×

X
Dabur
Nic Asia
Marvel

यतिबेला दशैं पर्व चलिरहेको छ । यस पर्वलाई नवरात्र पनि भनिन्छ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म माता भगवतीको उपासना गरिने भएकाले नवरात्र भनिएको हो ।

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

दशैंको अर्थ पनि यसैसित सम्बन्धित छ । यतिबेला नौ रातसम्म भगवतीको उपासना गरी दशमीको दिन विर्सन गरेर प्रसादको रूपमा टीका र जमरा लगाउने चलन छ । यसै अर्थमा दशैं भनिएको हो ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
Saurya island

असत्यमाथि सत्यको विजय हुन्छ भन्ने मान्यताले मनाइने नवरात्र पर्व शक्ति उपासनाको पर्व हो । शक्ति भन्नाले नारीशक्तिलाई लिने गरिएको छ, जसले माता भगवतीको स्वरूप र सत्तालाई बुझाउने गरेको छ ।    

हिन्दू संस्कृतिले नारी शक्तिलाई विशेष मान्ने गरेको छ । ऋग्वेदले अदिती, उषा आदि नामबाट नारी शक्तिलाई प्रकृतिकै एउटा अंग मानेको छ । 

Vianet communication
Maruti inside

केनोपनिषद्मा उल्लेख भए अनुसार एकपटक दानवमाथि पाइएको विजयको स्थिति बोध गर्न नसकेर देवताहरू आपसमा झगडा गरिरहेका थिए । त्यतिबेला उनीहरूलाई यिनै नारी शक्तिले हैमवती उमाको रूपमा प्रकट भएर यथार्थ बोध गराएकी थिइन् ।  

पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार महिषासुर आदि दानवहरूको अत्याचारबाट संसारलाई मुक्त गर्न पनि नारी शक्ति नै अघि सर्नुपरेको छ । जतिबेला दानवी शक्तिलाई परास्त गर्न नसकी देवताहरू किंकर्तव्यविमुढ भइरहेका थिए, त्यतिबेला नारीशक्तिले नै दूर्गा, भ्रामरी, शताक्षी, शाकम्भरी, भीमा, कौशिकी आदि विभिन्न रूपमा प्रकट भई राहत प्रदान गरेकी थिइन् ।  

सृष्टि, स्थिति र प्रलयका प्रतीक मानिएका ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरलाई समेत समय–समयमा नारीशक्तिको सहयोग अपेक्षित हुन पुगेको छ । वास्तवमा शक्ति विना ब्रह्मा निकम्मा बन्छन्, विष्णु सिनु बन्दछन् भने शिव शव बन्न पुग्छन् । सृष्टिको रहस्य थाहा पाउन नसकेर हैरान भएका ब्रह्माजीलाई नारी शक्तिले योगमायाको रूपमा प्रकट भएर मार्गदर्शन गरेकी थिइन् । 

मातृसत्ताकै शक्तिद्वारा शक्तिवान् भएर विष्णु पालनकर्ता बन्न सकेका हुन् ।  कर्तव्य र दायित्वबोध गर्न नसकी भाग्दै आएका शिवलाई यिनै नारी शक्तिले काली, छिन्नमस्ता, उग्रतारा, षोडसी, बगलामुखी, कमला आदि रूप लिएर  समालेकी थिइन् । 

शिवका अर्धाङ्गिनी सतीदेवी भनेकै शक्तिदेवी हुन्, जसले साथ छाड्दा शिवजी बौलाएर हिँडेका थिए । धन्न शक्तिदेवीले पुन पार्वतीको रूपमा प्रकट भई सम्हालिन् र मात्रै, अन्यथा भन्न सकिन्न उनको हविगत थप केकस्तो हुने थियो । 

पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार पृथ्वीको भार उतार्न आएका रामलाई रावणमाथि विजय पाउन पनि नारीशक्तिकै उपासना गर्न परेको थियो । यदि उनले नारी शक्ति सीताको सहयोग नपाएका भए सम्भवतः रामको रूपमा चिनिने अवसर समेत पाउने थिएनन् । कृष्णको अवस्था पनि त्यस्तै हो । उनी पृथ्वीको भार हरण गर्न सोह्र कलालाई धारण गरेर आएका थिए तर उनको जन्मको पूर्वाधार तयार गर्न भने नारीशक्ति योगमाया नै अघि सर्नुपरेको थियो ।

हिजोआज कहीँकतै हिन्दू संस्कृतिले नारीहरूको शोषण र थिचोमिचो गर्दै आएको छ भन्ने आवाज सुन्नमा आउने गरेको छ तर यो वास्तविकतालाई बुझ्दै नबुझी वा बुझ्नै नखोजी लगाइएको आरोप मात्र हो । गणमातृका युगदेखि नै नारीशक्तिलाई नमन गर्दै आएको यस संस्कृतिले नारीशक्तिको शोषण गर्न त के त्यस्तो सोच्न पनि सक्दैन ।

ब्रह्मपुराणमा उल्लेख भएअनुसार एकपटक ऋषिमुनिहरू संसारमा नारी शक्ति र पुरुष शक्तिमा कुन चाहिँ शक्ति ठूला होलान् भन्ने कुराको निष्कर्ष निकाल्न व्यासको आश्रममा पुगेका थिए । व्यासजी त्यतिबेला स्नान गर्न लागेका रहेछन् । उनले ऋषिहरूका मनोभाव मनद्वारा नै बुझेछन् र स्त्री साधु भन्दै नदीमा डुबुल्की लगाएछन् । ऋषिहरूले आफूहरू आउनाको कारण बुझेर नै व्यासजीले यसो भनेका हुनुपर्छ भन्ने सोचेछन् र बाटोबाटै फर्केछन् । यहाँ व्यासजीले वास्तविकता बुझ्दै नबुझी आजभोलिका नेताहरूले जस्तो हचुवाको भरमा स्त्री साधु पक्कै भनेका थिएनन् । वास्तविकता बुझेर नै त्यसो भनेका हुन् र ऋषिहरू पनि वास्तविकता बुझेर नै फर्केका हुन् ।
 
जहाँ नारीशक्तिको सम्मान हुन्छ, त्यहाँ देवताको वास हुन्छ । अनि देवताको वास भएकैले सो स्थान आफैंमा स्वर्ग पनि बनिरहेको हुन्छ तर जहाँ नारीको अपमान हुन्छ, त्यहाँ घोर विपत्ति र विखण्डनको बादल घनिभूत हुन पुग्दछ । वेदले यही निर्देश गरेको छ । उपनिषदले यही सन्देश दिएको छ । रामायण र महाभारतले यही शिक्षा दिएको छ र पौराणिक ग्रन्थहरुको पनि यही नै सन्देश रहँदै आएको छ ।   

नारीहरूले आफ्नो दायित्वबाट एकैछिन फुर्सद लिने हो भने सिंगो सृष्टिकै अवस्था कस्तो हुन्छ होला कल्पनासम्म पनि गर्न सकिन्न । तैपनि उनीहरूले यस ममिलामा न घमण्ड गरेका छन्, न अहंकार नै । संसारमा एकैसाथ कतै छोरी, कतै बुहारी, कतै श्रीमती, कतै आमा र कतै हजुरआमा बनेर आ–आफ्नो भूमिका र दायित्व निर्वाह गर्न सक्ने कुनै शक्ति छ भने त्यो नारी शक्ति नै हो ।

अरुको खुशीमा खुशी हुनसक्ने शक्ति पनि संसारमा कुनै छ भने त्यो पनि नारी शक्ति नै हो । दशैं पर्वले तिनै नारी शक्तिको सम्मान गर्न सिकाएकाले यसको विशेषता हिजो जति थियो आज पनि उत्तिकै रहेको छ ।

TATA Below
NLIC
साउन २१, २०७९

वनारसबाट उत्तरमध्यमा गरी काठमाडौं फर्केर गोपाल गाउँले साथीहरूसँगै नरदेवीतिर बस्न लाग्यो । साथीहरू बिहानै खाना खाएर माडवारीको काममा जान्थे, ऊ जागिर खोज्न । विदेशमा पढेर आएको गोपाललाई नेपालको भूगोल र इतिहास...

