस्थिति र सुरक्षा संवेदनशीलताका नाममा नेपालीले भोग्नुपर्ने सम्भावित सास्ती

मधेशमा चीनको उपस्थिति र सुरक्षा संवेदनशीलताका नाममा नेपालीले भोग्नुपर्ने सम्भावित सास्ती

जेठ १६, २०८१

जेठ ६ गते नेपाल–चीनमैत्री मञ्चद्वारा आयोजित एक कार्यक्रममा नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत छन सोङले नेपाल एक चीन नीतिमा प्रतिबद्ध रहेको बताउनुका साथै नेपालले कुनै पनि तत्त्वलाई चीनविरुद्धको गतिविधिमा लाग्न ...

समानुपातिक, समावेशिताः सिद्धान्त र व्यवहार

समानुपातिक, समावेशिताः सिद्धान्त र व्यवहार

जेठ १२, २०८१

नेपालमा भएका जनयुद्ध, जनआन्दोलन, मधेश आन्दोलन लगायतका आन्दोलनहरूको मूल आशय एकल जातीय एकात्मक राज्य संरचनालाई पुनर्संरचना गरी बहुलतामा आधारित समावेशी राज्य निर्माण गर्ने रहेको थियो । अर्थात्, जातीय उत्पीडन र आन्त...

काग र सुगाको सन्देश

काग र सुगाको सन्देश

जेठ १२, २०८१

एक दिन प्रातः भ्रमणमा गएको बेला कुनै एक सज्जनले सोधे– ‘कागहरू किन स्वतन्त्र हुन्छन् र सुगाहरू किन बन्धनमा पर्छन् थाहा छ ?’ मैले भनेँ– अहँ, थाहा छैन, भन्नुस् न किन त्यस्तो हुन्छ ?’ उत्त...

x