असार २८, २०७९

कवि तथा चर्चित गीतकार बसन्त चौधरीले २०७८ सालको ‘छिन्नलता गीत पुरस्कार’ पाएका छन् ।  असार २६ गते राजधानीमा वरिष्ठ गीतकार रमोलादेवी शाह(छिन्नलता)को १०० औं जन्मजयन्ती तथा ४० औं छिन्नलता गीत ...

साउन १७, २०७९

ओइलिएको फूललाई  प्रकृतिले  खसाउँछ सधैँ नटिप्नु कलिलैमा फूल जवानीमा बसाउँछ  सधैँ छाता बोकेर हिँड ओत नभेटाउन पनि सक्छौ ठाउँ फेरि फेरि झरीमा पानी रसाउँछ सधैँ  जो नाच्न जान्दैन उ...

असार २५, २०७९

नेपाल मानव धर्म सेवा समितिले २०९औं भानु जयन्तीको अवसरमा अन्तर विद्यालय कविता प्रतियोगिता आयोजना गरेको छ ।  शनिवार काठमाण्डौंमा आयोजना गरिएको प्रतियोगितामा वेद विद्याश्रमका उत्सव ढुंगाना प्रथम भएका छन् ...

साउन २, २०७९

रमेश थापा यो मेरो सानो देश जहाँ केन्द्रीय सरकार छ यही सानो देशभित्र सात प्रदेश सरकार छन् यही  सानो देशभित्र सात सय त्रिपन्न स्थानीय सरकार छन् यही सानो देशभित्र छ हजार सात सय त्रिचालीस वडाहर...

साउन १, २०७९

भरतपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेण्डेन्ट प्रा डा कृष्णप्रसाद पौडेलद्वारा लिखित ‘लय छुटेको समय’ नामक पुस्तक सार्वजनिक भएको छ ।   नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय नेता डा शेखर कोइरालाले शनिबार ...

अत्यावश्यक ६ सुधार जसले न्यूनीकरण गर्नसक्छ सहकारीमा व्याप्त विकृति

अत्यावश्यक ६ सुधार जसले न्यूनीकरण गर्नसक्छ सहकारीमा व्याप्त विकृति

साउन २३, २०७९

नेपालको आर्थिक विकासमा सार्वजनिक, निजी र सहकारी ३ खम्बे नीतिलाई अवलम्बन गरिएको छ । संविधानमा समाजवादको परिकल्पनासहित सार्वजनिक, निजी र सहकारी क्षेत्रको प्रवर्द्धन गरी तीब्र दीगो आर्थिक विकासको मार्गनिर्देशन भएको ...

'कुकुर्नी कमिनीको बकपत्र'

'कुकुर्नी कमिनीको बकपत्र'

साउन २२, २०७९

थुक्क कुकुर्नी भनेर कडा स्वभावका आमाहरूले आफ्ना छोरीलाई गाली गर्दा 'त्यसो नभन्नु न यार' भनेर मैले धेरैपटक खिन्नता प्रकट गरेको छु । तर, मलाई पनि आमाले यदाकदा कुकुर भनेर सम्बोधन गर्नुभएको छ । धन्न पण्डित ...

राजनीतिसँगका जनअपेक्षा– अवस्था बदल्ने कि नेता ?

राजनीतिसँगका जनअपेक्षा– अवस्था बदल्ने कि नेता ?

साउन २२, २०७९

राजनीति एउटा त्यस्तो विशेष नीति, दर्शन वा मार्गचित्र हो जसका माध्यमबाट नागरिक जीवनलाई सुखद्, सहज र प्रतिष्ठापूर्ण बनाउन सकिन्छ । यो कठोर साधना पनि हो । राजनीतिले सार्वजनिक जीवनलाई सदैव उच्च महत्त्व दिन्छ र आफ्नो घो...

ad
x